Үлгүлүү жазмалар

Уйгур жазмалары

Чыгыш Түркстан байыртан бери окумуштуулардын көңүлүн бурган. Экспедициялар байыркы шаарлардын урандыларын табышкан. Алар жазуу тексттерин, фрескаларды жана башка материалдарды алып кетишкен.

by Айзирек

Экспедициялар жана табылгалар

Орус экспедициялары

Башка өлкөлөр

Табылгалар

18-19-кылымдарда 11 орус экспедициясы изилдөө жүргүзгөн.

Англис, француз, немис, япон экспедициялары дагы катышкан.

Байыркы шаарлардын урандылары, көрүстөндөр табылган.

Коллекциялар

Турфан коллекциясы

Орус коллекциясы

Немис изилдөөчүлөрү тарабынан жыйналган 8 миңден ашык бирдик.

4200гө жакын буюм бар.

Башка коллекциялар

Азыраак сандагы кол жазмалар бар.

Жазуу түрлөрү

Руникалык

Уйгур

Диний тексттер

Эпикалык чыгармаларды жазууда колдонулган.

Күнүмдүк турмушта кеңири колдонулган.

Манихей, несториан, буддист диний тексттери.

Руникалык жазуу

Келип чыгышы

1

Б.з.ч. 7-кылымга чейин пайда болгон.

Белгилер

2

37 же 38 белгиден турган.

Жазуу багыты

3

Оңдон солго карай жазылган.

Уйгур жазуусу

Келип чыгышы

Согду курсив алфавитинин негизинде түзүлгөн.

Эң алгачкы эмгек

«Хуастуанифт» («Манихейлердин өкүнгөн дубасы»).

Тамгалар

20 тамгадан турган, 5 үндүү жана 15 үнсүз.

Жазуунун колдонулушу

Манихей

2

Манихей диний тексттери.

1

Будда

Будда диний тексттери.

Христиан

3

Христиан диний тексттери.

Жыйынтык

Уйгур жазмаларынын тарыхы терең жана бай. Жазмаларды сактоо жана изилдөө маанилүү. Бул уйгур элинин маданий мурастарын сактоо үчүн керек.