Улуу Ата-Мекендик согуштагы партизандардын эрдиктери.

Тема: Улуу Ата-Мекендик согуштагы партизандардын эрдиктери. Тайпа: Т-19. Жетекчи: Казакбаев Канатбек Студент: Советбек кызы Бүниса

Экинчи дүйнөлүк согуш (1 сентябрь  1939  — 2 сентябрь  1945 ) - эки дүйнөлүк аскерий-саясий  коалициялардын  согушу, адамзат тарыхындагы эң ири  согуш  болгон. Ал согушта 61  мамлекет  катышкан(ошол учурдагы жердин калкынын 80%). Уруш кыймыл аракеттери үч  континенттин  жеринде жана 4  океандын  үстүндө жүргөн.  Өзөктүк курал  колдонулган жалгыз учур, ушул согуш.

Улуу Ата-Мекендик согуш бул экинчи дүйнөлүк согуштун курамдык бөлүгү.Улуу Ата Мекендик согуш – 1941–45-жылы совет элинин фашисттик Германияга жана анын союздаштарына (Италия, Венгрия, Румыния, Финляндия, Япония) каршы Ата Мекенинин эркиндиги жана көз карандысыздыгы үчүн адилеттүү күрөшү.

Партизандар – элдик өч алуучулар, душман аскеринин терең тылында (оорукта) Мекендин эркиндиги жана көз карандысыздыгы үчүн куралдуу күрөш жүргүзгөн адамдар.

Партизан ( Италия тилинен «Partigiano»-белгилүү бир социалдык топтун,партиянын жактоочусу)- эркиндиги жана эркиндик үчүн куралдуу жүргүзгөн адам.Партизандык ыкмаларды колдонуп,душмандын оккупацияланган аймагында (же каршы саясий күчтөрдүн көзөмөлүндө) куралдуу уюшулган партизандык күчтөрдүн курамында өз мекенин көз карандысыздыгы үчүн согушкан.Партизандык отрядынын мүчөсү- Партизан деп аталган.

Партизандардын аракети душманды талкалоодо аскерлерге жардам берди. 1941-1945-жылдардагы Улуу Ата Мекендик согуштун жылдарында бүткүл элибиз фашисттик баскынчыларга каршы күрөшкө көтөрүлдү.

Партизандар кимдерден түзүлгөн

1.Командирлер.

2.Саясий ишмерлер.

3.Туткундан качкан солдаттар.

4.Аялдар

5.Өспүрүм жаш балдар .

6.Карылар.

Партизандар кандай иш-аракеттерди

Жүргүзгөн.

Ок дары караларын басып алуу.

Диверсиялык

Байланыштарды жок кылган

Жардыруу иштерин.

Душман басып алган бардык аймактарда жан аянбаган партизандык согуш жүрдү. Партизандар көпүрөлөрдү жардырышып, фашисттик кампанияларды өрттөшкөн, чыккынчыларды өлтүрүп, душмандын аскерлерин, танкаларын, замбиректерин ташыган поезддердин таш-талканын чыгарган. 1943-жылы жайында Курск догосунда гитлерчилер менен зор салгылашуу жүрдү. Партизандар жоокерлерге жардам берүү үчүн рельс согушун башташты.

Алар темир-жолдорду жардырышып, фашисттердин толуктоочу күчтөрүн ташуусуна тоскоолдук кылышты. Ошондо партизандар 440 поездди кулатышкан эле. Ал эми согуштун бардык мезгилинде алар 1 миллиондой баскынчыны катардан чыгарышкан. Бул бүтүндөй бир армия болот! 4 миңдей танканы жана брондолгон машинаны, 2 миңдей замбиректи, 800дөй аскер учакты жок кылышты.

Партизандардын жеңиш алып келишине ошол кездеги СССРдин генералдык секретары Иосиф Сталин дагы ишенген эмес.Ал өз сөздөрүнүн биринде «Биз согушту партизандык диверсиялык кыймыл менен эмес,танка жана согуштук курал-жарактарыбыз менен жеңебиз »-деп айткан жери бар.Бирок тилекке каршы душмандын кан күйгөн согуштук аймактарында партизандар жүрүштү.Алардын иш-аракеттеринин натыйжасында Кызыл Армия душман басып алган жерлерди бошотту.

Кыргыз партизандары же майышпаган макизарлары.

Улуу Ата-Мекендик согуштагы партизандардын катарында кыргыз партизандары же макизарлары да өз салымын кошкон. Францияда Гитлерге каршы күрөшкөн «Француз каршылыгы» уюму түзүлгөн.Бул уюмда катардагы чет элдик партизандар да бар. Бул уюмдун курамында кыргызстандыктардын да болгонун коомчулуктун басымдуу бөлүгү биле бербейт.

Франциянын азаттыгы үчүн 29 кыргызстандык согушкан. Бул маалымат француз партизандарынын катарында болгон жердешибиз Омор Жекишевдин блокнотунан тастыкталат.

Немец баскынчыларына каршы жашыруун уюмдар менен макизар деп аталган партизандык отряддарды түзгөн. "Мак" француз тилинен "бадал" деп которулат. Макизарлар башына баск улутунун береткасын кийип, өзгөчөлөнүп турушчу.

Макизарлардын курамы кимдерден турган.

Француз каршылыгынын ичинде ар түрдүү көз караштагы адамдар — коммунистер, анархистер, монархияны жактагандар, солчул республикачылар, баск улутчулдары жана испан менен немис антифашисттери болгон.

Кыргызстандык партизандар биринчи полктун курамында Франциянын Алес, Альби, Лион Ками, Флораж, Марсель жана Тулуза шаарларын бошотууга катышкан

1945 жылы август айында расмий Париж биринчи советтик полкко Франциядан туу жана куралы менен чыгып кетүүгө уруксат берет. Белгилей кетчү жагдай советтик макизарлардын айрымдары Ата Мекенине кайтуудан коркуп, Францияда калган. Алар СССРге кайткандан кийин түрмөгө отургузат деп кооптонушкан.

Франциядан СССРге кайтып келген макизарларга Ата Мекенге чыккынчылык кылгансынар, власовчулар деген жалган күнөө коюлган. Алардын басымдуу бөлүгү кайра сталиндик концлагерлерге сүргүнгө айдалган. Кыргызстандык партизандар да Ата Журтунда запкы тарткан.

Көңүл бурганыңыздарга чоң рахмат.