Урок №3.Ингушская литература.6 класс.Легендаш.

Урок № 3.

Тема: Аьгий-Кхала йила лаьтта мишта ийцад.

Лоарх1ам: цу оалама чулоацам бовзийтар,из башхар;вай даьй санна шоай Даьхе еза 1омабар дешархой ;кхетадеш дешара навыкаш дег1айоалаяр .

Гойтара г1ирс : г1алг1ай г1алий комплексай сурташ .

Вай кхетош хила деза вайнаьха багахбувцама

юкъе дукхача динаех йиса цхьацца лараш хиларах.

Легендашта юкъе къаьстта дукхаг1а я уж.

И. Дахкильгов.

Урока никъ:

I.Урока кийчо ю ха.

II. Ц1аг1ара болх тахкар:

1.Легендах,мифах йола теоретически материал ювцийт дешархошка.

2."Фаьра хьазилги,миха седкъеи,лехьи" яхача оалама чулоацам хьабувцийт дешархошка.

3. Цу оалама чулоацамах дешархоша дахкача сурташца болх бар.

III. Урока темацара болх :

1) Хьехархочун дош: Легендашта юкъе дукха я вай мохк а Г1алг1айче а хестаеш йола легендаш. Царех цхьаннега тахан ладувг1аргда вай:"Маьт-Лоам хьахилар"яхаш я из.

2) Хьалххе а кийчо яьча дешархохочо хьабувц цун чулоацам :

"Лаьтта а кхелла,сигала хьалводача Даьланна дагадеха хиннад:" Ц1а дой,кхыйола г1ишло йой,саго ший т1оамара лар ют цу ц1ен пен т1а.Айса кхеллача лаьттан т1а аз а бакъахьа я сай лар йитача".Сигалара кулг 1очудахийта,лаьтта то1адаьд Вай Веза Воккхачо.Т1аккха из кулг хьалдихьад цо.Лаьттан т1а лар йиса езаш хиннаяр.Йисанзар лар.Лаьтта ч1оаг1а г1оздаьнна хиннадар Даьла кулг шозлаг1а шийх кхийтта.Цудухьа очу а ца та1аш,Даьла кулга т1еххьа хьалъураг1а доладеннад лаьтта. Сигала кхаччалца хьал а даха,д1аэттад из. Иштта хьахилар Маьт-Лоам.

Дунен т1а хоза моттигаш дукха я,х1аьта а вай мохк хозаг1а хийтаб Далла".

Хьехархо: Бераш,укх з1амигача легенда т1ара гу вайна вай мохк Веза Воккхача Дала даькъалбаь болга,вай Даьшта шоай Даьхе дукха езаш хинналга.Тахан из вайга кхаьча йолаш,вай а иштта сий а деш,боча а йолаш,лелае еза Даьхе - из укх легенда кертера уйла а я. Х1аьта х1анз аз ешаргья шоана вай хрестомате т1ара " Аьгий-Кхала йилла лаьтта мишта ийцад "

IV. Хьехархочо ше 1оеш легенда.

V. Хьехархочун хаттараш:

- Мичахьа я Аьгий-Кхала а,Т1аргам а,Хамхи а яха юрташ ?

- Сево хьагойт Т1аргам хьаькъал долаш,эздий саг хилар ?

- Фу саг хиннав Г1уле вахаш хиннар? Текста т1ара 1оеша из белгалвеш йола моттиг.

VI. Дешархоша 1оеш легенда :

1) Доакъоех йийкъа а йийкъа 1оеш. Х1ара дакъа 1одийшачул т1ехьаг1а,хьехархочо хаттараш а увттадеш,чулоацам къоастабу.

2) Хоржаш дешар:

- Хьа а лахе,1одеша Аьгаси Т1аргамои даь къамаьл.

- Малаг1а хьехар деннад воккхача саго Аьганна? 1одеша.

- Мишта кхоачашдаьд мангалхочо ше денна дош? Мел мангал хьекхаб цо? Хьа а лахе,1одеша.

VII. Легенда чулоацама корта бар./Рефлекси.

Хьехархо: Укх легенда гойт вайна хьалха баьхача наьха эздий г1улакхаш,йоккха камоаршал, уж, деннача дош а долаш,хинналга.Х1анз к1езига ба вайна юкъе Т1аргам санна денал долаш,ше денна дош рузкъан духьа хувцаргдоаца нах.Цхьа тайпа даххал,б1арг ма кхоачча йолча ара мангал хьекха боллашехь,ше денна дош доха ца деш,1ийнав Т1аргам.Из сага эггара дикаг1чарех йола оамал я. Визза къонах иштта хила а веза.

VIII. Ц1аг1а : Легенда чулоацам ха,боккхача нахага хьа а дувцийташ,д1аязде царна Аьгий--Кхалах а Т1аргамах а ховш дола х1амаш. О. 6 - 7 .