Алтай литература 6 кл Э.М.Палкин "Алтай"

Предмет, класс

Алтай литература, 6 класс

Уроктын темазы

Э.М.Палкиннин «Алтай» деп ÿлгеринде Алтайдын тÿÿкилик салымы.

Ӱредÿчинин ижинин амадузы

-Э.М.Палкиннин jÿрÿми ле чÿмделге jолы ла «Алтай» деп ÿлгериле таныштырары.

Уроктын бÿдÿми

Jаны тема

Урокто jединетен турулталар

-Ӱлгердин тӧс шÿÿлтезин ондоп, ылгамал иш тӧзӧп, бойына керекту jетирÿни талдап билери.

-бойынын сӧзлигин кенидип байыдары.

-су- алтай тилиле ачык куучын- эрмек ӧткÿрерине белен болоры.

Урокты ӧткÿреринин методторы:

билгирди бойы табарынын урогы.

Урокто тузаланар эдимдер :

Бичик, интерактивная доска, видеоролик, jуруктар, сӧзлик сӧстӧр, портрет ,М.Палкиннин

Ӱреду ресурстар

Интернет, Платформа «Лернинг Апс»

Уроктын бӧлÿктери (амаду)

ой

Ӱредÿчинин бÿдÿретен ижи

Ӱренеечилердин бÿдÿретен ижи

Аjару, эп-арга, эп- сÿме

ТУЭ (текши ÿредÿ эдилгелер)

1. Орг болук. Уренерине ууламjылаганы. Амадузы:(КАжы ла уренеечи билгир аларына бойын белетеери)

1 мин

Jакшылар, кÿндÿлÿ ÿренчиктер! Бой-бойыска удура кӧрÿжип ийеле колдорысты jайа тудуп, ÿсти ÿстине салыштырып слерге кÿÿнземелдер айдайын.

Баштапкы алакан Агару

Экинчи алакан-Ару санаа

Ӱчинчизи бийик jедимдер

Тӧртинчизи бу урокто бирлик ийштейликтер деп кÿÿнзейдим.

Уредучиле, бой-бойыла jакшылажары.

Бойы алдынан иш.

Регулятивный . бойын - бойы башкарынары.

Мотивация

1 мин

Эмди кыскачак видеоролик кӧрÿп ийектер (Алтай керегинде)

Слер сананзагар, бу видеороликте не керегинде кӧргÿзилген?

- Роликтин авторы нени айдарга сананган? (Алтай керегинде)

Кÿчсинген айалгалардан чыгар эбин бедиреер

1. Билгирди эске алынып, эбелтип, чокымдаары

1. Ӱреду амаду тургузары.

Амадузы: Амаду тургузар

1. Амадуга jединер ишти темдектеери.

Амадузы: Амадуга jединер ишти пландап, ишти бÿдÿрер эп- аргаларды талдаары.

1. Тургузылган амадуга jединери.

1. Амадузы:ÿренчиктер билгирлерди бойлоры бÿдÿрип аларына ууламjылары.

Сӧзлик иш:

1. Танынан иш бÿдÿрери. Амадузы: ÿренчиктер ишти танынан бÿдÿрип, бÿдÿргенин белен берилген кемjÿÿлер аайынча кемjиири. Кажы ла уренчикке иш

jедимду ӧтсин деп айалга тӧзӧӧри.

Амыраар ӧй

1. Билгирлерди бириктире катап корори. Амадузы: jаны алган билгирлерди бириктире коруп, кайда, канайда тузаланатанын темдектеери.

1. Бÿдÿрген ишти, билгирлерди кемjиири ле чокымдаары

Амадузы: ÿренчиктер бойынын бÿдÿрген ижин бойы шиндеп, баалары.

1. Рефлексия.

2 мин

5 мин

1 мин

Слер сананзар, бис бÿгÿн не керегинде куучындажарыс? (Алтай jер керегинде)

Эйе. Бис бÿгÿн Э.М.Палкиннин jÿрÿми ле чÿмделгезин кӧрӧрис. «Алтай» деп ÿлгериле таныжарыс.

Бÿгÿнги урокто слер бойыгарга кандый амаду тургузарыгар?

(Бичиичиле таныжары, Ӱлгерин чокым-jарт кычырары, тÿп -шÿÿлтезин jартап алар)

Слердин кажыгарда ла столдо интерактивный блокнот бар.

Урокто амадуга jединерге бис интерактивный блокнотло, ÿредÿ бичик ле иштеерис.

Бÿгÿнги теманы бичип алыгар.

Э.М.Палкин «Алтай»

Бистин бÿгÿнги план:

1. Э.М.Палкиннин jÿрÿми ле чÿмделге jолыла таныжары.

2. Текст ле иш

3. Тÿп- шÿÿлте.

4. Бойын баалары (столдо баалар лист)

(Доскодо Э.М.Палкиннин портреди Турат)

Слердин алдыгарда интерактивный блокнотто божодылган сӧстӧрлÿ текстле иштеп ийектер.

Алгоритм:

1. Табылап угадыс

2. Текстти толтырадыс.

Текст

Эркемен Матынович Палкин 1934 j, кочкор айдын 14 кунинде Ондой аймакта Jоло jуртта чыккан. Ол Горно- Алтайскта национальный школды божодып, Москвада Алексей Максимович Горькийдин адыла адалган Литературный институтта уренген. Эркемен Матынович Палкин кӧп тоолу чÿмдемелдердин авторы: «Алан» деп роман, «Амыр» ла «Наташа» деп поэмалар, «Кару jерим», «Корым», «Алтай» деп ÿлгерлер ле о.о.

Эмди кӧрÿп ийектер. Баштапкы jолдыкта не jажынган ?

-1934j

-Jоло

-Горно-Алтайскта

-Москвада

-Алтай 1960j

Поэт керегинде нени билип алдыс?

Балдар , аjаруны экранга салып ийектер.

Бистин ады-jарлу алтай блогерис Чингис Сортоев кандый кÿÿн- санаалу, интонацияла кычырган угуп ийектер. (Видео «Алтай » иштейт)

- канайда кычырды?

- токтой тужер темдектерге аjару этти бе?

Бу ÿлгерде мындый таныш эмес состор туштаар.

Сӧзлик иш.

Марчалу-куjур (тусту jер)

Томылган- кӧксине ӧткӧн

Тожыла-крыжовник

Эмди бис слер ле кожо чокым jарт кычырып ийектер. Бичиктеригерди 192 бÿкке ачып ийигер

Бу ÿлгерде автор нени кӧргÿзет? (пейзаж)

- Кандый кееркедер эп- аргалар тузаланат?

Эпитеттер-чичке jолдор, ару колдор, ээн тайгалар, куу тумандар, тымык ӧзӧк, марчалу ӧзӧк, jылу тымык jиктерде, кара мӧштӧр, кару jерим.

Олицетворение- Jиилек кӧӧркий энчейген, ӧзӧгине томылат,

Метафора-буурыл башту ээн тайгалар, ыш чачакту айылдар.

Амыраар ӧй:

Сындап баскан Алтайыс

Сузуп ичкен талайыс

Койнына кондырткан

Эдегине jуртаткан

Эрjинелу бай Алтай,

Эзиликту кÿн Алтай!

-Бу ÿлгерде автор Алтайдын кандый ӧзÿмдерин кӧргÿсти?

(Казылган, тожыла, jийлек, чийне, мӧш) Филворд

Сÿреен jакшы.

Автор кандый каруу некебес курч сурак тургузат?

(Риторикалык сурак) Канча чактын бажында , кандый турарын Кару Алтай?

-Слер сананзар jебрен Алтай, эмдиги Алтай, келер Алтай кандый болор?

Интерактивный блокнотто бичип салыгар.(Интерактивный блокнот)

Автордын jетиргениле болзо, озогы Алтай токыналу, ару, малы кӧп, ээн тайгаларлу, чичке jолдорлу.

Эмдиги Алтай кандый деп кӧрӧдигер?

- Суулар солып калган, сÿре - чӧп, ончо jер машинадын jолы. Ан-кужы jоголордын бери jанында.

-Келер Алтай кандый болор деп сананып туругар?

(?)

Биске Алтай jерибис ол ло бойы артарына кандый иш ӧткÿрер керек? (Алтай jеристи байлап, чеберлеп, алтай тилибисти ундыбай. Чÿм-jандарын jандап, jанжыгуларын бÿдÿрер керек.)

Келер Алтай кандый болор? Синквейн тургузып ийектер.

1. Алтай

2. Jараш, jебрен

3. Турат, тыштанат,ÿргÿлейт.

4. Ада-ӧбӧкӧнин jуртаган jери

5. Кабай

Сÿреен jакшы.

Айдарда, балдар Э.М.Палкиннин «Алтай» деп ÿлгеринде Алтайдын jебрентик бÿдÿмин кандый эп- аргалар ажыра билип алдыс? (Эпитет, олицетворение, метафора?)

-Автор кандый учурлу сурак тургусты? (Алтайдын келер ойин)

- Уроктын бажында тургускан амадуларар бÿтти бе?

-Бойоорго уроктон jаны нени билип алдыгар?

-Бойыгарды бу урокто канайда иштеген деп санан

туругар?

Слердин столдо , ижигер баалайтан таблица бар, толтырып ийигер.

-Урок учун темдек тургузып алыгар.

Айылдын ижине «Келер Алтай» деп темага чÿмдемел иш бичип экелигер..

Ары болуп, атанып та jатсагар,

Алтайым дейле, кайа кӧрÿгер.

Атту-чуулу эрлер де болзогор,

«Албатым» дежип, айдыжып jÿрÿгер. (Л.В.Кокышев)

Jаан быйан!

Алтай

Балдар бойына амаду тургузат.

Блокнот ло иштенет

Алдынан иштенет

Сӧзлик иш

Текстле иштейт

Тÿндештирÿ иш

Тÿп-шÿÿлте эдет.

Бойлорына темдек тургузар

Танынан иш

Текст ле иш

Классла иш

Бойын башкарынар

Jаны билгир алары

Jаны билгир алары.

Колбу тудар (Коммуникативный)

Бойын башкарынар. (регулятивный)

Колбу тудар (коммуникативный)

Колбу тудар (коммуникативный)