Урок-зэ1уха "МЫУЖЬЫХ МАФ1Э"

Къэжэр Пётр

(8-нэ «Б» классым щек1уэк1а урок зэ1уха)

Урокым и мурадхэр: лъэпкъым и гъащ1эм къыщыхъуа 1уэхугъуэ щхьэхуэхэр, псом хуэмыдэу лъахэм щек1уэк1а Хэку зауэшхуэм ц1ыхубэм ишэча гугъуехьыр поэмэм къызэрыщыгъэлъэгъуам к1элъыгъэплъын; тхыгъэм и идейно - тематическэ ухуэк1эр зэпкърыхын; я бзэм зегъэужьын; щ1эблэр хэкупсэу къэгъэхъун.

Урокым къыщыгъэсэбэпыпхъэхэр: Къэжэр Пётр и портрет, и тхыгъэхэр зэрыт тхылъхэр, еджак1уэхэм я сурэтхэр, компьютер.

Урокым и ек1уэк1ык1эр:

Доскам : Мэгызыр къуажэр –

Хьэдагъэщ.

Зауэр – к1эрыхущ!

Дауэ пшэчыну –

Щ1ок1 щ1ым и дагъэр

Нэпс лъэ1эсыху!..

Урокым и щ1эдзап1эр:

- Фи махуэ ф1ыуэ! Доскам ит псалъэхэм феджамэ, урокыр зытеухуауэ щытынур фи дежк1э гуры1уэгъуэщ. Ар - 1941 гъэм фашистхэм къыдащ1ыл1а зауэ гуащ1эрщ. Уи нэгу щ1эк1ын дэнэ къэна, абы теухуа дэтхэнэ сатырми уи гур екъуз. Унэ лэжьыгъэу фи1ащ зауэм теухуа псалъэжьхэр вгъэхьэзырыну. Девгъэда1уэт.

Унэ лэжьыгъэр къэпщытэжыныгъэ:

(еджак1уэхэм псалъэжь ягъэхьэзырахэр жа1э)

- «Зауэм и к1эр хьэдагъэщ»;

- «Зауэ джэгурэ дауэ джэгурэ щы1экъым»;

- «Шэм зэхэгъэж ищ1ыркъым»;

- «Уэф1ым и ужьыр уэлбанэщ, зауэм и ужьыр хьэдагъэщ»;

- «Хэкужьыхьэ лъэщщ».

Темэщ1эр егъэджын:

(егъэджак1уэм)

- Зауэм и дыджагъымрэ Хэкум и 1эф1агъымрэ нобэ щызэхэтщ1энущ Къэжэр Пётр и поэмэ «Мыужьых маф1эм». Мы фэщыгъэц1эр щыжыт1эк1э, шэч хэмылъу, дэ Хэку зауэшхуэм и тхыдэм дроплъэж. Мы гъэм илъэс 70 ирокъу Тек1уэныгъэм и дыгъэр къызэрыттепсэрэ, ауэ зэик1 тщыгъупщэ хъунукъым абы и уасэр ц1ыху гъащ1эу зэрыщытыр. Тхыгъэр дджын и пэ къихуэу дэ дыщы1ащ Хьэжыт1эгъуей жыг хадэм ит Мыужьых маф1эм. Дахуэщыгъуащ дэр папщ1э зи гъащ1э зыта л1ыхъужьхэм. Сыт хуэдэ лэжьыгъэхэр влэжьрэ иджыри Хэку зауэшхуэм хэтахэм я фэеплъыр мык1уэдын папщ1э?

( еджак1уэхэр топсэлъыхь Хэку зауэшхуэм хэтауэ Цей Джэбрэ1ил махуэшхуэхэм хъуэхъуак1уэ зэрыхуэк1уэм, Зауэм хэтахэм я фэеплъ сыным зэрык1элъыплъыр)

Егъэджак1уэм:

«Мыужьых маф1э» поэмэри я фэеплъщ Хэкур тхуэзыхъумахэм. Ар зэхэтщ лирическэ тхыгъэ щхьэхуэхэу. Поэмэр т опсэлъыхь 1917 гъэм къыщыщ1эдзауэ 1945 гъэм пщ1ондэ лъахэм щек1уэк1а хуэ1ухуэщ1эхэм, ахэр ди къэралым и тхыдэм и напэк1уэц1 щхьэхуэхэм хэухуэнауэ. Сюжетнэ унэт1ыныгъэри гъэщ1эгъуэнщ. Ар ирок1уэ ц1ыхубэм и л1эужьищым и гъуэгум. Дэ нобэ дыкъызытеувы1энур ещанэ 1ыхьэрщ. Ар Хэку зауэшхуэм теухуа 1ыхьэрщ.

Хэку зауэшхуэм теухуа презентацэ ягъэлъагъуэ, поэмэм щыщ 1ыхьэхэр къыщыгъэлъэгъуауэ.

Яджар егъэбыдыл1эн:

1. Поэмэм щыщ 1ыхьэм еджак1уэхэр къоджэ, къазэрыгуры1уар къа1уатэ.

2. Поэмэм къыщыгъэсэбэпа художественнэ-изобразительнэ 1эмалхэм къытеувы1эн.

а) Поэмэм куэду къыщыгъэсэбэпащ псалъэжьхэр, псалъэ шэрыуэхэр

п/п

(Зыщ зы къэлэрри къэлэрищэри – мэ я1эр щыпэтежк1э. зыщ зы къалэнри къалэнищэри – Щхьэ зыф1эмытым дежк1э»);

б) Зэгъэпщэныгъэхэр:

п/п

«Сэшхуэдзэ гунэщ1ым, дунейр ялыгъуэу, Кърадзыр уафэхъуэпск1ыу, я шэрэз»;

в) Зыхуэгъэзэныгъэхэр:

п/п

«Уэращ, си Хэку, си тобэр, Уэрщ си тхьэр, Къэбэрдей!»

Урокым яджар къызэщ1экъуэжын, вывод щ1ын

Еджак1уэхэр топсэлъыхь гукъинэж ящыхъуамрэ щ1эуэ къащ1амрэ, егъэджак1уэм абыхэм я псалъэр къызэщ1екъуэж, оценкэхэр егъэув.

Унэ лэжьыгъэ етын нап.255-258, «Хабзэ» 1ыхьэр гук1э зэгъэщ1эн