Уулуу сойлоп жүрүүчүлөр

Уулуу сойлоп

жүрүүчүлөр

МАКСАТЫ

• Уулуу сойлоп жүрүүчүлөр жана алардын адамга таасири Кыргызстандын уулуу жыландары Жыландардын адам өмүрүнө коркунучу Алдын алуу жана биринчи жардам
• Уулуу сойлоп жүрүүчүлөр жана алардын адамга таасири
• Кыргызстандын уулуу жыландары
• Жыландардын адам өмүрүнө коркунучу
• Алдын алуу жана биринчи жардам

Уулуу ЖАНА УУСУЗ ЖЫЛАНДАР

• Бардык жыландар адамга коркунуч жаратпайт. Жыландардын түрлөрү: уулуу жана уусуз. Уулуу жыландар көбүнчө: Индия, Түштүк-Чыгыш Азия, Австралия, Африка, Орто Азияда кездешет.
• Бардык жыландар адамга коркунуч жаратпайт.
• Жыландардын түрлөрү: уулуу жана уусуз.
• Уулуу жыландар көбүнчө: Индия, Түштүк-Чыгыш Азия, Австралия, Африка, Орто Азияда кездешет.

Уулуу жыландардын өзгөчөлүгү:

• Уулуу жылан уусун сарптагандан кийин 16 күндөн кийин кайра уусун калыбына келтирет. Уусунун күчү 40 күндөн кийин баштапкы деңгээлин калыбына келтирет.
• Уулуу жылан уусун сарптагандан кийин 16 күндөн кийин кайра уусун калыбына келтирет.
• Уусунун күчү 40 күндөн кийин баштапкы деңгээлин калыбына келтирет.

Кумчул эфа ЖЫЛАНЫ

• Кара чаар жыландар тукумуна кирет. Узундугу: 50–60 см Тарыхый жайлар: Түркменстан, Тажикстан, Өзбекстан, Африка Адамга чагуу коркунучу: өлүмгө учуратып, же майып кылат
• Кара чаар жыландар тукумуна кирет.
• Узундугу: 50–60 см
• Тарыхый жайлар: Түркменстан, Тажикстан, Өзбекстан, Африка
• Адамга чагуу коркунучу: өлүмгө учуратып, же майып кылат

Кара мамба ЖЫЛАНЫ

• Аталышы : жаагынын ичи кара Узундугу: 2–4м (айрымдары 4,5 м чейин) Бир чакканда 400 г уусун берет (адамга 10–15 г жетиштүү) Уусу адамга шал кылып, өлүмгө алып келиши мүмкүн
• Аталышы : жаагынын ичи кара
• Узундугу: 2–4м (айрымдары 4,5 м чейин)
• Бир чакканда 400 г уусун берет (адамга 10–15 г жетиштүү)
• Уусу адамга шал кылып, өлүмгө алып келиши мүмкүн

Кыргызстандын уулуу ЖЫЛАНДАРЫ

• Палластын калкан тумшугу – бийик тоолорго чейин кездешет. Талаа кара чаар жыланы Ок жылан
• Палластын калкан тумшугу – бийик тоолорго чейин кездешет.
• Талаа кара чаар жыланы
• Ок жылан

Кээде чакканда адам коркунучтуу жаракат алат

Палластын калкан тумшугу

Бийик тоолуу аймактарда таралган. Чүй, Талас, Кочкор, Ысык-Көл, Ат-Башы жана Ак-Талаа өрөөндөрүндө кездешет

Өзгөчөлүгү : Башынын алдыңкы бөлүгүндө, көзү менен таноосунун ортосунда атайын жылуулукту сезүүчү "чуңкурчасы" бар, бул ага түн ичинде аңчылык кылууга жардам берет.

Талаа кара чаар жыланы

• Талаа кара чаар жыланы – уулуу жыландардын бири. Узундугу көбүнчө 60–80 смге жетет. Денеси боз же күрөң түстө болуп, жонунда кара чаар сызык болот. Негизинен талаа, жарым чөл жана тоо этектериндеги кургак аймактарда жашайт. Кыргызстанда Чүй, Талас, Ысык-Көл аймактарында кездешет. Азыгы: кемирүүчүлөр, кескелдириктер, курт-кумурскалар. Көбүнчө жаз жана жай мезгилинде активдүү болот. Чочуп кеткен учурда гана адамды чагышы мүмкүн.
• Талаа кара чаар жыланы – уулуу жыландардын бири.
• Узундугу көбүнчө 60–80 смге жетет.
• Денеси боз же күрөң түстө болуп, жонунда кара чаар сызык болот.
• Негизинен талаа, жарым чөл жана тоо этектериндеги кургак аймактарда жашайт.
• Кыргызстанда Чүй, Талас, Ысык-Көл аймактарында кездешет.
• Азыгы: кемирүүчүлөр, кескелдириктер, курт-кумурскалар.
• Көбүнчө жаз жана жай мезгилинде активдүү болот.
• Чочуп кеткен учурда гана адамды чагышы мүмкүн.

ОК ЖЫЛАН

• Денеси ичке, узундугу 90 смге чейин. Түсү боз, жонунда узунунан 4 сызык бар. Уулуу тиштери үстүнкү жаактын арт жагында жайгашкан. Уусу көбүнчө майда жаныбарларга таасир этет. Кыргызстанда: Ысык-Көл, Чүй, Фергана аймактарында кездешет. Чөлдүү жана таштуу жерлерде жашайт, күндүз активдүү. Апрелде чээнден чыгат, 2–6 жумуртка тууйт. Курт-кумурска, майда кескелдирик жана чычкандар менен азыктанат.
• Денеси ичке, узундугу 90 смге чейин.
• Түсү боз, жонунда узунунан 4 сызык бар.
• Уулуу тиштери үстүнкү жаактын арт жагында жайгашкан.
• Уусу көбүнчө майда жаныбарларга таасир этет.
• Кыргызстанда: Ысык-Көл, Чүй, Фергана аймактарында кездешет.
• Чөлдүү жана таштуу жерлерде жашайт, күндүз активдүү.
• Апрелде чээнден чыгат, 2–6 жумуртка тууйт.
• Курт-кумурска, майда кескелдирик жана чычкандар менен азыктанат.

ЖЫЛан чагуусунан АЛДЫН АЛУУ

• Бийик конучтуу бут кийим жана калын кийим кийүү Узун таякча менен жерди текшерүү Жердеги жаракаларды жана жаныбарларды кармабоо Чоң таштарды же жыгачтарды коңторбоо Жыланды уруп кубалоо эмес, кыймылсыз күтүү
• Бийик конучтуу бут кийим жана калын кийим кийүү
• Узун таякча менен жерди текшерүү
• Жердеги жаракаларды жана жаныбарларды кармабоо
• Чоң таштарды же жыгачтарды коңторбоо
• Жыланды уруп кубалоо эмес, кыймылсыз күтүү

ЖЫЛан чакканДА БЕЛГИЛЕР

• Жарадан кан чыгып, шишип баштайт Оорукчандык, баш айлануу, жүрөк айлануу Дем алуу кыйындайт, кан жана ткандардын бузулушу Эгер дароо жардам көрсөтүлбөсө: өпкө шишиши, гангрена, бөйрөк иши бузулат
• Жарадан кан чыгып, шишип баштайт
• Оорукчандык, баш айлануу, жүрөк айлануу
• Дем алуу кыйындайт, кан жана ткандардын бузулушу
• Эгер дароо жардам көрсөтүлбөсө: өпкө шишиши, гангрена, бөйрөк иши бузулат

БИРИнчи жарДАМ

• Тез жардам чакыруу Жабыркаган адамды тынч, түз жаткыруу Колдогу шакектерди чечүү Жылан чаккан жерден 15 см жогору байлоо Ууну соруп чыгаруу (тек жардамчынын оозу таза, жаракат болбоо керек) Жарага бинт же таза материал менен таңуу
• Тез жардам чакыруу
• Жабыркаган адамды тынч, түз жаткыруу
• Колдогу шакектерди чечүү
• Жылан чаккан жерден 15 см жогору байлоо
• Ууну соруп чыгаруу (тек жардамчынын оозу таза, жаракат болбоо керек)
• Жарага бинт же таза материал менен таңуу

БИРИнчи жарДАМДЫ АТКАРУУДА ЭСКЕ АЛУУ:

• Байлоону шишип кетсе чечүү Муздак басып туруу Суюктук ичирүү (уу таралуусун азайтуу үчүн) Биринчи жардам сабырдуулук менен шашпай көрсөтүлүшү керек
• Байлоону шишип кетсе чечүү
• Муздак басып туруу
• Суюктук ичирүү (уу таралуусун азайтуу үчүн)
• Биринчи жардам сабырдуулук менен шашпай көрсөтүлүшү керек

МААНИЛҮҮ ЭСТЕП АЛУУ

• Уулуу жыландар : Палластын калкан тумшугу, Талаа кара чаар, Ок жылан, Кумчул эфа, Кара мамба Биринчи жардам ар бир адам билүүсү зарыл
• Уулуу жыландар : Палластын калкан тумшугу, Талаа кара чаар, Ок жылан, Кумчул эфа, Кара мамба
• Биринчи жардам ар бир адам билүүсү зарыл

ҮЙГӨ ТАПШЫРМА

§43. Жылан чагуусун алдын алуу жана чаккандан кийинки биринчи жардам көрсөтүү эрежелерин жаттоо