Վահան Տերյան -135

ՎԱՀԱՆ ՏԵՐՅԱՆ-125

Նա մի նոր գույնով, մի նոր ձայնով երգեց և՛ սերը, և՛ հայրենիքը, և՛ բնությունը: Նա թարմացրեց հայ պոեզիայի և՛ նյութը, և՛ լեզուն: Հայ բառերին կարծես երաժշտություն ներշնչեց…: Նրա բանաստեղծություններից անվիճելի մի քանակ կմնան որպես հավերժական արժեքներ բոլոր ժամանակների համար, որպես մարդկային բյուրեղացած զգացմունքներ և անխառն գեղեցկություններ:

Ավ. Իսահակյան

Ով մի անգամ խմել է Վ. Տերյանի բանաստեղծական բաժակից, նա երբեք ու երբեք չի մոռանա նրա երգերի մեղմությունը, նրա հուզաշխարհի ջերմությունը, նրա բանաստեղծությունների հմայիչ նվագակցությունը:

Գեղամ Սարյան

Ջավախք

æ³í³ËùáõÙ Ï³Ý ·»Õ»óÇÏ í»ñç³ÉáõÛëÝ»ñ ¨ ͳÕϳ½³ñ¹ ¹³ßï»ñ, áñáÝù ÇÝã –áñ óËÍáõÃÛáõÝ »Ý ³ñï³Ñ³ÛïáõÙ: ¸. ¸»ÙÇñ×Û³Ý

Ծննդավայրը

1885թ. փետրվարի 9.

Թիֆլիսի նահանգի

ԱխալքալաքÇ գավառի Գանձա գյուղում ծնվեց Վահան Սուքիասի Տեր-Գրիգորյանը:

Նա սիրել է մշուշով ու երազներով պարուրված ծննդավայրը, ոսկեգույնով ողողված ամպերը, միգասքող ու մանուշակագույն մայրամուտը:

Կյանքի դառն ու տխուր պահերին բանաստեղծը տենչացել է իր պայծառ ու արևոտ ծննդավայñÁ . ºë ã»Ù Ùáé³Ýáõ٠ϳñáïáí ÙÇ Ñ³ßï سÝáõ߳ϳ·áõÛÝ Ù³Ûñ³Ùáõï ÙÇ·³ëùáÕ, ²Ùå»ñÁ¹ Ù³ùáõñ` áÕáÕí³Í áëÏáí, ºí ù»½, ѳÛñ»ÝÇ, ³Ýáõß É»éݳ¹³ßï…

¶³ÝÓ³Ý ÉÇùÝ ¿…Ùßáõß³ÛÇÝ Ã³ËÇÍáí

Áõ ùÝùáõß »ñ³½Ý»ñáí:

ÐáíÑ. ÂáõÙ³ÝÛ³Ý

Գանձան մի չքնաղ գյուղ է ` թառած երկինք մխրճվող լեռնապարի լանջին: Թվում է` այստեղ երկինքն ու երկիրը չունեն սահման, խառնված են իրար:

²Ù»ÝÇó Ñ³×³Ë »ë ¹³éÝáõÙ »Ù ïáõÝ- ¹»åÇ Ù»ñ ·ÛáõÕÁ ¨ Ù»ñ ·»ïÁ, Ù»ñ ï³Ý ¹ÇÙ³óÇ µÉáõñÁ… ³ÛÝù³Ý Ññ³ßù áõ ¹ÛáõÃ³Ï³Ý µ³Ý ϳñ Ù»ñ ·ÛáõÕáõÙ, ·»ïÇ ³÷ÇÝ, µÉñÇ Ùáï:

ì. î»ñÛ³Ý

Իսկ գյուղից մի փոքր հեռու` վեհանիստ բարձրության վրա,

ծփում է անհանգիստ Փարվանան` լեգենդար լիճը:

Ðáñë

êÇñá ù³ñá½Çã, ³Ûëûñ »ë ÝáñÇó

ø»½ »Ù áñáÝáõÙ ³Ý½áõëå ϳñáïáí,

гÛïÝíÇñ ¹áõ ÇÝÓ` ˳ճÕ, ³ÝóËÇÍ,

²ÙáùÇñ ëÇñïë ùá ³ÝÑáõÝ ëÇñáí:

òáõÛó ïáõñ ÇÝÓ ³Ûëûñ ùá ¹»ÙùÁ Ý»ñáÕ,

î³Ýç³ÝùÇ ³Ñ»Õ ßÕóÛÇ Ý»ñùá,

àñå»ë Éáõë³½³ñ¹ »ñÏÇÝù áëÏ»ßáÕ,

àñå»ë ·áõñ·áõñáÕ Ñdzëù³Ýã ³ñ¨:

ÐáõÛë»ñÁë ÏñÏÇÝ Ñ»é³ó³Ý ÇÝÓÝÇó,

ÎÛ³ÝùÇ Ã³ËÇÍÝ ¿ ·ñÏ»É ÇÝÓ ³Ûëûñ,

ºë ù»½ »Ù ¹ÇÙáõÙ ³Ûë óáõñï ³ß˳ñÑÇó,

ºë ù»½ »Ù µ»ñáõÙ ÑáõÛ½»ñÁë µáÉáñ:

ú, ѳÛïÝíÇñ Ë³Õ³Õ áõ ëÇñáÕ,

²ÙáùÇñ ëÇñïë ùá ³ÝÙ³ñ ëÇñáí…

гÛñÁ` êáõùdzë î»ñ-¶ñÇ·áñÛ³ÝÁ

سÛñë áõÝ»ñ Ó»éÝ»ñ µ³ñ³Ï, ØáÙ» Ù³ïÝ»ñ »ñϳñ áõ Ýáõñµ, Ø»ÕÙ ³ãù»ñáõÙ ··íáÕ Ïñ³Ï, ²ÛÝå»ë µ³ñÇ ¨ ³ÛÝù³Ý ëáõñµ. ²ß˳ï³íáñ ³Ý¹áõÉ áõ ÅÇñ` ä³Ñ»É ¿ñ ݳ Ñá·ÇÝ ½í³ñÃ, êÇñïÁ ùÝùáõß ëÇñáí ³ñµßÇé, ²ñóáõÝùÝ ³é³ï ¨ ³Ý³Õ³ñï. ºñ·»ñ áõÝ»ñ å³ñ½ÙÇï, µ³Ûó ç»é, Êáëù áõ Ñ»ùdzà ѳ½³ñ áõ µÛáõñ ……………………………………. ò³Ù³ù»É »ë, ³Ýáõß ³ÕµÛáõñ…

سÛñÁ` ÚáõÕ³µ»ñ î»ñ- ¶ñÇ·áñÛ³ÝÁ

Աշնան մեղեդի

Աշուն է , անձրև… Ստվերներն անձև

Դողում են դանդաղ… Պաղ , միապաղաղ

Անձրև՜ ու անձրև՜…

Ցրտահա՜ր, հողմավա՜ր, դողացին մեղմաբար Տերևները դեղին, Պատեցին իմ ուղին… Ճաճանչները թոշնան… Կանաչներըս աշնան- Իմ խոհերը մոլար` Ցրտահա՜ր, հողմավա՜ր… Կրակներըս անցան, Ցուրտ ու մեգ է միայն… Անուրջներս երկնածին Գնացի՜ն, գնացի՜ն…

Ա Շ Ն Ա Ն

Նորից անձրև՜, մշու՜շ, ա՜մպ,

Թախի՜ծ անհուն, տխրա՜նք հեզ,

Աշո՛ւն, քեզ ի՞նչ քնքշությամբ,

Ի՞նչ խոսքերով երգեմ քեզ…

Քո մշուշը, քո ոսկի

Տերևները հողմավար,

Դյութանքը քո մեղմ խոսքի,

Արցունքները քո գոհար…

Հարազատ են իմ հոգուն,

Վհատությանն իմ խոնարհ

Եվ թփերը դողդոջուն

Եվ խոտերը գետնահար…

Եվ քո երգը թախծալի

Իմ սրտի երգն է, կարծես,

Աշո՛ւն, քաղցր ու բաղձալի,

Ի՞նչ խոսքերով երգեմ քեզ…

Ոսկեհանդերձ եկար և միգասքող, Տխուրաչյա աշուն, սիրած աշուն. Տերևներիդ դանդաղ թափվող ոսկով, Մետաքսներով քնքշաշրշուն: Նայվածքներով խորին, եկար, ներո՜ղ, Եկար կրկին գերող, խորհրդավո՜ր. Եկար հուշիկ, անչար ավաղներով, Օրորներով ամենօրոր: Քո արևին հատնող և քո երգին, երգին, Եվ շրշյունիդ փափուկ, և բեկումիդ-ողջու՜յն. Օ՜, հարազա՜տ, սիրա՜ծ, եկա՛ր կրկին, Իմ քնքշագի՜ն աշուն…

ÆÙ ·»ñ»½Ù³ÝÇÝ ¹áõù ãÁÙáï»Ý³ù,

гñϳíáñ ã¿ ÇÝÓ áã ͳÕÇÏ, áã ëáõ·.

гÝϳñÍ ÏÁ½³ñÃÝÇ ç»ñ٠ɳÉáõ ÷³÷³·,

êÇñïÁë ãÇ ·ïÝÇ áã ÙÇ ³ñï³ëáõù:

ÆÙ ·»ñ»½Ù³ÝÁ ÃáÕ ÉÇÝÇ Ñ»éíáõÙ,

Ոõñ ٳѳó»É »Ý ßßáõÏ, »ñ· áõ Ó³ÛÝ.

ÂáÕ ßáõñçÁë ÷éíÇ ³Ý³Ýó ÉéáõÃÛáõÝ,

ÂáÕ ÇÝÓ ãÁÑÇß»Ý, ÃáÕ ÇÝÓ Ùáé³Ý³Ý:

ÆÙ ·»ñ»½Ù³ÝÇÝ ¹áõù ãÁÙáï»Ý³ù,

ÂáÕ»ù, áñ ѳݷãÇ ÇÙ ëÇñïÁ Ñá·Ý³Í,

ÂáÕ»ù, áñ ÉÇݻ٠ѻé³íáñ, ٻݳÏ.-

âÁ½·³Ù, áñ ϳ ë»°ñ ¨ óÝá°ñù, ¨ ɳ°ó…

ÆÝã Ùݳó ÇÝÓ- áëÏÛ³ ÙÇ ó³Ýó, áõñÇß áãÇÝã,

سñ·³ñï³ß³ñ Ñáõß»ñÇ ·³ÝÓ- áõñÇß áãÇÝã:

îñïáõÙ ·Çß»ñ ¨ Ù»ÝáõÃÛáõÝ ³Ýû·Ý³Ï³Ý,

êÇñï ϻջùáÕ Ï³ñáï ³Ý³Ýó- áõñÇß áãÇÝã:

ºñ³½Ý»ñÇó ÇÙ Ññ³í³é- Ùݳó ÷áßÇ-

êÇÝ ³ÝáõÝÝ»ñ Ïáñ³Í ϳݳÝó- áõñÇß áãÇÝã:

æÇÝç ÇÙ Ñá·áõÝ Ùݳó Ùßáõß Í³Ýñ áõ ÙÃÇÝ

ºí ÇÙ ³Û·áõÙ ù³Ùáõ ϳÕϳÝÓ- áõñÇß áãÇÝã:

ä³ñÇñ ù³ÙÇ, ³Û·áõÙ ³Ûë Ù»ñÏ

áéݳ áõ ɳó,

γñ, ÙÇ ÃáÕÝÇñ ù³ÙÇ ³Ýë³ÝÓ-

áãÇÝã, áãÇÝã…

Շնորհակալություն Նյութը կազմեց Անահիտ Բարխուդարյանը