Ыктымалдуулкка киришуу презентация

Математика 7-класс

Ыктымалдуулук

Окуя – бул тажрыйбанын жыйынтыгы.

• Окуя – бул тажрыйбанын жыйынтыгы.

Кокус окуя

М үмкүн эмес окуя

Анык окуя

• Апрелде кардын жашы;
• Лоторея уту;

• Эртеңки күн 32- май болуусу;
• 2 оң сандын суммасы терс болуусу

• Кыштан кийин жаз келүүсү;
• Күндүн чыгыштан чыгуусу;

Ыктымалдуулук – бул окуянын ишке ашуу мүмкүнчүлүгүнүн сандык мүнөздөмөсү.

Мында m - к өмөкчү окуялардын саны, n – мүмкүн болгон бардык окуялардын саны.

ыктымалдуулугу

Анык окуянын

1 ге же 100% барабар

Кокус окуянын

ыктымалдуулугу

Мүмкүнэмес окуянын

ыктымалдуулугу

0

Ыктымалдуулуктун тарыхы

• Алгачкы кадамдар (Орто кылымдар)

Байыркы заманда эле адамдар чөйчөкчө (сөөк) ыргытып ойношкон, бирок анын математикалык негизи жок болчу.

Ыктымалдуулук жөнүндөгү алгачкы ойлор кумар оюндарына (сөөк ыргытуу) байланыштуу пайда болгон.

• Джероламо Кардано (1501–1576): Ал "Оюн сөөктөрү жөнүндө китеп" деген эмгегинде биринчилерден болуп ыктымалдуулукту математикалык талдоого аракет кылган. Ал "эгерде сөөктү ыргытсак, белгилүү бир сандын түшүү мүмкүнчүлүгү кандай?" деген суроого жооп издеген.

Ыктымалдуулуктун тарыхы

2. Илимий негиздин түптөлүшү ( XVII кылым)

Бул илимдин "туулган күнү" катары 1654-жыл эсептелет. Бардыгы кумар оюнчусу Шевалье де Меренин Блез Паскалга берген суроосунан башталган. Ал: "Эгерде оюн бүтпөй калса, акчаны оюнчулардын утуп алуу мүмкүнчүлүгүнө жараша кантип калыс бөлүш керек?" деп сураган.

• Паскаль жана Ферма: Блез Паскаль менен Пьер Ферма кат алышуу аркылуу бул маселени чечишкен. Бул каттар ыктымалдуулук теориясынын пайдубалын түзгөн.

• Христиан Гюйгенс: 1657-жылы ыктымалдуулук боюнча биринчи басылып чыккан эмгекти ("Кумар оюндарындагы эсептөөлөр жөнүндө") жазган.

Ыктымалдуулуктун тарыхы

Андрей Колмогоров: 1933-жылы ыктымалдуулук теориясынын аксиоматикасын иштеп чыккан. Ушундан кийин гана ал геометрия же алгебра сыяктуу эле так математикалык тартипке ээ болгон.

Бүгүнкү күндө ыктымалдуулук теориясысыз төмөнкүлөр мүмкүн эмес:

• Аба ырайын алдын ала айтуу (мисалы: "Жамгыр жаашынын ыктымалдуулугу 70%");
• Камсыздандыруу жана банк иши;
• Кванттык физика;
• Жасалма интеллект ( AI): Нейрондук тармактар маалыматты ыктымалдуулукка таянып иштеп чыгышат.

Маселе

Маселе: " Gemini кантип сөздөрдү тандайт?"

Шарты:

Gemini ( ЖИ) колдонуучунун суроосуна жооп берип жатат. Сүйлөмдүн башы "Бүгүн аба ырайы абдан..." деп башталды. Gemini' дин базасында кийинки келе турган сөздөр үчүн төмөнкүдөй варианттар жана алардын саны бар:

• "сонун" — 5 вариант

• "суук" — 3 вариант

• «кызыктуу" — 2 вариант

Суроо:

1. Gemini кийинки сөздү кокусунан тандаса, анын "сонун" деген сөздү тандап алуу ыктымалдуулугу кандай?

2."ысык" деген сөздүн тандалып калуу ыктымалдуулугу кандай? (Эгерде ал тизмеде жок болсо).

Чыгаруу:

Биз ыктымалдуулуктун классикалык формуласын колдонобуз:

• Бардык мүмкүн болгон учурлардын санын табабыз ( n):

n = 5 ( сонун) + 3 ( суук) + 2 (кызыктуу) = 10

Демек, жалпы 10 вариант бар.

1.1."сонун" сөзү үчүн ыктымалдуулук ( m=5 )

2."ысык" сөзү үчүн ыктымалдуулук: Тизмеде "ысык" деген сөз жок, демек ( m=0 ) .

Аба ырайы

Вс