Займеннік як часціна мовы

Дзяржаўная ўстанова адукацый

“Сярэдняя школа № 84 г. Мінска”

План-канспект урока па беларускай мове ў 6 класе

ТЭМА: “ЗАЙМЕННІК ЯК ЧАСЦІНА МОВЫ: АГУЛЬНАЕ ЗНАЧЭННЕ, МАРФАЛАГІЧНЫЕ ПРЫМЕТЫ, СІНТАКСІЧНАЯ РОЛЯ.

ПАЧАТОВАЯ ФОРМА.

РАЗРАДЫ ЗАЙМЕННІКАЎ

ПА ЗНАЧЭННІ (АЗНАЯМЛЕННЕ)”

Падрыхтавала: Івашкевіч С.У.,

Тэма: “Займеннік як часціна мовы: агульнае значэнне, марфалагічныя прыметы, сінтаксічная роля. Пачатковая форма. Разрады займеннікаў (азнаямленне)”.

Мэта: дапамагчы вучням асэнсаваць асаблівасці займенніка як часціны мовы, засвоіць яго граматычныя прыметы;

выпрацоўваць уменні і навыкі знаходзіць займеннікі ў тэксце, ужываць іх у якасці тэкстаўтваральнага сродку;

пашыраць слоўнікавы запас вучняў, выхоўваць у іх любоў і павагу да роднай мовы.

Тып урока: урок засваення новых ведаў.

Абсталяванне: дошка, падручнік, мультымедыйная устаноўка, мультымедыйная прэзентацыя, дыдактычны матэрыял.

Ход урока

(Слайд 1)

I. Арганізацыйны момант. Эмацыянальны настрой на ўрок.

Добрай раніцы! Віктор Гюго сказаў: “Думка – тая ж ежа. Думаць – значыць харчавацца”.

• Як вы разумееце словы французскага пісьменніка?

• Ці згодны вы з яго сцвярджэннем? Чаму? (Адказы вучняў)

II. Актуалізацыя раней вывучанага.

1. Аналіз вынікаў кантрольных пераказаў.

Работа над памылкамі ў сшытках і каля дошкі.

(Слайды 2)

III. Паведамленне тэмы і мэт ўрока.

Твар румяненькі,

Белая хустачка.

Я ўжо ведаю,

Я – беларусачка!

• Назавіце, калі ласка, у гэтым чатырохрадкоўі слова, якое мы заўсёды

ўжываем, калі вядзем гутарку ад свайго імя. Што гэта за слова? (Я) (Адказы вучняў)

• А хто мне падкажа, у назве якой часціны мовы знаходзіцца слова “імя”?

(Адказы вучняў) Сапраўды так. (Слайд 3) Як вы ўжо здагадаліся, тэма сённяшняга нашага ўрока – “Займеннік як часціна мовы: агульнае значэнне, марфалагічныя прыметы, сінтаксічная роля. Пачатковая форма. Разрады займеннікаў па значэнні”. Сфармулюйце, калі ласка, мэты ўрока: (Слайд 4)

1. На ўроку я хачу даведацца…

2. Сёння на ўроку я хачу навучыцца…

3. Мне для гэтага неабходна ведаць…

IV. Вывучэнне і замацаванне новага матэрыялу.

1. Гульня “Слова ў слове”. (Слайды 5, 6)

• Звярніце, калі ласка, увагу на словы на слайдзе. Ваша задача заключаецца ў

тым, каб знайсці слова, якое схавана ў другім слове. Словы на слайдзе: ЗАЛАТЫ, МЫШ, ВЫРАЗ, ФЕЯ, СЯМЁН, ЯНА, ВЫМЫТЫЯ.

• А хто мне скажа, да якога разраду адносяцца ўсе гэтыя займеннікі?

• (Асабовыя) (Адказы вучняў) Так, гэта адзін з разрадаў займеннікаў. А ўсяго іх дзевяць.

• Чаму яны называюцца асабовыя? (Адказы вучняў)

2. Праца з тэарэтычным матэрыялам падручніка.

С. 192-193.

3. Вусныя адказы на пастаўленыя пытанні.

• Якія разрады паводле значэння маюць займеннікі? (Адказы вучняў)

• Як вы лічыце, ці гаваркія іх назвы? (Адказы вучняў)

• А якое значэнне займенніка і якія марфалагічныя прыметы ён мае, вы мне можаце адказаць? (Адказы вучняў) Давайце звернемся да дошкі.

4. Франтальная праца са сказамі ля дошкі.

Ён даведаўся ад іх, што такія кветкі прывязуць у магазін праз некалькі дзён.

Пытанні: (Слайд 7)

• Скажыце мне, ці зразумелы вам сэнс сказа?

• Хто ён?

• Ад каго даведаўся?

• Якія менавіта кветкі?

• Праз колькі дзён іх прывязуць? (Адказы вучняў)

• Давайце зменім гэты сказ так, каб сэнс яго стаў нам зразумелы.

Саша даведаўся ад сяброў, што жоўтыя ружы прывязуць у магазін праз два дні.

• Давайце яшчэ раз паспрабуем адказаць на пастаўленыя пытанні. (Адказы вучняў)

• Скажыце, калі ласка, замест якіх слоў былі ўжыты займеннікі ЁН, ІХ, ТАКІЯ, НЕКАЛЬКІ?

• Якімі часцінамі мовы з’яўляюцца гэтыя словы і што яны абазначаюць? (Адказы вучняў)

(Слайд 8)

Маю некалькі ў мове нагрузак патрэбных:

Замяняю назоўнік,

прыметнік,

лічэбнік.

(Слайд 9)

• Зробім вывад. Займеннік – гэта самастойная часціна мовы, якая ўказвае на прадмет, прымету, колькасць, але не называе іх.

• А якія марфалагічныя прыметы маюць займеннікі, якую сінтаксічную ролю могуць выконваць? Давайце падумаем. (Адказы вучняў)

• Сапраўды, калі займеннікі ўжываюцца замест імён, то і змяняюцца яны, як усе іменныя часціны мовы. І сінтаксічную ролю выконваюць тую ж, што і іменныя часціны мовы – могуць быць любым членам сказа.

Фізкультхвілінка.

V. Трэніровачна-карэкцыйны этап.

1. Самастойная праца.

Пр. 338, 339.

2. Франтальная праверка.

VI. Падзвядзенне вынікаў урока.

• Якую тэму разглядалі на ўроку?

• Чым адрозніваецца займеннік ад іншых самастойных часцін мовы?

• Для чаго ўжываецца займеннік ў мове?

• У ролі якіх членаў сказа могуць выступаць займеннікі?

VII. Рэфлексія.

(Слайд 10)

1. Прыём “Прадоўжы фразу”.

Сваёй працай на ўроку я…

Я працаваў добра і…

Мне дапамог матэрыял урока…

Мне гэта неабходна…

2. Запаўненне карткі ўліку ведаў.

VIII. Заданне на дом.

§50, пр. 340