Զարմանահրաշ ջուրը

Ուսուցիչ-Ադամյան ,շատ տարօրինակ ես խոսում:Պատասխանիր այնպես,ինչպես ես եմ սովորեցրել ձեզ՝ջրի կառուցվածքը,ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները,ջրի նշանակությունը:

Խոտաբիչ-Լավ, ներեցեք ինձ մեծարգո ուսուցիչ,ես կփորձեմ ուղղել իմ սխալները:Ջուրը 4 նախատարրերից մեկն է /Արտակը կրկնում է/:

Ուսուցիչ-Ինչպե՞ս:Մի՞թե ջուրը տարր է:Քանի՞ տարր է մեզ հայտնի:

Արտակ- 109 տարր/ Խոտաբիչը նորից խոսում է,Արտակը կրկնում է/:Օ՜, իմ մեծարգո ուսուցիչ,ինձ հայտնի է 4 տարր՝ջուրը ,կրակը ,օդը,հողը:

Ուսուցիչ-Ի՞նչ է պատահել քեզ,Արտակ,հիվանդացե՞լ ես ,ջերմությու՞ն ունես:

Արտակ-Ո՛չ,ես առողջ եմ:

Ուսուցիչ-/Նկատում է Խոտաբիչին,բայց ցույց չի տալիս,ասում է ՝ահա/:Դիմում է Արտակին. –Իսկ քո կարծիքով, որտեղի՞ց է գալիս ջուրը:

Արտակ-Դեռ 17-րդ դարում Կիրխերը ով հայտնաբերել էր հրակայուն ապակին,ասում էր ,որ ամբողջ ջուրը անցնում է Երկրի հյուսիսային բևեռի մեծ ջրանցքով և դուրս է գալիս հարավային ջրանցքից ,հոսելով ստորգետնյա անցումներով հասնում է աղբյուրներին:

Ուսուցիչ-Ուրե՛մն մենք ամեն օր լվացվում ենք ծովի ջրերով,որոնք գալիս են հյուսիսային բևեռից:Որտեղի՞ց այդ հնացած գաղափարները ջրի մասին:

Արտակ- Իսկ դուք չե՞ք տեսնում,որ ես ամենածերն եմ :/Բոլորը ծիծաղում են,Արտակը հուզվում է/:

Ուսուցիչ-Ա՜,ծերունի Խոտաբիչ:Ահա՛ թե ով էր մեզ պատմում հնացած գաղափարները ջրի մասին:Հրավիրում ենք ձեզ, ծերունի Խոտաբիչ,մասնակցելու մեր քիմիայի երեկոյին: Նստե՛ք,հարգելիս, որտեղ ձեզ հարմար է:

Վարող- /Ձեռքում ոսկեզօծ թուղթ/Ահա՛ , մեծն հրաշագործ, ջրի մասին ամենակարևորը գրված է այստեղ:

Խոտաբիչը բացում է թուղթը,զարմացած պտտում է աջ ու ձախ ու տալիս է վարողին:

Խոտաբիչ- Այն ինչ գրված է այստեղ,ես ի զորու չեմ կարդալ:Միգուցե դու ծիծաղում ես ծեր Խոտաբիչիս վրա:

Վարող- Ո՛չ, ես չեմ կատակում:Այստեղ գրություն կա,բայց այն պետք է երևակել,որի արդյունքում կտեսնեք ջրի բանաձևը:/Վարողը պուլիվիզատորում լցված հիմքով երևակում է թուղթըև ցույց է տալիս հանդիսատեսին/:

Աշակերտները կարդում են բանաստեղծություններ ջրի մասին:

Ես տեսել եմ Երևանում Նա կանչում է.Ջուր եմ ծախում Հուշարձան մի անմոռաց Իմ կուլայով այս պուճուր Փոքրիկ տղան ջուր է ծախում Անցորդներին ջուր է տալիս Ոտաբոբիկ,արևխանձ… Սառը,անուշ,սառը ջուր:

Ջրի մեղեդին

Երաժշտության ժանրերից բոլոր Երաժշտության ժանրերից բոլոր Ես նախընտրում եմ ջրի մեղեդին Ես նախընտրում եմ ջրի մեղեդին Առվակի երգով ասում եմ օրոր Նա արմատների մարմինն է սնում Արտին,արոտին և արահետին: Եվ տերևների լուսատենչ հոգին:

Ուսուցիչ- Կրճատ բանաձևը H2O,իսկ որքան ջանք են թափել տարբեր երկրների գիտնականները,որպեսզի կարողանան պարզել ջրի բաղադրությունը:Ֆրանս.գիտնական Լավուազիեն բաց է թողել ջրի գոլորշիները շիկացած խաղավակի միջով և քայքայել է ջուրը բաղադրիչ մասերի`ջրածնի և թթվածնի:Այդպիսով, նա ապացուցել է,որ ջուրը բարդ նյութ է:

Խոտաբիչ- Ուրե՛մն,Արիստոտելը սխալ էր,որ պնդում էր,թե ջուրը տարր է:

Ուսուցիչ- Ո՛չ,հարգելի Խոտաբիչ,ջուրը բարդ նյութ է և կազմված է 2 քիմիական տարրերից: Անգլիացի գիտնականներ Կավենդիշը և Պրիստլին սինթեզել են ջուրը`այրելով ջրածինը թթվածնում,այդպես նրանք հաստատել են ջրի բաղադրությունը:

Խոտաբիչ- Ջրածինը այրվում է թթվածնում,իսկ ինչու՞ ջուրը չի այրվում:

Ուսուցիչ-Ջուրը ինքը հանդիսանում է այրման արգասիք`ջրածնի օքսիդ և ինքը չի այրվում: Ջուրը մեզ համար սովորական և միաժամանակ արտասովոր նյութ է:Ջրի հատկությունները չեն ենթարկվում ընդհանուր օրինաչափություններին,նրա հատկություններում կան շեղումներ,անոմալիաներ: Իսկ այժմ Ծերունի Խոտաբիչ,լսե՛ք,թե ինչ կպատմեն մեր պատանի քիմիկոսները ջրի մասին:

Ցուցադրել տեսանյութ

Անոմալիա 1- Ջրի մերձավոր բարեկամները ծծմբաջրածինը, սելենաջրածինը, տելուրաջրածինը գազեր են,որոնք ունեն 0°C- ից ցածր եռման և հալման ջերմաստիճաններ:Ջուրը հալվում և եռում է զգալիորեն բարձր ջերմաստիճաններում: Հայտնի է,որ նյութերի եռման և հալման ջերմաստիճանները կախված են իրենց հարաբերական մոլեկուլային զանգվածի մեծությունից:Որքան մեծ է հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը,այնքան եռման և հալման ջերմաստիճանները բարձր են:Վերը նշված նյութերից ջուրը ունի ամենափոքր հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը,բայց ամենամեծ եռման և հալման ջերմաստիճանները:/Ցուցադրվում է ջրածնային կապի առաջացումը սլայդով/:Այդ անոմալիան կարելի բացատրել նրանով,որ ջրի մոլեկուլները կարող են կապվել իրար հետ:Ջրի մի մոլեկուլի ջրածնի ատոմը ձգում է ջրի մյուս մոլեկուլի ջրածնի ատոմին:Երկու մոլեկուլների միջև այդպիսի կապը կոչվում է ջրածնային:Դրա հաշվին մոլեկուլները կապվում են իրար հետ և առաջանում են մոլեկուլների խմբեր:Դա դժվարացնում ջրի մոլեկուլների գոլորշիացումը,հետևաբար նաև բարձրացնում եռման և հալման ջերմաստիճանները:

Անոմալիա 2- Ջուրը միակ նյութն է,որը պնդանալիս ընդարձակվում է:Դրա համար սառույցի խտությունը փոքր է հեղուկ ջրի խտությունից:Դա,է պատճառը,որ սառույցը լողում է ջրի մակերևույթին:Ջրի -ը 1000գ է 4°C ջերմաստիճանում,իսկ սառույցինը` 916գ: Այսինքն, սառույցի ծավալը մեծանում է:Դա բացատրվում է նրանով,որ ջերմաստիճանը իջեցնելիս մեծանում է ջրածնային կապերի թիվը մոլեկուլների միջև և դա հանգեցնում է նրան,որ մոլեկուլների միջև առաջանում են դատարկություններ:Սառույցի բյուրեղավանդակը զարդանախշ է հիշեցնում:/Ցուցադրել սլայդով/ Փորձենք պատկերացնել ինչպիսի տեսք կունենար մեր երկիրը,եթե ջուրը չունենար անոմալ հատկություններ և սառույցի խտությունը ավելի մեծ լիներ,քան հեղուկ ջրինը/ինչպես բոլոր պինդ նյութերում է/Ձմռանը առաջացած սառույցը ոչ թե կմնար ջրի երեսին,այլ կսուզվեր ջրամբարների հատակը,իսկ ամռանը`չէր կարողանա հալվել:Աստիճանաբարբոլոր ծովերը,լճերը և օվկիանոսները կդառնային հսկայական սառցե լեռներ:Մեր հիանալի ծաղկող երկիրը կդառնար սառցե անապատ:Հրաշալի անոմալիայով է օժտված մեր զարմանահրաշ ջուրը,որի շնորհիվ մեր ջրամբարները լի են կյանքով,քանի որ ձմռան սատիկ ցրտերին պաշտպանված են սառցե հաստ շերտով:

Անոմալիա 3- Մոլեկուլների միջև ջրածնային կապերը դժվարացնում են ջրի գոլորշիացումը,դրա համար էլ այն ունի գոլորշիացման շատ բարձր ջերմաստիճան:Արևը տաքացնում է ջուրը ամենուրեք:Ջուրը կլանում է ընկնող արևի ճառագայթների ողջ էներգիան և գոլորշիանում է:Անհրաժեշտ է արևի ահռելի էներգիա,որպեսզի առանձնանան ջրի մոլեկուլները և վերածվեն գոլորշու:Ջուրը միակ նյութն է,որի գոլորշիացման ջերմաստիճանը ամենամեծն է:Արևի էներգիան փոխարկվում է ջերմային`տաքացնելով օդը:Դա այն էներգիան է,որը օդում տեղափոխում է 100մլրդ տոննա ջուր ամպերի միջոցով,որի հաշվին էլ փչում են քամիները,առաջանում են փոթորիկները,մրրիկները և տեղում են անձրևներ:

Անոմալիա 4- Սառույցի բյուրեղներում,հեղուկ ջրում յուրաքանչյուր մոլեկուլ կապված է ջրածնային կապերով 4 հարևան մոլեկուլների հետ:Դրա համար էլ սառույցը հալելիս ծախսում է մեծ քանակությամբ էներգիա:Ջուրը ունի բարձր հալման ջերմություն:Սառույցի հալման ջերմությունը 335Ջ է 1գ ջրի համար:Ձմռանը,երբ սառույց է առաջանում,ջուրը առաքում է այն էներգիան,որը կլանում է սառույցը հալելիս:Դա էլ թեթևացնում է անցումը աշնանից ցրտաշունչ ձմռան:Այս հատկության շնորհիվ է,որ երկրի վրա գոյություն ունի աշունը և գարունը:

Անոմալիա 5- Բոլոր հեղուկներից միայն ջուրն է,որ ունի ամենամեծ մակերևույթային ձգողականությունը,բացառությամբ սնդիկի:Ջրի մակերևույթը միշտ պատված է բարակ թաղանթով,որը դիմանում է զգալի ճնշմանը:Մակերևույթային ձգողականության ուժը ստիպում է ,որ ջուրը բարջրանա հողի ընդերքից և սնուցի բույսերը:Ջուրը ինքն է բարձրանում վերև ծառերի մազանոթներով,իր հետ բերելով լուծված աղեր`արմատներից մինչև տերևները և պտուղները:

Անոմալիա 6- Ջուրը երկրի վրա ամենատարածված նյութն է,և միաժամանակ կարող ենք ասել,որ երկրի վրա չկա մաքուր ջուր:Այն ինչը մենք ջուր ենք անվանում,տարբեր նյութերի լուծույթ է:Ջուրը ամենալավ և համընդհանուր լուծիչն է:Նրանում լուծված են օդի բոլոր գազերը,ՊՀ-ի համարյա բոլոր տարրերը,ինչպես նաև փոշու հատիկները:Եվ սա մենք անվանում ենք մաքուր ջուր:Ջրում լուծված աղերը նրան տալիս են հաճելի համ:Որոշ աղբյուրների ջրերը պարունակում են մեծ քանակությամբ լուծված աղեր և ունեն բուժիչ ազդեցություն:Սա էլ կոչվում է հանքային ջուր:Հյուրերին հանքային ջուր հյուրասիրել:

Անոմալիա 7- Ջրի արտասովոր հատկություններից է նաև հիշելու կարողությունը:Այո,այո դուք շատ ճիշտ լսեցիք,ջուրը հիշողություն ունի:Հարավ-արևելյան Ասիա, 1956 թ.: Ռազմական ինստիտուտի մասսայական ոչնչացման զինամթերքի պատրաստման գաղտնի լաբորատորիա: Արդեն մի քանի տարի աշխատում են ուժեղագույն բակտերոլոգիական զենքի ստեղծման վրա: Բազմաթիվ խորհրդակցություններից մեկի ժամանակ քննարկվում են այն հատկությունները, որը պիտի ունենա այդ զենքը: Քննարկումն անսպասելի ընդհատվում է. բոլոր մասնակիցներին տեղափոխում են հոսպիտալ` սուր սննդային վարակի ախտանիշերով: Բացի ջրամանների ջրից, գիտնականները ուրիշ ոչինչ չէին օգտագործել: Ջուրը ստուգեցին` ոչ մի վնասակար խառնուրդ, քիմիական կազմը H2O: Հետաքննությունը մտնում է փակուղի: Հաշվետվության մեջ այդպես էլ գրեցին. թունավորման պատճառ է դարձել սովորական ջուրը: 
Քսան տարի անց առաջադրվեց հիպոթեզ, որը կարող է բացատրել ջրի անկանխատեսելի պահվածքը. ջուրը հիշողություն ունի: Աշխարհի տարբեր մասերում կատարված փորձերի արդյուքները ցույց են տվել, որ ջուրը հիշում ու տպավորում է ցանկացած ազդեցություն, գրանցում է այն ամենը, ինչ տեղի է ունենում շրջակա միջավայրում: Ջրին բավարար է առարկայի հետ հպումը, որպեսզի իմանա նրա հատկությունների մասին ու պահի նրա մասին ինֆորմացիան իր հիշողության մեջ: 
Տպավորելով ինֆորմացիան. ջուրը նոր հատկություններ է ձեռք բերում, միաժամանակ նրա քիմիական բաղադրությունը մնում է անփոփոխ (ջրի կառուցվածքը` նրա մոլեկուլների դասավորությունը, կարևոր է քիմիական բաղադրությունից): 
Ջրի մոլեկուլները միավորվում են խմբերի, կլաստերների: Հենց այդ կլաստերներն են հանդիսանում յուրատեսակ հիշողության խոռոչներ: Որպես նյութ ջուրը չի փոխվում, սակայն նրա կառուցվածքը` կարծես ներվային համակարգ, արձագանքում է ցանկացած գրգռումներին ու ազդեցություններին: Ժամանակակից սարքերը կարողացել են ֆիքսել, որ ջրի հիշողության յուրաքանչյուր խոռոչում կա 440 հազար ինֆորմացիոն պանել, որոնցից յուրաքանչյուրը պատասխանատու է շրջակա միջավայրի հետ փոխազդեցության իր ձևի համար: Այսինքն, նրանցից յուրաքանչյուրը գրանցում է իր բաժին ինֆորմացիան: Փաստորեն ջրի մեկ խոռոչը կարող է պարունակել շրջակա միջավայրի մասին 440 հազար տեսակի տարբեր ինֆորմացիա: Կատարվել են մարդու ներկայության, նրա էմոցիաների ջրի վրա ազդեցության էներգետիկական փորձարկումներ: Փորձերն անց են կացվել պոֆեսոր Կրատկովի լաբորատորիայում: Ջրով լի անոթը տեղադրել են մի խումբ մարդկանց առջև ու խնդրել են նրանց կենտրոնացնել անոթի վրա ամենադրական էմոցիաները. սեր, քնքշանք, բարություն: Հետո փոխել են անոթը ու նույն խմբին խնդրել են կենտրոնացնել անոթի վրա բացասական էմոցիաներ. վախ, ագրեսիա ու ատելություն: Որից հետո կատարվել են չափումներ. սերը բարձրացնում է ջրի էներգետիկան, իսկ ագրեսիան ցածրացնում: 
Դոկտոր Էմոտոյի լաբորատորիա. ջրի վրա ազդեցություններ են կիրառվում և ջրի տպավորությունները ֆիքսվում են նրա արագ սառեցման միջոցով: Բացարձակ աղավաղված կառուցվածք էր ստացվել այն ջրի մոտ, որին ասվել էր. ՙես քեզանից զզվում եմ՚, գեղեցիկ նախշ էր ստացվել ՙշնորհակալություն՚, ՙներիր՚ բառերի ազդեցությունից: 
Բնության մեջ գետերն ու առվակները միշտ հոսում են սահուն ոլորաններ ու գալարներ ունեցող հունով, այն դեպքում, երբ ցանկացած ջրատար համակարգում ջուրը բազմաթիվ անգամ թեքվում է ուղիղ անկյան տակ: Ամեն շրջադարձի հետ նրա բնական կառուցվածքը ավելի ու ավելի շատ է խախտվում: Ջրատար համակարգի ջուրն ունի տարբեր ձևի բյուրեղներ, սակայն դրանք բոլորն էլ դեֆորմացված են. չկա ոչ մի գեղեցկություն ու սիմետրիա: Ավելին` հոսելով խողովակներով ջուրը կլանում է մարդկանց, կենդանիների ու բույսերի էներգիաները, որոնք ապրում են այն տանը, որով անցնում է խողովակը: Շատ քաղաքներում ջուրը փակ ցիկլի մեջ է. անցնելով մաքրման համակարգի միջով` այն նորից վերադառնում է մեր տները, պահպանելով ջրի քիմիական բաղադրությունը: Սակայն սարսափելին այն է, որ ջուրը մեզ հասնում է, անցնելով հազարավոր տների ու բնակարանների միջով` կլանելով իր անցած ճանապարհի ինֆորմացիան: Մենք աղտոտում ենք ջուրը հոգեպես` ջուրն, անցնելով տներով, կլանում է ատելություն, չարություն, սթրես և այլն: 
Միայն ջրի մեջ է սկսում իր կյանքը ցանկացած սերմ, սաղմ: Հենց ջուրն է, համակարգչի նմանությամբ, բացում ցանկացած բիոլոգիական ծրագիր, բայց և փոխել այն կարող է միայն ջուրը: 
Ջրի վիճակը կարող է փոխել մարդու վիճակը, քանի որ մարդու մարմինը իրենից հենց ջուր է ներկայացնում: Աղոթքներ ընթերցելով` մարդը փոխում է ջրի կառուցվածքը: պարզվում է, որ ցանկացած լեզվով աղոթքի բառերի տատանման հաճախականությունը հավասար է 8 գիգահերցի, ինչը համապատասխանում է Երկրի էլեկտրոմագնիսկան դաշտի տատանման հաճախականության հետ: Բացարձակապես բոլոր մթերքները ջուր են պարունակում և աղոթքը մթերքում պարունակվող ջրին ներդաշնակ կառուցվածք է հաղորդում (երևի դա է պատճառը, որ որոշ կրոններում ընդունված է հաց ուտելուց առաջ աղոթել): Խորհուրդ. սեղան նստեցեք շատ լավ տրամադրությամբ: Նա ով նեգատիվ մտքեր է արձակում, աղտոտում է սեփական ջուրը: Մարդու սխալն իրեն է վերադառնում ոչ թե պատժի այլ արդյունքի տեսքով: 
Հիպոթեզ. հեղուկը կատարում է ինֆորմացիոն հաղորդիչի դեր: Այն ինչ մտածում ու կատարում է մարդը, ազդում է ոչ միայն իր, այլ նաեւ այլ մարդկանց վրա, ամբողջ տիեզերքի վրա: Մարդն իր մտքերով ազդում է շրջակա միջավայրի վրա: Ուղղակի, մի պահ մտածեք, որ բնության մեջ բոլոր օրգանիզմները պարունակում են իրենց ծավալի համեմատությամբ ահռելի քանակությամբ ջուր: Իր դրական ու բացասական մտքերով ու գործողություններով մարդն ազդում է բնության վրա, եղանակային փոփոխությունների վրա: /Ցուցադրել սլայդ/

Ուսուցիչ- Խոսենք նաև ջրի կարևորության և նշանակության մասին:/Ցուցադրել սլայդ/

Խոտաբիչ-Ջուրը շատ անհրաժեշտ նյութ է,առանց որի կյանք չկա:Հիշում եմ 523թ-ին շահ Կամբիզի 50000-ոց անպարտելի զորքը անցնում էր անապատով:Ոչ ոք չէր կարող դիմակայել այդ զորքին,բայց անապատում առանց ջրի ամբողջ զորքը զոհվեց:

Արտակ- Իհարկե,մարդը առանց ջրի կարող է ապրել 3 օր:Զարմանալին այն է,որ մարդու օրգանիզմի 65%-ը ջուր է,իսկ ամենաշատը ջուր պարունակում է մարդու ուղեղը`81%:

Խոտաբիչ- /Շոյելով Արտակի գլուխը կատակում է/ - Միայն ջուր է քո ուղեղում,Արտակ:

Արտակ- /շարունակում է/ Կաթում պարունակվում է 85-90% ջուր:Այո,ջուրը մարդու բարեկամն է, բայց այն կարող է նաև վտանգավոր թշնամի լինել:Ինչքան ավերածություններ և վիշտ են պատճառում ջրհեղեղները,երբ գետերը դուրս են գալիս իրենց հուներից:

Խոտաբիչ- Հիշու՜մ եմ,երբ Գանգես գետը 1781թ-ին Կալկուտայի վրա արձակեց փոթորկալի ալիքը և մի ակնթարթում մահացան 300000 մարդ:Իսկ 1876թ-ին Բրահմապուտրա գետը Հնդկական օվկիանոս տարավ 200000 մարդ:

Արտակ- Միևնույն է, մարդը ջրից ուժեղ է:

Վարող- Իսկ վերջում, խոսենք ջրի մաքրման և խնայողության մասին:/Ցուցադրել սլայդ/

Աշակերտ 1- Բնակիչներին խմելու ջուր տալու համար,նախ և առաջ, հարկավոր է բնությունից վերցնել որոշակի քանակությամբ ջուր:Այն հատուկ կառույցների օգնությամբ վերցվում է գետերից և ստորերկրյա աղբյուրներից:Այդ գործընթացը կոչվում է ջրառ:Բնության մեջ ջուրը մաքուր վիճակում չէ:Ջուրը կարող է աղտոտվել ինչպես բնական,այնպես էլ արհեստական աղտոտիչներով:Աղտոտված ջուր խմելը վտանգավոր է մարդու առողջության համար:Այն կարող է պարունակել զանազան մանրէներ, որդեր , հանքանյութեր,քիմիական վտանգավոր աղտոտիչներ:Այդ պատճառով մինչև խմելը ջուրն անցնում է մաքրում:Ջուրը հասնում է մաքրման կայան ինքնահոս եղանակով կամ պոմպակայանների միջոցով:Կայաններում ջուրն անցնում է մաքրման մի քանի ուղի:Առաջին հերթին` այն մաքրվում է տեսանելի մասնիկներից,խոշոր առարկաներից:Երկրորդ փուլում ջրին ավելացվում են որոշակի քիմիական նյութեր:Վարար անձրևների պատճառով ջուրը ստանում է գորշ գույն և պղտորվում է:Քիմիական նյութեր ավելացնելիս դրանք միաձուլվում են և վերածվում ձյունանման սպիտակ փաթիլների:Սա կոչվում է կոագուլում:Այնուհետև,այդ սպիտակ փաթիլները ջրի հետ հոսում են դեպի պարզարաններ,որտեղ և նստում են հատակին ու ջուրը դառնում է թափանցիկ:Պարզեցված մաքուր ջուրը շարունակում է հոսքը դեպի հատուկ ֆիլտրեր:Այս ֆիլտրերը կազմված են ավազի ի մանրախճի շերտերից,որոնց միջով անցնելիսջուրն ազատվում է առավել մանր մասնիկներից և մաքրվում է:Որպեսզի ջուրը դառնա խմելու համար անվտանգ,անհրաժեշտ է այն վարակազերծել:Դրա համար ջրին ավելացնում են քլոր,որը սպանում է հիվանդաբեր մանրէները և դարձնում ջուրն անվտանգ մարդու առողջության համար:Մաքրված այս ջուրը հավաքվում է ջրամբարներում:Ջրամբարներից էլ ջուրն ուղևորվում է դեպի մեր բնակարաններ: Աշակերտ 2- Ջուրը խնայելու համար, ատամներդ լվանալիս բաժակով ջուր օգտագործիր: Ընթացքում ծորակը բաց թողնելով`մեծ քանակությամբ ջուր ես վատնում:Ձեռքերդ լվանալիս,ցնցուղ ընդունելիս օճառվելու ընթացքում փակիր ջուրը: Այգու կամ տան բույսերը ջրիր զով եղանակին`վաղ առավոտյան կամ երեկոյան:Ցերեկվա ժամերին,երբ արևի ջերմությունն ուժեղ է,ջուրն արագ է գոլորշիանում: Եթե նախընրում եք սառը ջուր խմել,սառնարանում մեկ շիշ ջուր դրեք:Ամեն անգամ,երբ ծորակը բաց եք թողնում,որ ջուրը սառչի,զգալի քանակությամբ մաքու ջուր եք վատնում: Հոսող ջուրը պետք չէ օգտագործել որպես ,,սառնարան,,:Ձմերուկը կամ զովացուցիչ ըմպելիքները կարելի է տեղավորել սառնարանում: Բակը մաքրեք ավելով,ոչ թե`ջրի շիթով: Ուշադիր հետևեք ծորակներին.եթենկատում եք,որ ինչ-որ տեղից ջուր է կաթում,անպայման վերանորոգեք:Մեկ օրվա ընթացքում անսարք ծորակի պատճառով մեծ քանակությամբ ջուր է կորչում:/Ցուցադրել սլայդ/ Կաթիլի հագուստով 4-րդ դաս. աշակերտը արտասանում է բանաստեղծությունը:

Ջուրը

Ծորակս փակի՛ր Տալիս եմ սրտիդ Ինչու՞ զուր հոսեմ Զովության բերկրանք Անսպառ հո չեմ Խնայի՛ր դու ինձ Ախր ափսոս եմ, Տեղով կյա՛նք եմ,կյա՛նք Գիտե՞ս ես նույնիսկ Աչքիդ` հասարակ Թանկ եմ հացից Ջուր եմ աղբյուրի Փրկում եմ ես քեզ Բայց դու առանց ինձ Այրող ծարավից Մի օր չես ապրի:

Վարող-Ջուրը կյանք է:Պահպանե՛նք ջուրը: