Жактама ататооч 6- класс

САбактын максаты

Атабаева Назира Турсунбаевна

Кыргыз тили жана адабияты мугалими

1

САбактын максаты

• Your Text here

• Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

• Duis autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et accumsan et iusto odio dignissim qui blandit praesent luptatum zzril delenit augue duis dolore te feugait nulla facilisi.

1

САбактын максаты

• Your Text here

• Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

• Duis autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et accumsan et iusto odio dignissim qui blandit praesent luptatum zzril delenit augue duis dolore te feugait nulla facilisi.

1

САбактын максаты

• Your Text here

• Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

• Duis autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et accumsan et iusto odio dignissim qui blandit praesent luptatum zzril delenit augue duis dolore te feugait nulla facilisi.

1

САбактын максаты

• Your Text here

• Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

• Duis autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et accumsan et iusto odio dignissim qui blandit praesent luptatum zzril delenit augue duis dolore te feugait nulla facilisi.

1

САбактын максаты

• Your Text here

• Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit, sed diam nonummy nibh euismod tincidunt ut laoreet dolore magna aliquam erat volutpat. Ut wisi enim ad minim veniam, quis nostrud exerci tation ullamcorper suscipit lobortis nisl ut aliquip ex ea commodo consequat.

• Duis autem vel eum iriure dolor in hendrerit in vulputate velit esse molestie consequat, vel illum dolore eu feugiat nulla facilisis at vero eros et accumsan et iusto odio dignissim qui blandit praesent luptatum zzril delenit augue duis dolore te feugait nulla facilisi.

1

Сабактын темасы: Ат атоочтун маанисине карай бөлүнүшү Жактама ат атооч

1

Сабактын максаты:

Билим берүүчүлүк максаты.

Ат атоочтун маанисине карай алтыга бөлүнүшүн билет. Жактама ат атооч тууралуу маалымат алат

--эгерде ат атоочтордун бөлүнүшүн санап бере алса;

Өнүктүрүүчүлүк максаты. Ат атоочтордун мааниси боюнча бөлүнүшүн далилдер менен айтып бере алат. Жактама ат атоочторду катыштырып, сүйлөм түзө билет.

--ага мисалдарды туура келтирсе;

--ат атоочтордун ар биринин суроолорун айтып берсе;

--жомокту кунт коюп угушса;

Тарбия берүүчүлүк максаты.

--жактама ат атоочтун эрежесин айтып берсе;

--түзгөн сүйлөмдөр, келтирилген мисалдар туура, так берилсе;

--кандай суроолорго жооп берерин түшүндүрсө;

Ынтымактын маанисин түшүнөт. Сөз өнөрүн баалайт.

--анын маанисин туура түшүнсө.

--ат атоочторду катыштырып сүйлөм түзсө.

--сабаттуу жазылса

Үйгө берилген тапшырманы кайталоо

• 1. Ат атооч деп кандай сөз түркүмүн айтабыз?

• 2. Эмне үчүн алар затты, сынды, санды жалпылап көрсөтөт?

• 3. Ат атоочтун лексикалык маанисин айтып бергиле.

• 4. Морфологиялык белгисине жана синтаксистик кызматына мисалдарды келтиргиле.

• 5. Ат атоочтун башка сөз түркүмүнөн болгон айырмачылыгын түшүндүргүлө.

Кымбаттуу балдар! Биз бүгүн силер менен Ат атооч деген ким эле? деген жаңы жомок менен таанышабыз. Кунт коюп, угуп тургула.

Тээ, байыркы өткөн заманда өзү акылдуу, чынчыл, калыстыгы как жарган

Ат атооч деген адам жашаган экен. Жубайы күн нуруна күндө жуунуп, таза

жүргөн сулуу аял болуптур. Ал сууга чайынып, тарангандан кийин тим эле Ай

сыяктуу суйкайып калчу дешет. Бирок алардын баласы жок болуп, кудайдан

тилешчү экен.

Арадан көп жылдар өтүп, алар үч уулду, үч кызду болуптур. Үч уулунун аттарын Ат атооч , үч кызынын аттарын энеси коюптур. Ат атооч балдарына заттын атын же алардын белгилерин атабай, жалпылап көрсөтүүчү сөздөрдү тандаптыр.

Жактама

Таңгыч

мен, сен, ал,

Шилтеме

тигил, ошол, тетигил,

эч ким, эч качан,

Аныктама

биз, силер, алар

Сурама

баары,

бул

эч кандай,

Белгисиз

кимдир бирөө,

эч бир,

бүткүл, бардыгы,

ким? эмне? кайсы?

ар бир,ар кандай,

кандай? кайда? качан?

эч нерсе

кандайдыр бир,

ар кайсы, ар ким

алда кандай,

алда эмне?

– Силердин кызматыңар, иштеген ишиңер да аз болбосун. Мындан кийин кошумча дагы баш (ээ, баяндооч) жана айкындооч (аныктооч, толуктооч, бышыктооч) мүчөлөрүнүн милдетин аткарасыңар. Бул силердин эл үчүн кылган зор кызматыңар болот, – дейт.

Балдары буга макул болушат. Ошентип, балдар, Ат атоочтор ошондон баштап,

сүйлөм мүчөлөрүнүн милдетин аткарып, ынтымактуу жашап калган экен.

Бир куну алар чон уулу Жактама ат атоочтун уйуно конокко баралы деп жоношуптур.

Жактама ат атооч.

Жалпыланган заттык маанини үч жактын бирине, жекелик, көптүк санга тиешелүү кылып көрсөткөн ат атоочтор жактамат атооч деп аталат.

Мен, сен, ал, биз, силер, сиздер, алар деген сөздөр кирет

Эскертүү:

сен, ал деген жактама ат атоочторго көптүк -лар мүчөсү

уланганда уңгусу өзгөрүп кетет:

ал – алар , сен – силер .

Жактама ат атоочтор жекелик жана кёптук санда ёзгёрёт

Жекелик сан:

I жак – мен

I жак – биз

II жак – сен (сиз)

Көптүк сан:

II жак – силер (сиздер)

III жак – ал

III жак – алар

Кээде силер деген көптүк сандагы ат атооч жекелик санда да колдонулуп калат :

Силер качан кетесиңер?

Силерди чакырып келдим.

Ал деген жактама ат атооч кээде шилтеме ат атоочтук мааниде да колдонулат. Эгер ал деген сөз аныкталгычсыз айтылса, жактама ат атоочтук ( Ал келди. Ал окуду. Ал иштеди ); аныкталгыч менен бирге айтылса, шилтемелик мааниде

(Ал окуучу жакшы окуйт.

Ал балдар өтө тартиптүү.

Ал, тигил арык казгандар, эмгектин кызы селкибиз. ) колдонулат.

Эскертүү: Ал деген жактама ат атооч шилтемелик мааниде колдонулганда аныктоочтун милдетин аткарат.

Мисалы, Ал окуучу жакшы окуйт. Кайсы окуучу? – Ал .

372-көнүгүү.

Жаңы билимди өздөштүрүү көнүгүүсү.

1) Окуп чыгып, жактама ат атоочторду тапкыла.

2) Эмне үчүн жактама ат атооч экенин түшүндүргүлө.

3) Жактама ат атоочторго кандай сөздөр кирерин санап көрсөткүлө.

4) Кайсы жакта турганын аныктагыла.

1. Жырткычтар жана алардын жеми ёзщ менен бирге кёп миъдеген жылдан бери жашап келе жатат. Бул мезгилдин ичине ага да, буга да жашоо щчщн зарыл болгон табигый теъдемечилик калыптанган.Адам мына ушул теъдемечилик тууралуу унутпоосу зарыл.

Жаңы сабакты бышыктоо.

Бышыктоо үчүн берилүүчү суроолор

• Жактама ат атооч деп, кандай ат атоочторду айтабыз?
• Эмне үчүн мен, сен, ал, биз, силер, алар деген ат атоочтор жактама ат атоочторго кирет?
• Жактама ат атоочтордун лексикалык маанисин, морфологиялык белгисин, айтып бергиле.

Үйгө тапшырма .

373-көнүгүү.

Окуп чыгып, ал деген ат атоочтун шилтемелик мааниде колдонулуп жатканын тапкыла.

Дептериъерге жазгыла