ІІ нұсқа Жаратылыстану 5 сын
1. Жаратылыстану қандай ғылымдардың жиынтығынан тұрады?
А) география, биология, физика, химия, астрономия,экология ғылымдарының жиынтығы.
Ә) география
Б) биология
В) астрономия
2.Табиғатты бақылаудың қандай әдістерін білесің?
А) бақылау, тәжірибе жасау (эксперимент), өлшеу
Ә) бақылау, зерттеу (эксперимент), өлшеу
Б) бақылау, тәжірибе жасау (эксперимент),
В) бақылау, өлшеу
3. Табиғаттанушыларға (натуралистерге) арналған сегіз қағиданы ата.
А) шыдамдылық, қырағылық (байқампаздық), нақтылық, топтасып жұмыс жасау, қолжазба, колллекция жинау, бақылау дағдысы, қорыту, саралау, сурет салу
Ә) шыдамдылық, қырағылық (байқампаздық), нақтылық, топтасып жұмыс жасау, қолжазба, колллекция жинау, бақылау дағдысы, қорыту, саралау, жазу
Б) шыдамдылық, қырағылық (байқампаздық), нақтылық, топтасып жұмыс жасау, қолжазба, колллекция жинау, бақылау дағдысы, қорыту, саралау, сұрақ қою.
В) ой бөлісу, қырағылық (байқампаздық), нақтылық, топтасып жұмыс
жасау, қолжазба, колллекция жинау, бақылау дағдысы, қорыту, саралау,
сұрақ қою.
4. Күн жүйесіне енетін ірі ғаламшарларды ата.
А) Меркурий. Шолпан, Жер, Марс,
Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун, Плутон
Ә) Меркурий. Шолпан, Жер, Марс,
Юпитер, Сатурн, Уран, Плутон
Б) Меркурий. Шолпан, Жер, Марс,
Юпитер, Уран, Нептун
В) Меркурий, Шолпан, Жер, Марс,
Юпитер, Сатурн, Уран, Нептун
5. Жер шарының солтүстік және оңтүстік полюстерінде кімдер бірінші болған?
А) Солтүстік полюске 1909 жылы ғана американ поляр зерттеушісі Р.Пири алғаш ту тікті. Оңтүстік полюске барған Р. Амундсен, одан бір ай өткен соң Р.Скотт экспедициясы жетті.
Ә) Солтүстік полюске 1909 жылы ғана американ поляр зерттеушісі Р. Амундсен алғаш ту тікті. Оңтүстік полюске барған Р.Скотт, одан бір ай өткен соң Р.Пири экспедициясы жетті.
Б) Солтүстік полюске 1909 жылы ғана американ полярзерттеушісі Р. Амундсен алғаш ту тікті. Оңтүстік полюске барған Р.Пири, одан бір ай өткен соң Р.Скотт экспедициясы жетті.
В) Ешкім барған жоқ
6. Галактикалық жыл деген не?
А) Күннің басқа жұлдыздарды айналуы
Ә) Күн де басқа жұлдыздар сияқты Галактиканың орталық нүктесінен шамамен 250 миллион жылда айналып өтеді. Бұл уақытты Галактикалық жыл деп атайды.
Б) Ай да басқа жұлдыздар сияқты Галактиканың орталық нүктесінен шамамен 250 миллион жылда айналып өтеді. Бұл уақытты Галактикалық жыл деп атайды.
В) Галактикалық жыл деген болмайды.
7. Галактика деп...?
А) ашық аспан әлемі
Ә)жұлдыздар
Б) жеке жұлдыздар тобын айтамыз.
В)Күн мен Ай
8. Ғарыштық кеңістік дегеніміз не?
А) шаң-тозаңды газдары бар ғаламшарлар
Ә) жұлдыз, галактика аралық бос кеңістік.
Б) астероидтар, кометалар
В) әртүрлі пішінде қалыптасып, жер атмосферасынан тысқары жатқан өзіндік жұлдыздары, ғаламшарлары, астероидтары, кометалары мен шаң-тозаңды газдары бар ғаламшарлар, жұлдыз, галактика аралық бос кеңістік.
9. Жаратылыстанушы ғалымдардың ашқан жаңалықтары: дөңгелек жерді тегіс картаға қалай түсірудің жобасын жасады
А) Герард Меркатор
Ә) Галилео Галилей
Б) М. Бехайм
В) Аристотель
10. Жаратылыстанушы ғалымдардың ашқан жаңалықтары: 32 есе үлкейтіп көрсететін телескопты ойлап шығарды.
А) Герард Меркатор
Ә) Галилео Галилей
Б) М. Бехайм
В) Әл-Фараби
11. Жаратылыстанушы ғалымдардың ашқан жаңалықтары: алғаш глобусты ойлап шығарды.
А) Герард Меркатор
Ә) Галилео Галилей
Б) М. Бехайм
В) Әл-Фараби
12. Жаратылыстанушы ғалымдардың ашқан жаңалықтары: арифметика, геометрия, оптика, математикалық астрономия, музыка туралы көзқарасын жазды
А) Герард Меркатор
Ә) Галилео Галилей
Б) М. Бехайм
В) Әл-Фараби
13. Күн сәулесі жер бетіне қалай түседі?
А) Жер бетіне күн сәулесі тік, шашыранды, көлбеу, жанама түседі.
Ә) Жер бетіне күн сәулесі тік түседі.
Б) Жер бетіне күн сәулесі шашыранды түседі.
В) Жер бетіне күн сәулесі көлбеу түседі.
14. Жер өз осінен айналғанда қандай өзгерістер болады?
А) Жер өз осінен айналу нәтижесінде сағат ауысады.
Ә) Жер өз осінен айналу нәтижесінде Күн мен түн ауысады.
Б) Жер өз осінен айналу нәтижесінде жыл мезгілдері ауысады.
В) Жер өз осінен айналу нәтижесінде жел, жаңбыр болады
15. Ғарышты зерттеген қазақстандық ғарышкерлерді атаңыз?
А) Т. Әубәкіров,Т. Мұсабаев, Ю. Гагарин.
Ә) Н. Армстронг, Э. Олдрин, Ю. Гагарин.
Б) Т. Әубәкіров, Т. Мұсабаев
В) Н. Армстронг, Т.Мұсабаев
16. Ғарышты зерттеген шетелдік ғарышкерлерді атаңыз?
А) Т. Әубәкіров, Т.Мұсабаев.
Ә) Н. Армстронг, Т.Мұсабаев, Ю. Гагарин.
Б) Т. Әубәкіров,Т. Мұсабаев, Ю. Гагарин
В) Н. Армстронг, Э. Олдрин, Ю. Гагарин
17. Ертеректе Жердің даму тарихында материктер мен мұхиттар.
А) Жалғыз ғана Пангея деген құрлықпен Панталасса деген мұхиттан тұрды.
Ә) Лавразия және Гондвана
Б) Тетис теңізі (мұхиты), Лавразия және Гондвана
В) Лавразия және Пангея
18. Тау жыныстары дегеніміз не?
А) магмалық, шөгінді, метаморфты
Ә) жер қыртысын қалыптастырушы тығыз және борпылдақ массалар жиынтығы.
Б) топырақ
В) тас
19. Шығу тегіне қарай тау жыныстарының типтерін ата?
А) магмалық, шөгінді, органикалық
Ә) бейорганикалық, шөгінді, метаморфты
Б) магмалық, шөгінді, метаморфты
В) құмдар, шөгінді, метаморфты
20. Кен деп нені айтады?
А) Қара және түсті металл
Ә) Темір, шойын, болат
Б) Пайдалы қазбалар
В) Металл мен олардың қоспалары алынатын тау жыныстары
21. Кенді пайдалы қазбалардың қандай түрлерін білесің?
А) Қара және түсті металл
Ә)Темір, шойын, болат
Б) Пайдалы қазбалар
В) Металл мен олардың қоспалары алынатын тау жыныстары
22. Қара металл кендерінен қандай металдар қорытылып алынады?
А) Қара және түсті металл
Ә)Темір, шойын, болат
Б) Пайдалы қазбалар
В) Металл мен олардың қоспалары алынатын тау жыныстары
23.Топырақтың түзілуіне әсер етеді?
А) ауа,су
Ә) бактериялар, өсімдіктер
Б) тау жыныстары, су, ауа, жылу, бактериялар, жануарлар, адамдардың әсері
В) жануарлар, адамдар
24. Ауыл шаруашылығында топырақ...?
А) гумус
Ә) жай ғана зат
Б) шөп өседі
В) негізгі өндіріс құралы
25.Гумус?
А) Қарашірік
Ә) микроағза
Б) жауынқұрт
В) өсімдік
Жаратылыстану 5 сынып
I нұсқа
1.Ғарыштық денелерді көрсет?
A)кометалар,метеориттер
B)Күн,Ай,жұлдыздар,жарық денелер
C)Құс жолы,күн,ай
Д)Жұлдыздар,жарық денелер
E)астероид,құйрықты жұлдыздар
2.Органикалық затқа жатпайды?
А)ақуыз
В)су
С)крахмал
Д)майлар
Е)көміртегі
3.Күн мен жердің арақашықтыгы?
А)149млн км
В)150млн км
С)510млн км
Д)361млн км
Е)145млн км
4.Күнге ең жақын орналасқан ғаламшар?
А)Меркурий
В)Шолпан
С)Жер
Д)Марс
Е)Юпитер
5.Күн жүйесіндегі ең үлкен ғаламшар?
А)Шолпан
В)Меркурий
С)Марс
Д)Юпитер
Е)Жер
6.Алғашқы ғарышкер қай жылы ұшты?
А)1992ж
В)1991ж
С)1990ж
Д)1989ж
Е)1993ж
7.Жердің жасы қашан пайда болған?
А)3,5-4млрд жыл
В)4,5-4,6млрд жыл
С)2,5-3млрд жыл
Д)5-5,5млрд жыл
Е)5,5-6млрд жыл
8.Жер бетінің жалпы ауданы?
А)490млн км
В)350млн км
С)605млн км
Д)510млн км
Е)380млн км
9.Жердің экватор радиусы?
А)6357км
В)6405км
С)6600км
Д)6378км
Е)6370км
10.Полярлық радиусы?
А)6407км
В)6357км
С)5500км
Д)3400км
Е)6356км
11.Экватордың ұзындығы?
А)35000км
В)41000км
С)39000км
Д)42000км
Е)40000км
12.Ірі масштабты көрсет?
А)1:1000000
B)1:200000
C)1:600000
Д)1:50000
Е)1:1000
13.Жер өз осінен қанша уақытта айналады?
А)23сағ
В)15сағ
С)22сағ
Д)24сағ
Е)20сағ
14.Темірқазық жұлдызы қай бағытты қөрсетеді?
А)Оңтүстік
В)Солтүстік
С)Батыс
Д)Шығыс
Е)Солтүстік Батыс
15.Жер шарында ұлы географиялық ашылулар қай ғасырда басталды?
А)XVIIғ
В)XVIғ
С)XVғ
Д)XIVғ
Е)XIIIғ
16.Х.Колумб Американы қай жылы ашты?
А)1490ж
В)1492ж
С)1594ж
Д)1642ж
Е)1772ж
17.Американ поляр зертеушісі Р.Пири Солтүстік полюске қай жылы жетті?
А)1804ж
В)1908ж
С)1909ж
Д)1900ж
Е)1907ж
18.Жердің табиғи серігі?
А)Күн
В)Марс
С)Ай
Д)Жұлдыз
Е)Юпитер
19.Георгафиялық қабық дегеніміз не?
А)Биосфера мен Атмосфера
В)Гидросфера мен Атмосфера
С)Литосфера мен Атмосфера
Д)Литосфераның жоғарғы қабаты,Гидросфера,Атмосфераның төменгі қабаты
Е)Барлық тіршілік қабығы (Литосфера,Гидросфера,Биосфера, Атмосфера
20.Дүние жүзінде қанша материк бар?
А)5
В)6
С)7
Д)8
Е)4
21.Мұхиттар саны?
А)2
В)5
С)4
Д)3
Е)6
22.Жердің ішкі құрылымын көрсет?
А)Литосфера,Жер қыртысы
В)Мантия,Ядро
С)Жер қыртысы,Ядро
Д)Жер қыртысы,Мантия,Ядро
Е)Ядро,Литосфера,Мантия
23.”Мантия” сөзі латын тілінен аударғанда қандай ұғымды береді?
А)топырақ
В)су
С)жел
Д)ауа
Е)жамылғы
24.”Цунами” қалай пайда болады?
А)Құрлықтағы жер сілкіну нәтижесінде
В)Су астындағы жер сілкіну нәтижесінен
С)Су асты толқындары әсеріенен
Д)Плиталар қозғалысынан
Е)Су асты жоталарының қозғалысынан
25.Жер бетіндегі үлкен арал?
А)Жаңа Гвинея
В)Калемантан
С)Мадагаскар
Д)Гренландия
Е)Хонсю
ІІІ нұсқа Жаратылыстану 5 сынып
1.Физикалық дене?
А)Бізді қоршаған заттар
Ә)Қатты заттар
Б)Борпылдақ заттар
В)Адамдар
2.Заттар деген не?
А)Дене
Ә)физикалық дененің құрамдас бөлігі
Б)парта
В)тақта
3.Атом?
А)Бізді қоршаған заттар
Ә)молекула
Б)бізді қоршаған дүниенің барлығы атомдардан тұрады, атомдар өте ұсақ, көзге көрінбейді
В)Ұсақ заттар
4.Молекула?
А)зат
Ә)өте ұсақ зат
Б)атом
В)бірнеше атом топтасып молекуланы құрайды
5.Диффузия?
А) сұйықтағы немесе газдағы молекуланың таралуы, яғни таралу, ыдырау, жайылу дегенді білдіреді
Ә)топырақтың бұзылуы
Б)ауаның ластануы
В)су
6.Құбылыс?
А)Бізді қоршаған заттар
Ә) Табиғатта болатын барлық процестер
Б) Жарылыс
В)Тартылыс
7.Құбылыстың түрлері?
А)физикалық
Ә) химиялық
Б) физикалық, химиялық, биологиялық, метеорологиялық және басқа құбылыстарға бөлінеді.
В)метеорологиялық
8.Физикалық құбылыс?
А)жылу бөліну
Ә)сәуле шашу
Б)жарық шығару
В) күн мен жұлдыздардың сәуле шашып, жылу бөлуі, кейбір жануарлардың түнде жарық шығаруы
9.Дыбыстық құбылыс?
А)құстардың сайрауы, жапырақ сылдыры, аңдардың ырылдауы, күннің күркіреуі
Ә)сөйлеу
Б)тарсылдату
В) күлу
10.Электромагниттік?
А)электр тогы
Ә)электр тогы болмаса теледидардың, шәйнектің жасамауы.
Б) теледидар
В)магнит
11.Химиялық құбылыс?
А)еру
Ә)қату
Б)бір заттың екінші затқа айналуы.
В)ыдырау
12. Биологиялық құбылыс?
А)тірі ағзалардың азаюы
Ә)шөптер
Б)жануарлар
В)Тірі ағзалардың көбеюі,
13. Метеорологиялық құбылыс?
А) жауын-шашынның түсуі, желдің бағыты, ауа температурасы
Ә)желдің бағыты
Б)жаңбыр жауу
В)ауа температурасы
14.Табиғатта кездесетін күштер?
А)Үйкеліс
Ә)Үйкеліс күші, тартылыс күші
Б)тартылыс
В)табиғатта күш болмайды
15.Үйкеліс күші ?
А) кез-келген дененің қозғалуын тоқтатады
Ә) кез-келген дененің қозғалуын үдетеді
Б) кез-келген дененің қозғалуын тежейді
В) кез-келген дененің қозғалуын жылдамдатады
16.Тартылыс күші?
А)Қалқып жүру
Ә)Ұшу
Б)Қону
В) Тартылыс күші болмаса жер бетіндегі денелер (ағаш, үй, жануар, адамдар) ғарыштық кеңістікке ұшып кеткен болар еді.
17.Бүкіләлемдік тартылыс Заңын кім және қашан ашты?
А)Осыдан 300 жыл бұрын ағылшын ғалымы Исаак Ньютон
Ә) Осыдан 100 жыл бұрын ағылшын ғалымы Исаак Ньютон
Б) Осыдан 200 жыл бұрын ағылшын ғалымы Исаак Ньютон
В) Осыдан 500 жыл бұрын ағылшын ғалымы Исаак Ньютон
18.Тірі ағзалар нешеге бөлінеді?
А)2
Ә)4
Б)3
В)5
19. Тірі ағзалардың топтары?
А) микроағзалар, саңырауқұлақтар
Ә) өсімдіктер, жануарлар
Б)микроағзалар, саңырауқұлақтар, өсімдіктер, жануарлар
В)топқа бөлінбейді
20.Жер бетіндегі өсімдіктер құрайды?
А) Фауна
Ә) бірлестік
Б) топты
В) Флораны
21. Жер бетіндегі жануарлар қалай аталады?
А) фауна
Ә) флора
Б)бірлестік
В) жануар
22.Жердің ағзалардан тұратын және оларды қалыптастырушы тіршілік ортасы?
А)гидросфера
Ә)биосфера қабығы
Б)литосфера
В) атмосфера
23.Тірі ағзалардың маңызы?
А)оттегін реттейді
Ә)көміртегін реттейді
Б)тау жынысының бұзылуына, топырақтың қалыптасуына, пайдалы қазбалардың пайда болуына , атмосферадағы оттегімен көміртегін реттеуге әсер етеді
В)маңызды емес
24.Жануарлар тіршілік ететін аймақтар?
А)Суда
Ә)Құрлықта
Б)Ауада
В)Суда, құрлықта, топырақта, ауада, және өсімдіктердің, жануарлардың, адамдардың денесінде
25.Жануарлар ажыратылады?
А)Құрылысына, өмір сүру сипатына қарай
Ә)Бойларына
Б)Пішіндеріне
В)Омыртқасына
ІҮ нұсқа Жаратылыстану 5 сынып
1.Бір жасушалы жануарлар?
А)амеба, инфузория
Ә)құрттар, моллюскалар, өрмекшілер, жәндіктер, шаяндар
Б)балықтар, қосмекенділер, жорғалаушылар, құстар, аңдар немесе сүткоректілер
В) бір жасушалы жануарлар болмайды
2.Көп жасушалы жануарлар?
А)амеба, инфузория
Ә)құрттар, моллюскалар, өрмекшілер, жәндіктер, шаяндар
Б)балықтар, қосмекенділер, жорғалаушылар, құстар, аңдар немесе сүткоректілер
В) Көп жасушалы жануарлар болмайды
3.Жоғары сатыдағы омыртқалылар?
А)амеба, инфузория
Ә)құрттар, моллюскалар, өрмекшілер, жәндіктер, шаяндар
Б)балықтар, қосмекенділер, жорғалаушылар, құстар, аңдар немесе сүткоректілер
В) жоғары сатыдағы жануарлар болмайды
4.Жануарлар коректенуіне қарай бірнеше топқа бөлінеді?
А)2
Ә)3
Б)5
В)4
5.Өсімдікпен коректенетіндер?
А)құстардың көбі, балықтар, қояндар, киіктер, жылқылар, қой-ешкі т.б)
Ә) бүркіт, шортан, арыстан, жолбарыс,қасқыр, т.б
Б)құзғын қарға, торғай, шағала, аю, борсық,
В) ішек сорғы, аскарида, кене, т.б
6.Жыртқыштар?
А)құстардың көбі, балықтар, қояндар, киіктер, жылқылар, қой-ешкі т.б)
Ә) бүркіт, шортан, арыстан, жолбарыс,қасқыр, т.б
Б)құзғын қарға, торғай, шағала, аю, борсық,
В) ішек сорғы, аскарида, кене, т.б
7.Аралас коректенетіндер?
А)құстардың көбі, балықтар, қояндар, киіктер, жылқылар, қой-ешкі т.б)
Ә) бүркіт, шортан, арыстан, жолбарыс,қасқыр, т.б
Б)құзғын қарға, торғай, шағала, аю, борсық, В) ішек сорғы, аскарида, кене, т.б
8.Паразиттер?
А)құстардың көбі, балықтар, қояндар, киіктер, жылқылар, қой-ешкі
Ә) бүркіт, шортан, арыстан, жолбарыс,қасқыр
Б)құзғын қарға, торғай, шағала, аю, борсық,
В) ішек сорғы, аскарида, кене, т.б
9.Адамның өмір сүруі үшін жануарлардың маңызы қандай?
А)Тамақ және өнеркәсіп шикізаттары
Ә) ет,сүт, жұмыртқа,уылдырық, бал;
Б) жүн, тері, құстың жүні, былғары, талшық
В)ешқандай маңызы жоқ
10.Жыртқыштық?
А) жануарлардың бір-бірін тістеуі
Ә)жануарлардың бір-бірін жеуі
Б) жануарлардың бір-бірін талауы
В) жануарлардың бір-бірін тебуі
11.Симбиоз?
А) әртүлі жануарлардың өмір сүруі дағдысы
Ә) әртүлі жануарлардың жеке-жеке өмір сүруі
Б)әртүлі жануарлардың қосарланып өмір сүруі
В) әртүлі жануарлардың өмір сүруі үшін таласы
12.Комменсализм?
А) достастық
Ә) жайбарақаттылық
Б) туыстық
В) масыл
13. Саңырауқұлақтар?
А)Тірі ағзалардың арасындағы ерекше топ. Ә)Өсімдікке ұқсас болғанмен нағыз жапырағы, сабағы, тамыры жоқ.
Б)Жануарлар сияқты дайын органикалық заттармен коректенеді, бірақ нақты жануарлар сияқты емес,
В)Өсімдіктер сияқты бүкіл денесімен қорегін сорады.
14.Саңырауқұлақтар таралған?
А)Ағаш діңінде
Ә)Топырақта, суда, ағаш діңдерінде, тірі және өлі ағзалардың денелерінде
Б)Топырақта
В) Тірі және өлі ағзалардың денелерінде
15.Саңырауқұлақтардың ерекшелігі?
А) Жер бетінің барлық жерінде таралған
Ә) Қысы, жазы өсіп тұрады
Б)Фотосинтез жүрмейді, жарықтың қажеті шамалы. Бұларды адамдарда, жануарларда тамаққа пайдаланады.
В)Суыққа төзімді
16.Саңырауқұлақтардың ірі тобы?
А) зең және ашытқы саңырауқұлақтар жатады. Бұларды тек микроскоппен көруге болады.
Ә)топқа бөлінбейді
Б)зең және қалпақшалылар
В)қалпақшалы саңырауқұлақтар (аққұлақ, қайыңқұлақ, майқұлақ, жиренқұлақ, терекқұлақ).
17. Саңырауқұлақтардың ерекше тобы?
А) зең және ашытқы саңырауқұлақтар жатады. Бұларды тек микроскоппен көруге болады.
Ә)топқа бөлінбейді
Б)зең және қалпақшалылар
В)қалпақшалы саңырауқұлақтар (аққұлақ, қайыңқұлақ, майқұлақ, жиренқұлақ, терекқұлақ).
18.Шаруашылықтағы маңызы?
А)дәрі-дәрмек алынады
Ә)дәрі-дәрмек, дәрумен, қышқыл сүт өнімдерін, сыр, т.б заттар алуға пайдаланады
Б) Олар өсімдіктер мен жануарлар қалдықтарының шіруіне, соның нәтижесінде топырақ қабатындағы қарашірік түзілуіне үлкен рөл атқарады.
В) Ешқандай маңызы жоқ
19.Саңырауқұлақтардың пайдасы?
А)дәрі-дәрмек алынады
Ә)дәрі-дәрмек, дәрумен, қышқыл сүт өнімдерін, сыр, т.б заттар алуға пайдаланады
Б) Олар өсімдіктер мен жануарлар қалдықтарының шіруіне, соның нәтижесінде топырақ қабатындағы қарашірік түзілуіне үлкен рөл атқарады.
В) Ешқандай пайдасы жоқ
20.Бірлестіктер?
А) табиғи және жасанды
Ә) табиғи бірлестіктердің орнына бау-бақша, егін алқаптарын салу.
Б) Өсімдіктер мен жануарлар тіршілік етіп бүтін бір ағзаларды қалыптастырады. В)Табиғатта орман шоқтары, дала, шалғын, су қоймасы, батпақ т.б бірлестіктерден тұрады.
21.Бірлестіктердегі бір ағзаның көбеюі немесе азаюының әсері?
А)Келесі ағзалардың тіршілігіне кері әсерін тигізеді.
Ә)Ешқандай әсері жоқ
Б) Сол ағзаның өзі жойылып кету қаупі бар
В)Ағзалар бірқалыпты болады
22.Топырақтану ғылымының негізін салушы?
А) Аристотель
Ә) В.В.Докучаев
Б) Әл-Фараби
В) Н.Коперник
23.. География ғылымының атасы кім?
А) Геродот
Ә) Әл-Фараби
Б) Эратосфен
В) В.В.Докучаев
24. Жетісу, Ыстықкөл аймағының фаунасы мен флорасын зерттеген ғалым?
А) Қаныш Сатбаев
Ә) Коперник
Б) Әл-Фараби
В) Шоқан Уәлиханов
25.Топырақты зерттейтін ғылым?
А) топырақтану
Ә) демография
Б) өсімдіктану
В) экология
2 624
26 544 
