Жер титирөө 6-класс

Жакында эле Калифорния штатынын тарыхындагы эң күчтүү жер титирөө АКШнын батышында болду. Жүз миңдеген үйлөр жарыксыз калды. Инфраструктура жана жолдор жарым-жартылай талкаланган. Бактыга жараша, бул жолу жабыркагандар болгон жок. Жыл сайын дүйнөдө 100 000ге жакын ар кандай күчтүү жер титирөөлөр болот. Алардын ичинен 100гө жакыны өзгөчө күчтүү.Эң күчтүү жер титирөөлөр алда канча сейрек кездешет, бирок көбүнчө катастрофалуу болуп чыгат. Көптөгөн жоготуулар жана кыйроолор менен. Бирок, жердин тарыхында окуу китептерине эң коркунучтуу деп кирген жер титирөөлөр да болгон. Аларда курман болгондордун саны жүз миңдеген. Мындай жер титирөөлөрдү бүгүн эске салабыз.

1. 1-сентябрь 1923-жылы Япониянын Канто аймагында адамзат тарыхындагы эң коркунучтуу жер титирөөлөрдүн бири болгон. Анын күчү 8,3 баллды түзгөн. Ал Токио менен Йокогаманы дээрлик толугу менен кыйратты. Расмий маалыматтар боюнча каза болгондордун саны 174 миң адамды түздү. 542 миң адам дайынсыз болууда. Жабыркагандардын жалпы саны 4 миллионго жакын адамды түзөт. 694 000 үй жана имараттын 381 000ге жакыны толугу менен же жарым-жартылай талкаланган.

1. Иранда 856-жылы 22-декабрда Дамганда болгон жер титирөөнүн күчү 7,9 баллды түзгөн. Кийинчерээк аныкталгандай, жер титирөөнүн очогу шаардын өзүнөн анча алыс эмес жерде жайгашкан. Бул аймактын геологиясын курчап турган комплекс Альборз тоолорун бойлото 350 километрге жакын максималдуу кыйроо зонасын көбөйттү. Талкалоо Ахевану, Астана, Таш, Бастам жана Шахруд шаарларында болгон. Алардын жанындагы бардык айылдар абдан кыйналышкан же толугу менен талкаланган. Кырсык 200 миңдей адамдын өмүрүн алды.

1. 2010-жылдын 12-январында Гаити Республикасында болгон жер титирөө 222 570 адамдын өмүрүн алган. Расмий маалыматтарга караганда, 311 миң адам ар кандай жаракат алган. 869 адам дайынсыз болууда. Кырсыктан келтирилген материалдык чыгым 5,6 миллиард еврону түздү. Жер титирөөнүн очогу Гаити Республикасынын борбору Порт-о-Пренстен 22 чакырым алыстыкта ​​болгон. Биринчи жер титирөөнүн күчү 7 баллды түзгөн. Ошондон бери көп жолу кайталанган. Айрымдарынын күчү 5 баллдан ашты.

1. 30-сентябрь 1139-жылы Азербажандын Гянджа шаарына жакын жерде жер титирөө болуп, 230 миңдей адам каза болгон. Тарыхчылардын айтымында, элементтердин соккусу ушунчалык күчтүү болгондуктан, анын айынан Капаз тоосу кулап, аны аралап өткөн Ахсуу дарыясынын нугун тосуп калган. Натыйжада аймакта сегиз көл пайда болгон – анын бири Гойгол. Азыр ал 1965-жылы түзүлгөн Гойгол коругуна кирет.

1. Тарыхта эң коркунучтуу жер титирөөлөрдүн бири бир жыл мурун болгон. 1138-жылы 11-октябрда 8,5 баллдык элемент 230 000ден ашуун адамдын өмүрүн алган. Алеппонун калкы бир нече кылымдан кийин гана калыбына келди. Алепподогу жер титирөө 1138-1139-жылдары болгон жана азыркы Сириянын түндүгүндө, Түркиянын түштүк-батышында, кийинчерээк Иран менен Азербайжандын аймактарын камтыган бир катар жер титирөөлөрдүн бир бөлүгү болгон.

1. Ар кандай маалыматтар боюнча, андан 228 миңден 300 миңге чейин адам каза болгон. Жер титирөө 2004-жылы 26-декабрда Инди океанында Суматра аралына жакын жерде башталган. Ар кандай эсептөөлөр боюнча жер титирөөнүн күчү 9,1 баллдан 9,3 баллга чейин жеткен. Бул тарыхтагы эң күчтүү үчөөнүн бири. Жер титирөө цунамиге алып келип, анын толкундары 14 өлкөнүн жээктерине жеткен. Ал тургай жер титирөөнүн очогунан 6900 чакырым алыс болгонуна карабастан Түштүк Африкадагы Порт-Элизабеттин жээктерине чейин жеткен. Кээ бир учурларда 20 метрден ашкан толкундар жээктерге жеткен.

1. 1920-жылы 16-декабрда Кытайдын Ганьсу жана Шэньси провинцияларында катуу жер титирөө болгон. Анын биринчи соккусунун күчү 7,8 баллды түздү. Андан кийин үч мүнөткө созулган бир катар жер титирөөлөр болду. Алар ушунчалык күчтүү болгондуктан, алардын артынан чыккан жер кыртышы бүтүндөй айылдарды көмүп салган. Бул табигый кырсыктан каза болгондордун жалпы саны 270 миңди түздү. Көптөгөн адамдар үй-жайсыз калып, сууктан каза болушкан. Жалпысынан Кытайдын жети провинциясы жана аймагы жабыркаган. Кыйроонун аянты 3,8 миң чарчы километрди түздү.

1. Кытайдын Таншан шаарында 1976-жылы 28-июлда катуу жер титирөө болгон. Анын күчү 7,8 баллды түзгөн. Биринчи соккудан эле шаардын бардык имараттарынын 90 пайызы талкаланган. Расмий маалыматтар боюнча, кырсык 242 419 адамдын өмүрүн алган. Бейрасмий булактар ​​боюнча - 655 000ге чейин.Адам курмандыктарынын коркунучтуу саны жер титирөөнүн негизги таасири түнкүсүн болгондугу менен түшүндүрүлөт. Бул учурда шаардын дээрлик бардык тургундары уктап жаткан.

1. Адамзат тарыхындагы эң коркунучтуу жер титирөө 1556-жылдын 23-январында Шэньси провинциясында болгон. Улуу Кытай жер титирөө. Анда 830 миңден ашуун адам каза болгон! Жер титирөөнүн очогунда 20 метр тереңдик жана жаракалар ачылган. Кыйроолор жер титирөөнүн эпицентринен беш жүз чакырым алыстыкта ​​жайгашкан аймактарга таасирин тийгизген

Адамдардын мындай эбегейсиз зор курмандыктары адамдардын негизги бөлүгү кооптуу үйлөрдө, ошондой эле дөңсөөлөрдүн боорунда казылган үңкүрлөрдө жашагандыгы менен түшүндүрүлөт. Биринчи жер титирөөдөн кийин имараттар борпоң топуракка сиңип, үңкүрлөр урап, сел каптап кеткен.

1. Өзүнчө сапта адамзат тарыхындагы эң күчтүү жер титирөөнү эске салгым келет. Бул 1960-жылы 22-майда Чилиде болгон. Аны Чилидеги Улуу жер титирөө деп да аташат. Анын күчү 9,5 баллды түзгөн. Күчтүү жер титирөөлөр 200 000 чарчы километр аянта титиреди. Жер титирөө цунамиге алып келип, толкунунун бийиктиги 10 метрге жеткен. Атүгүл алар жер титирөөнүн очогунан 10 миң чакырымдай алыстыкта ​​жайгашкан Гавайидеги Хило шаарына жетип, олуттуу зыян келтиришти. Цунаминин калдыктары Жапониянын жана Филиппиндин жээктеринде да байкалган.

1960-жылдагы Чилидеги жер титирөөдөн улам келип чыккан цунаминин магнитудасы.

Таң калыштуусу, мындай коркунучтуу масштабга карабастан, бул жер титирөөдө курман болгондордун саны жогорудагы тизмедеги башкаларга караганда аз болгон. Бул негизги сокку эл аз жашаган аймактарга тийгени менен түшүндүрүлөт. Бул жер титирөөнүн кесепетинен 6 миң адам каза болгон.