Жолдо жүрүү эрежелерин сактоону үйрөнөлү

10-а класс

Жолдо жүрүү эрежелерин сактоону үйрөнөлү

22.01.

2026

Класстык саат үчүн

Касымова Айчурок

«Сенин өмүрүң – сенин колуңда!»

Жол кырсыктарынын статистикасы

Жол кырсыктарынын жылдык таркылышы

2025-жыл

2024-жыл

9078 жол кырсыгы

7423 жол кырсыгы

636 адам каза болгон

514 адам каза болгон

ЕАЭБ

Балдар

1700+ кырсыкта катышкан

Автокырсыктар боюнча

Биринчи орунга чыккан

2000+ бала жаракат алган

Кыргызстанда жол кырсыктарынын саны өсүп жаткандыгы кооптондурган маселе бойдон калууда.

* Көрсөткүч 2024-2025 жылдар арасында өсүп жатат

Жөө жүргүнчүлөрдүн эрежелери

Жолдо жүрүү

Жолду кесип өтүү

• Жолду жөө жүргүнчүлөр өтмөгүнөн (зебра) же светофордун уруксат берүүчү жарыгына гана кесип өтүү керек.

• Жөө жүргүнчүлөр тротуарлар же жөө жүргүнчүлөр жолдору менен жүрүшү керек.

• Эгерде алар жок болсо, жолдун чети менен, унаа кыймылына каршы багытта жүрүү зарыл.

• Эгерде алар жок болсо, жолдун жакшы көрүнгөн жеринен, эки тарапты тең карап, унаа жок экенине ынанып өтүү зарыл.

Кулакчын жана смартфон

Светофордун белгилери

• Жолдо баратканда же жолду кесип өтүп жатканда кулакчын тагынып, смартфон колдонуудан алыс болуу керек.

• Кызыл жарык: Жолдон өтүүгө тыюу салат.

Сары жарык: Жолдон өтүүгө тыюу салат,

кийинки жарыкка даярдануу керек.

• Бул айланадагы үндөрдү укпай калууга жана көңүлдү алаксытууга алып келип, кырсыкка себеп болушу мүмкүн.

• Жашыл жарык: Жолдон өтүүгө уруксат берет.

Жөө жүргүнчүлөр жол кыймылынын эң аялуу катышуучулары болуп саналат. Алардын коопсуздугу үчүн төмөнкү эрежелерди сактоо өтө маанилүү.

Кызыктуу маалыматтар

Жол белгилери жана көрсөткүчтөрү

КРдин Өкмөтүнүн 2009-жылдын 3-мартындагы токтомунун редакциясына ылайык КРдин жол белгилери жана көрсөткүчтөрү 7 топко бөлүнгөн.

1.Эскертүү белгилери: кызыл жээктүү сары үч бурчтук

2.Тыюу салуу белгилери: жердиги ак, кызыл жээктүү сары тегерек

3.Милдеттендирүү белгилери: жалпы белгиси көк тегерек

4.Маалыматтык - жол көрсөтүү белгилери: көк, сары түстөгү чарчы

5.Сервис белгилери – тийиштүү объектилердин жайгашуусу жөнүндө маалымдайт

6.Кошумча маалымат белгилери (табличкалар) – белгилердин колдонулушун тактайт

7.Транспортту айрып таануучу белгилер

• Жол белгилери жана көрсөткүчтөрү – жолдо жүрүүчүлөргө (унаа айдоочу жана жөө жүрүүчүлөр) жолдо жүрүү шарты, жүрүү маршруту жөнүндө маалымат берүүчү белгилер жана жазуулар. 1909-жылы Париж конвенциясында Автомобиль кыймылы боюнча төрт (жолдун кесилиши, темир жол кесилиши, ийри муйру жол, өңгүл-дөңгүл жол) эскертүүчү белгиси бар алгачкы жол белгилери жана көрсөткүчтөрү жөнүндө макулдашуу кабыл алынган.

• Венадагы жол белгилери жана көрсөткүчтөрү жөнүндө конвенциянын (1968), Женевадагы Европалык макулдашуунун (1971) талабына ылайык мамлекеттик стандарт иштелип чыккан жана ага ылайык 4 топко бириктирилет: эскертүүчү, тыюу салуу, милдеттендирүүчү, нускоочу белгилер, кээде кошумча кабарлоочу белгилер орнотулушу мүмкүн .

Биринчи светофор Лондондо 1868-жылдын 10-декабрында орнотулган. Ал шаардын борборунда 6 метр бийиктикте орнотулган. Светофордо

кызыл жана жашыл айнектер болгон. Биринчи электр светофорлору Америкада пайда болгон. Алар дагы эки түстө: жашыл жана кызыл түстө болушкан. Сары сигналды полициянын ышкыруусу алмаштырган. Үч сигналдуу светофор дагы Америкада пайда болгон (1938).

Велосипедчилер жана самокат айдоочулар үчүн эрежелер

Жүрүүчү жер

Коргоочу туулга

• Велосипедчилер жана самокат айдоочулар велосипед жолдору менен жүрүшү керек

Велосипед же самокат айдап баратканда коргоочу туулга кийүү милдеттүү

• Эгерде алар жок болсо, жолдун оң чети менен жүрүүгө болот

Бул баш мээ жаракаттарынан сактоого жардам берет

• Тротуарларда жүрүүгө тыюу салынат, бирок кичинекей балдарды коштоп жүргөндө уруксат берилет

Көрүнүктүү болуу

• Караңгы убакта же аба ырайы начар учурда:

• Велосипеддин алдында ак түстөгү, артында кызыл түстөгү жарык

Кол менен берилүүчү белгилер

Бурулуу же токтоо алдында кол менен тиешелүү белгилерди берүү зарыл

Бул башка жол катышуучуларына сиздин ниетиңизди билдирет

Велосипед жана самокат айдоочулары коопсуздукту камсыз кылуу үчүн эрежелерди сактоо керек!

Негизги жол белгилери

Жол белгилерин билүү жолдогу коопсуздуктун негизги шарты болуп саналат. Алар жол кыймылын жөнгө салып, айдоочуларга жана жөө жүргүнчүлөргө маалымат берет.

Тыюу салуучу белгилер

Милдеттендирүүчү жана маалыматтык белгилер

Эскертүүчү белгилер

Жөө жүргүнчүлөрдүн кыймылына тыюу салынат

Жөө жүргүнчүлөр өтмөгү

Жөө жүргүнчүлөр жолу

Жолдун бул бөлүгүндө жөө жүргүнчүлөр өтмөгү бар экенин эскертет

Жөө жүргүнчүлөр үчүн гана арналган жолду көрсөтөт

Бул аймакта жөө жүргүнчүлөрдүн жүрүүсүнө тыюу салат

Велосипед жолу

Балдар

Балдардын жолго чыгышы мүмкүн болгон жерлерди (мектеп, бала бакча) эскертет

Велосипеддердин кыймылына тыюу салынат

Велосипеддер үчүн гана арналган жолду көрсөтөт

Бул аймакта велосипеддердин жүрүүсүнө тыюу салат

Велосипед жолунун кесилиши

Маалыматтык-көрсөтүүчү

Велосипед жолу менен кесилиш бар экенин эскертет

Коопсуздук боюнча маалымат берет

Эскертүү: Жол белгилерин билүү жана аларды сактоо – жолдо жүрүүнүн коопсуздугу үчүн өтө маанилүү.

Жол кырсыктарынын себептери

Жол кырсыктарынын негизги себептери

Негизги себептер:

40%

Жогорку ылдамдык

Жол эрежелерин сактабоо

18,5%

Каршылаш унаанын жолуна чыгуу

15,1%

Мас абалында унаа айдоо

9%

Жолдун кесилиштеринде кезек күтпөстүк

8,5%

Жаштар арасында катуу ылдамдыкта айдоо, уюлдук телефон менен сүйлөшүү сыяктуу терс көрүнүштөр көп кездешет, бул алардын жол кырсыктарына көбүрөөк кабылышына себеп болууда.

Жолдордун абалынын начардыгы (6,9%)

Жол белгилерине көңүл бурбоосу (6,6%)

Жөө жүргүнчүлөр өтүүчү жайдагы (4,3%)

Унаалар ортосундагы аралыктын сакталбагандыгы (4,2%)

Жолдо көрүнүктүү болуу

Көрүнүктүүлүк маанилүү ?

Көрүнүктүүлүк белгилери

Жолдо көрүнүктүү болуу – бул коопсуздуктун негизги факторлорунун бири, айрыкча караңгы убакта же аба ырайы начар болгондо.

Күндүз

Түнкүсүн

Айдоочуларга силерди алыстан көрүүгө жардам берет

Психологиялык көрсөткүч 150 метрге чейинки аралыктан

Кырсыкты болтурбоо үчүн маанилүү

Ачык түстөгү кийимдер

Караңгыда жарык элементтери

150 метрге чейин көрүнүктүү

көрүнгөн жерде жүрүү

болуусу керек

Көрүнүктүү болуу үчүн сунуштар

Ачык түстөгү кийимдер

Күндүз да, түнкүсүн да ачык түстөгү кийимдерди кийүү

Жарык чагылдыруучу элементтер

Кийимдерде, рюкзактарда же аксессуарларда чагылдыруучу элементтери болуу керек.

Караңгыда жана аба ырайы начар учурда көрүнүктүүлүк өтө маанилүү! Фликерлер

Коркунучтун алдын алуу

1

3

2

Унаанын "сокур зоналары"

Алаксытуучу факторлордон алыс болуу

Айдоочу менен көз контакт

Жолдон өтөөрдүн алдында, айрыкча жөө жүргүнчүлөр өтмөгүндө, айдоочу менен көз контакт түзүүгө аракет кылгыла. Бул айдоочу силерди көргөнүн жана өткөрүп берүүгө даяр экенин ырастоого жардам берет.

Чоң унаалардын (автобус, жүк ташуучу унаалар) айдоочуларынын көрүү мүмкүнчүлүгү чектелген "сокур зоналары" бар экенин унутпагыла. Бул зоналарда жүрүү өтө кооптуу. Мүмкүн болсо, мындай унаалардан алыс болгула.

Жолдо баратканда телефон менен сүйлөшүү, SMS жазуу же кулакчын менен музыка угуу сыяктуу алаксытуучу факторлордон алыс болгула. Бул силердин айлана-чөйрөгө болгон көңүлүңөрдү азайтып, кырсыкка кабылуу коркунучун жогорулатат.

Көз контакт түзүү үчүн жолдо жүрүү өтө кооптуу

Көңүлдү алаксытуу үчүн жолдо жүрүү өтө кооптуу

Унаалардын айлана-чөйрөгө болгон көңүлүңөрдү азайтпай калыңыз

Унаалар заматта токтобой турганын эске алгыла. Ылдамдык канчалык жогору болсо, токтоо аралыгы ошончолук узун болот.

Мыйзам алдындагы жоопкерчилик

Кылмыш-жаза жоопкерчилик

Административдик жоопкерчилик

Айып пулдуу аракеттер

Оор кесепеттер

Жол эрежелерин бузуунун жашоого тийгизген таасири оор болгон учурларда кылмыш-жаза жоопкерчилиги каралат. Бул айдоочуларга жана жөө жүргүнчүлөргө уруксат берилген убакта жолдон өтүүдөн башка бардык бузуулар үчүн.

Жол эрежелерин бузуунун өзүнөн айып пулдуу аракеттер каралат. Бул айдоочуларга жана жөө жүргүнчүлөргө уруксат берилген убакта жолдон өтүүдөн башка бардык бузуулар үчүн.

Көмүлдөр

Айдоочу жоопкерчилиги

Жол эрежелерин сактабоо жана жолдо жүрүү эрежелерин сактоо боюнча көмүлдөр жогорулатылат. Көмүлдүн мөөнөтү жөнүнчү жана кырдаалга байланыштуу өзгөрөт.

Жаштар арасында катуу ылдамдыкта айдоо, уюлдук телефон менен сүйлөшүү сыяктуу терс көрүнүштөр көп кездешет, бул алардын жол кырсыктарына көбүрөөк кабылышына себеп болууда.

Видимдик жазуу

Жол кырсыгына кабылышып, жоопкерчиликке тартылышып калган адамдар үчүн видимдик жазуу түзүлөт. Бул жазуу окуучулардын жана ата-энелердин эсептешүүсүнө керек.

Ата-эне жоопкерчилиги

Жашы жете электер да жол эрежелерин бузгандыгы үчүн жоопкерчиликке тартылышы мүмкүн, алардын ата-энелери же мыйзамдуу өкүлдөрү да жооп беришет.

Жыйынтык жана аракетке чакыруу

Аракетке чакыруу

Жыйынтык

Жол эрежелерин сактоо – бул өз өмүрүңө жана башкалардын өмүрүн сактоо үчүн маанилүү

10-класстын окуучусу катары жол кыймылынын толук кандуу катышуучусу болууга даярсыңарбы?

Жолдо жүрүү – бул коопсуздукту камсыз кылуу жана жоопкерчиликтүү мамиле кылуу

Жол эрежелерин башкаларга түшүндүрүп, аларды коопсуздукка жеткирүүгө аракет жаса

Ар бир кадам, ар бир чечим өзүңөрдүн жана айланаңардагы адамдардын коопсуздугуна таасир этет

Өз коопсуздугуңду камсыз кылуу үчүн дайыма сергек болуу жана потенциалдуу коркунучтардын алдын ала көр

Коопсуз жүрүм-турум жашоону сактоо ар бир жарандын милдети

Жол эрежелерин сактоо – бул жөн гана мыйзамды аткаруу эмес, бул – өз өмүрүңөрдү жана башкалардын өмүрүн баалоо

"Сенин өмүрүң – сенин колуңда!"

Велосипеддин жүрүшүнө тыюу салынат

Жолдогу тартип сенин коопсуздугуң!

Жол белгиси — жолдо жүрүү тилибиз,

Аны билсек, аман болот кимибиз.

Тартип сактап, кырсыктардан оолак бол,

Жаркырасын баскан ар бир жолуңуз!

Көңүл бурганыңар үчүн чоң рахмат