Синонимдер туралы т?сінік

Саба?ты? та?ырыбы: Синонимдер туралы т?сінік

Саба?ты? ма?саты:

1.Білімділік : о?ушыларды? синонимдер туралы лингвистикалы? білімдерін ке?ейту, ?осымша тапсырмалар мен жатты?у ж?мыстары ар?ылы бекіту.

2.Дамытушылы? : о?ушыларды? лингвистикалы? д?ниетанымдарын ке?ейту, к?ркем ?рі сауатты жазу?а да?дыландыру.

3. Т?рбиелік: о?ушыларды адамгершілікке, ізгілікке баулу, ана тілді с?юге, Отанды ?ор?ау?а т?рбиелеу.

Саба?ты? т?рі: жа?а саба?.

Саба?ты? ?діс-т?сілі: т?сіндіру, с?ра?-жауап, жатты?у, ойландыру, Венн диаграммасы, с?йкестендіру,іздендіру.

Саба?ты? к?рнекілігі: кесте, сызба, карточкалар, «Си?ырлы г?лдер» ойыны, «Синонимдер с?здігі» кітабы.

П?наралы? байланыс: орыс тілі

Саба?ты? барысы:

І. ?йымдастыру кезе?і.

II.?й тапсырмасын тексеру.

ІІІ.Жа?а саба??а дайынды?

Сызбалар ар?ылы жа?а та?ырыпты т?сіндіру:

Ма?ыналары бір – біріне жа?ын, біра? ?р т?рлі дыбысталып айтылатын с?здер тобы синонимдер деп аталады.

1. С?зді? дыбысталуында ?згешелік болуы керек;
2. С?здер бір ?ана ??ымды білдіруі керек;
3. С?здер бір ?ана с?з табына ?атысты болуы керек.

Б??ан ?осымша синонимдер м?тінде бірін – бірі алмастыр?ан жа?дайда бір ?ана с?йлем м?шесіні? ?ызметін ат?арады.

Мысалы: ас,та?ам, д?м, ау?ат дегендер бір ?ана синонимдес с?здер. Дыбысталуы ?р бас?а бол?анымен, беретін ??ымы- адам баласыны? жейтін ?оректік заты.

?аза? тілі – синонимге ?те бай тіл. Синонимдік ?атарлар ?р с?з табыны? ??рамында кездеседі.

• зат есімдерден бол?ан синонимдер: ??, т?р, т?с, келбет, пішін, ажар, к?рік, ?лпет, кескін, ре?, дидар, шырай.
• сын есімдерден бол?ан синонимдер: салма?ты, сабырлы, байыпты, ?стамды;
• етістіктерден бол?ан синонимдер: амандасу, с?лемдесу, есенлесу;
• ?стеулерден бол?ан синонимдер: тез, жылдам, шапша?, лезде.

ІV. Жатты?умен ж?мыс.

70 –жатты?у. ?аза? тіліні? синонимдер с?здігін пайдалана, ?р синоним сы?ырларын бір вагон деп есептеп, ?здері теріп ал?ан синоним ?атарларынан пойыз жасау.

С?здерді? синонимін табу.

Ба?алы, ??нды, ?ымбат, б?лды, татымды

Ба?алы киім, ??нды е?бек, ?ымбат б?йым, б?лды зат, татымды шы?арма.

Семіру, жуандау, толу, майлану, тойыну, ?о?дану

Мы?ты семіру, жуандау адам, іші толу, аузы майлану, тойынып алу, ?бден ?о?дану.

Халы?, ж?рт, к?пшілік

Барлы? халы?, ж?рт с?зі, к?пшілік с?рауы.

V. Шы?армашылы? тапсырмалар. «С?йкестендіру»

?лгі ?нерлі

?са? ?неге

Тиімді майда

?нерпаз алыс

б?йры? ??пия

?ашы? пайдалы

сыр ?мір

VI. «К??іл –к?й» тренингі.

VIІ. « Си?ырлы г?лдер» ойыны

О?ушы г?л ішінде жасырын?ан с?здерді? синонимін табу ?ажет.

1. Батыр, ер, жауынгер

2. Ашуланша?, ашуша?, ыза?ор

3. Ата?, да??

4. Бала, перзент

5. Дауыстау, ай?айлау

6. Жан?я, отбасы

7. ??рдас, ??рбы

8. С?лу, ?демі, ?сем, к?ркем, ару, ажарлы, шырайлы, келбетті,к?рікті, сиы?ты, айдай, ре?ді.

9. Теріс, ?ате

10. шешен, ділмар, с?згер

VІIІ. Карточкамен ж?мыс. ?р ?атарда?ы екі о?ушы ж?п болып ж?мыс істеу ар?ылы берілген с?йлем ішінен синонидерді табуы ?ажет.

1. А?са?ал састы, ?ысылды, жан терге т?сті.

2. Ата д?шпан сен еді?, ата жауы? мен едім.

3. А?тама? мырс етсе, ол жар?ылдап к?леді.

4. ?ауіп бар жерде ?атер бар.

5. Айнала шабытты е?бек, ?ызу ж?мыс.

6. Ол к?птен ауру, сыр?ат екен.

7. ?ыс айында дауыл, боран болып т?рады.

8. Жинал?ан халы? шыдамдылы?, т?зімділік танытты.

9. ?нер т?рі елде мол, ?нім сыры жерде к?п.

10. Ту Сыртынан айбарлы, ?а?арлы дауыс естілді.

11. Біз о?ы?ан шы?армамызда?ы жа?ымсыз, ?намсыз кейіпкерлерге мінездеме бердік.

12. М?ндайда ?лке таби?аты ?серлі де, тартымды.

ІX. Саба?ты ?орытындылау.

Венн диаграммасы ар?ылы омоним мен синоним с?здерді салыстыру.

Омоним 1. лексика саласы синоним

1.Жазылуы бірдей 1.Жазылуы б?лек

2. Ма?ынасы б?лек. 2. Ма?ынасы бірдей

3. К?п ма?ыналы с?зге ??сас. 3. бір с?з табынан болады.

X. О?ушыларды ба?алау.

XI. ?йге тапсырма : 33 -34 беттер, ереже, 71,72 –жатты?улар.