Этиштин жонокой жана татаал учур чагы

Этиштин жонокой жана татаал учур чагы

Мугалим:Элебесова Айнагул Садыковна

Сабактын максатары:

• 1.билим беруучулук: Жаны лексика менен таанышышат , активдештирет.Этиштин жонокой жана татаал учур чагы менен таанышышат.
• 2.Онуктуруучулук: Спорттун турлорун атай1 алышат,кептик улголурду диалог,монолорго туура пайдалана алышат,суроолорго жооп бере алышат.
• 3.Социомаданий: Жупта,кичи топто ойлорун ачык айта алышат.

Этиш

• Этиш заттын кыймыл-аракетин билдирип,эмне кылды? Эмне калды жатат?эмне кылат? Деген суроолорго жооп берет?

• Лексикалык белгиси:

Заттын кыймыл-аракетин билдирет.

• Морфологиялык белгиси:

Жак жана чак боюнча озгорот.

• Синтаксистик кызматы: этиштер суйломдо баяндоочтук милдет аткарат.Эээ менен жак жана сан боюнча ээрчишет.
• Мисалы: Эмгекти суйгонду эл суйот.

Эл эмне кылат? – суйот –баяндооч.

Жонокой жана татаал этиш.

• Жонокой этиш бир гана создон,татаал этиш эки же андан коп создон турат.
• Татаал этиштер озунчо жазылат,айрым учуларда бирге жазылат.
• Мисалы: Бара жатат – баратат.

Келе жатат – келатат.

• Жазууда этиштин эки туру тен колдонулат.

Эсине тут!

Эмне кылат?

Эмне кылып жатат?

барат

Бара жатат

ойнойт

Ойноп жатат

машыгат

Машыгып жатат

иштейт

Иштеп жата

Учур чак

• Учур чак суйлоп жаткан мезгилде болуп жаткан кыймыл- аракетти билдирет.

• Мисалы: Бизде кыргыз тили сабагы болуп жатат.
• Учур чак тузулушу боюнча жонокой жана татаал турундо болот.

• Учур чактын жонокой туру этишке –уу=да,-а(й) мучолорунун жалганышы менен жасалат:
• Кубандыр –уу+да,айт-у3у+да,оку+ й+т,кор+о+т.

• Татааал туру –а, -е,й,-ып формасындага чакчылдарга жак мучо жалгана турган жат,тур,отур,жур, деген жардамчы этиштердин кошулушу аркылуу жасалат:
• Кор-уп жур+9о+мун,бар+а жат+а+мын.

Текст менен иштоо

• Менин атым Антон.Мен спорт менен машыкканды жакшы кором.Спорт адамга сергек жашоого жардам берет. Мунозду жана эркти тарбиялайт.Спорт менен машыгуу ден соолук учун пайдалуу.

Этиштерди таап,суйломдогу,аткарган милдетин аныктагыла.

• Адам эмгеги менен данктанат.Кыштын камын жазда ойло. Абийирининди жашындан сакта.Ысык-Уол кышында тонбойт.Кайгысы жок кара сууга семирет.Отпосу жок озун мактайт.Адам олот,искусство эч качан олбойт.Алымдын аракетинен Каныбек бардыгын тааныды.

Жакшы калыныз!!!