"государственный бюждет"

DÖVLƏT BÜDCƏSİ HAQQINDA HƏR ŞEY !..

“ ELEKTRON TƏHSİL” müsabiqəsi-2015

“ HƏYAT BİLGİSİ VƏ MALİYYƏ SAVADLILIĞI”

Nominasiya:

“ MALİYYƏ SAVADLILIĞINA AİD ƏN YAXŞI RESURS”

Məzmun xətti : “ FƏRD və CƏMİYYƏT”

Alt-xətt : “Cəmiyyətin sosial-iqtisadi həyatı”

Fənn: HƏYAT BİLGİSİ

Müəllif : Əliyev Rəfail Şıxəli oğlu,

Şirvan ş.S.Hüseynov adına 1№li tam orta məktəb-xüsusi liseyinin məntiq müəllimi

Mövzu :

BÜDCƏ

DÖVLƏT BÜDCƏSİ

İSRA surəsi

17/24

“ Nə əlini boynuna bağlı et(əlibərk ol), nə də onu bütün genişliyi ilə aç(israfçı ol), yoxsa sən məzəmmətlənərsən və peşman olarsan.”

“ Büdcə,əlbəttə ki,həm investisiya,

həm də sosial yönümlü olmalıdır.

Büdcədə müdafiə xərcləri önəmli

yer tutmalıdır,eyni zamanda, bütün

infrastruktur layihələri, sosial layi-

hələr, sosial ödəmələr nəzərə

alınacaqdır.”

İlham Əliyev,

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Büdcə haqqında nələri bilməliyik?

• Büdcə nədir, onun hansı növləri var ?
• Dövlət büdcəsi necə formalaşır ?
• Vergi nədir ?
• Dövlət büdcəsinin tərkib hissələri hansılardır ?
• Dövlət büdcəsinin xərclənmə istiqamətləri

hansılardır ?

• Azərbaycanın Dövlət Büdcəsi haqqında nələri bilməliyik ?
• 2015-ci ilin Dövlət Büdcəsinin gəlirləri və xərcləri hansılardır ?

BÜDCƏ -qədim fransız sözü olan “bougette” (büjet) sözündən görürülüb,”çanta” və ya “kiçik dəri torba” deməkdir.

BÜDCƏ

AİLƏ BÜDCƏSİ

DÖVLƏT BÜDCƏSİ

DÖVLƏT BÜDCƏSİNİN FUNKSİYALARI

* Ümumi milli məhsulun və milli gəlirin

yenidən bölgüsünü həyata keçirir;

*Ölkə miqyasında pul vəsaitləri toplanır və cəmiyyətin

ən zəruri ehtiyaclarını ödəmək üçün istifadə olunur;

*İ qtisadiyyatın dövlət tənzimlənməsinə və

stimulllaşdırılmasına xidmət edir;

* Sosial siyasətli maliyyə təminatını

yerinə yetirir;

*İnvestisiya qoyuluşları üçün vəsait

mənbəyi rolunu oynayır;

* Mərkəzləşdirilmiş pul vəsaitləri fondunun yaran- masını təmin edir və istifadəsinə nəzarət edir.

DÖVLƏT BÜDCƏSİNİN STRUKTURU

DÖVLƏT BÜDCƏSİ

Gəlirlər

Xərclər

Mərkəzləşdirilmiş

Mərkəzləşdirilmiş

yerli

yerli

Kəsr / artım

BÜDCƏ-müxtəlif vergilər,rüsumlar və digər ödənişləri bir mənbədə toplanmış gəlir və xərclər barədə maliyyə sənədidir.

• Büdcə gəlirləri -büdcəyə müvafiq qanunvericilik akrları əsasında əvəzsiz və qaytarılmamaq şərtilə köçürülən vəsaitlərdir .

• Büdcə xərcləri - dövlətin və bələdiyyələrin vəzifə və funksiyalarının həyata keçirilməsinə yönəldilən vəsaitlərdir.

Gəlirlər xərclərdən çox olduqda büdcədə artıqlıq əmələ gəlir.

Xərclər gəlirləri üstələdikdə isə büdcədə kəsr yaranır.

BÜDCƏ PROSESİNİN MƏRHƏLƏLƏRİ

BÜDCƏ LAYİHƏSİNİN TƏRTİBİ

BÜDCƏNİN İCRASINA NƏZARƏT

BÜDCƏ

LAYİHƏSİNİN TƏSDİQİ

BÜDCƏ

PROSESİ

BÜDCƏNİN İCRASI

Büdcə prosesini tənzimləyən əsas normativ-hüquqi sənədlər

• 1.Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası
• 2.”Büdcə sistemi haqqında”Azərbaycan Respublikasının Qanunu
• 3.Azərbaycan Respublikasının Vergi məcəlləsi
• 4.”Dövlət büdcəsinin tərtibi və icrası Qaydaları(Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarı )
• 5.Müvafiq il üçün Dövlət büdcəsi haqqında qanun
• 6.”Dövlət Sosial Müdafiə Fondu haqqında” Qanun
• 7.Müvafiq il üçün “Dövlət Neft Fondunun büdcəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

DÖVLƏT BÜDCƏSİNİN TƏŞKİLATİ STRUKTURU

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ

Naxçıvan Muxtar Respublikasının

DÖVLƏT BÜDCƏSİ

YERLİ (şəhər, rayon,kənd bələdiyyələri) BÜDCƏ

dövlət büdcəsi

• Dövlət büdcəsinin layihəsi Milli Məclisdə geniş müzakirə olunur.

Dövlət büdcəsi Milli Məclis tərəfindən təsdiq olunur.

Dövlət büdcəsi necə formalaşır?

DÖVLƏT BÜDCƏSİNİN GƏLİRLƏRİ

DİGƏR ÖDƏMƏLƏR VƏ DAXİLOLMALAR

RÜSUMLAR

VERGİLƏR

Vergi-müxtəlif gəlir mənbələrindən dövlətə məcburi ödənilən vəsaitdir .

• Verginin miqdarı gəlirin miqdarından asılıdır;gəlir çoxaldıqca vergi də böyüyür.
• Ölkədə qazanc əldə edən hər kəs dövlətə məcburi qaydada vergi ödəməyə borcludur.

VERGİLƏR

VERGİLƏRİN NÖVLƏRİ

yol vergisi

gəlir vergisi

aksiz

mənfəət vergisi

əmlak vergisi

mədən vergisi

ƏDV

torpaq vergisi

Sadələşmiş vergi

DÖVLƏT BÜDCƏSİNİN FORMALAŞMA MƏNBƏLƏRİ

RÜSUMLAR VƏ DİGƏR DAXİLOLMALAR

• RÜSUMLAR

• DİGƏR DAXİLOLMALAR

Icarə haqqı

KÖMRÜK RÜSUMU

Kreditlər üzrə daxilolmalar

qrantlar

DÖVLƏT RÜSUMLARI

Cərimələr

DÖVLƏT BÜDCƏSİNİN XƏRCLƏRİ

XƏRCLƏRİN NÖVLƏRİ

Ümumi dövlət xidmətləri

Sosial müdafiə və sosial təminat

Elm xərcləri

Mədəniyyət, incəsənət,informatika,idman və s.

MÜDAFİƏ

Mənzil-kommunal təsərrüfatı

Məhkəmə hakimiyyəti,hüquq-mühafizə və prokurorluq

YANACAQ VƏ ENERJİ

Kənd və meşə təsərrüfat,balıqçılıq, ovçuluq və ətraf mühitin mühafizəsi

T Ə H S İ L

S Ə H İ Y Y Ə

NƏQLİYYAT VƏ RABİTƏ

SƏNAYE, TİKİNTİ,FAYDALI QAZINTILAR

DİGƏR XİDMƏTLƏR

DÖVLƏT BÜDCƏSİNİN XƏRCLƏRİ

Büdcə kəsirlərinin əmələgəlmə səbəbləri

1.Ölkə iqtisadiyyatına və sosial sferaya böyük həcmdə dövlət vəsaitlətrinin xərclənməsi;

2.Fövqəladə təbii və iqtisadi hadisələrlə bağlı olan xərclərin artması;

3.İqtisadiyyatda uzun müddət baş verən böhranla əlaqədar dövlət xərclərinin artması;

4.Ölkədə müdafiə xərclərinin artması.

BÜDCƏ KƏSİRİNİN ARADAN QALDIRILMASI T Ə D B İ R L Ə R İ

1.Büdcə vəsaitinin daha gəlirli və səmərəli sahələrə yönəldilməsi;

2.Maliyyə güzəştləri və sanksiyalardan daha çevik istifadə etməklə ictimai istehsalın stimullaşdırılması;

3.Dövlət büdcəsi hesabına maliyyələşdirilən sahələrin qismən ixtisar edilməs;i

4.Hərbi xərclərin azaldılması;

5.Daha vacib sosial proqramların maliyyələşdirilməsi;

6.Dövlət idarəetmə xərclərinin azaldılması;

7.Dövlət kreditlərindən və xarici sərmayələrdən səmərəli istifadə olunması, bank krediti faizlərinin artırılması;

8.Dövlət uduşlu istiqrazların və digər qiymətli kağızların buraxılmasına üstünlük verilməsi və s.

Dövlət borcu- konkret səbəblərlə bağlı sosial-iqtisadi problemlərin yaranmasına səbəb olan maliyyyə çatışmazlığıdır.

DÖVLƏT BORCUNUN YARANMA SƏBƏBLƏRİ

1.Müharibələrin, Təbii fəlakətlərlə əlaqədar xərclərin maliyyələşdirilməsi;

2.İnvestisiyaların maliyyələşdirilməsi;

3.Büdcə tarazlığının təmin olunmaması;

4.Əvvəlki borcları qaytarmaq üçün borclanma

XARİCİ DÖVLƏT BORCLARININ MƏNBƏLƏRİ

XARİCİ DÖVLƏTLƏR

XARİCİ DÖVLƏTLƏRİN BANKLARI

XARİCİ DÖVLƏTLƏRİN MÜƏSSİSƏ VƏ VƏTƏNDAŞLARI

BEYNƏLXALQ MALİYYƏ-KREDİT TƏŞKİLATLARI

DİQQƏTİNİZƏ GÖRƏ SAĞ OLUN !

Əliyev Rəfail Şıxəli oğlu,

filoloq, ali kateqoriyalı baş müəllim,

“ Elektron təhsil” müsabiqəsinin nominantı,

“ Ən yaxşı müəllim” müsabiqəsinin qalibi(2014)

E-mail :[email protected]

Tel. (050) 501 20 54