План урока "Самастойныя і службовыя часціны мовы"

Тэма: Самастойныя і службовыя часціны мовы

Мэта: садзейнічаць актуалізацыі ведаў вучняў пра самастойныя і службовыя часціны мовы.

Задачы

• Удасканальваць уменні пазнаваць і групаваць словы і іх формы як часціны мовы ў сказах і тэкстах;

• Развіваць лагічнае мысленне, уменне аналізаваць, параўноўваць і рабіць высновы;

• Выхоўваць павагу да роднай мовы, культуру маўлення і камунікацыі падчас групавой працы.

Тып урока: сістэматызацыя і падагульненне ведаў.

Абсталяванне: падручнік 8 класа, карткі з заданнямі для груп, прэзентацыя, тэксты для працы, карткі для рэфлексіі, эпіграф.

Эпіграф: “Бо ніколі не страціць для нас цікавасці чалавек, бо праяўленне яго розуму бязмежна, бо дарогі яго не вызначаны, бо формы яго жыцця і яго адносін да другіх людзей бясконца разнастайныя, канчаткова не вяўлены і ніколі не могуць стаць канчатковымі” (Я. Колас)

Ход урока

1. Арганізацыйны момант

Стварэнне псіхалагічнага настрою. Прыём “Прывітаемся вачыма”, мэта якога – стварэнне станоўчага настрою на работу.

Настаўнік прапаноўвае прывітацца не словамі, а моўчкі – вачыма. Пры гэтым трэба вачыма паказаць, які ў кожнага з вас сёння настрой.

1. Праверка дамашняга задання

2. Актуалізацыя ведаў. Мэтавызначэнне

Прыём “Моўны валейбол”

Настаўнік кідае мячык вучню і называе слова. Вучань павінен хутка назваць, да якой часціны мовы яно адносіцца, і вярнуць мячык.

Словы для гульні: Беларусь, прыгожы, ён, чытае, два, хутка, над, і, але, бо, добры, вясёлы, школа, маўленне, радасны, балюча, ой, не, весела.

- Вы выдатна справіліся! Як вы думаеце, якая тэма нашага ўрока сёння? (Вучні фармулююць тэму). Так, сёння мы з вамі ўспомнім усё, што ведаем пра часціны мовы (службовыя і самастойныя), чым яны адрозніваюцца. Якія мэты мы паставім перад сабой? (Паўтарыць правілы, навучыцца адрозніваць іх, правільна выкарыстоўваць часціны мовы ў маўленні).

4. Сістэматызацыя і абагульненне ведаў

Прыём «Кластар»

Праца ў міні-групах (па 4 чалавекі). Кожная група атрымлівае ліст А3 і маркеры. Іх задача за 5 хвілін стварыць схему (кластар) марфалагічнай сістэмы беларускай мовы. 1 галіна — Самастойныя часціны мовы (пералічыць + іх галоўныя прыкметы: маюць лексічнае значэнне, адказваюць на пытанні, з'яўляюцца членамі сказа). 2 галіна — Службовыя часціны мовы (пералічыць + прыкметы: не маюць лексічнага значэння, не з'яўляюцца членамі сказа, служаць для сувязі слоў ці надаюць адценні). 3 галіна — Выклічнікі і гукаперайманні (асобная група). Прэзентацыя прац (адна група абараняе кластар, іншыя дапаўняюць).

1. Практычнае прымяненне ведаў

Інтэрактыўны прыём «Тэкст з дзіркамі» (Праца ў парах) Настаўнік: Службовыя часціны мовы часта здаюцца нам нязначнымі. Давайце паглядзім, што будзе, калі яны знікнуць. Вучням выдаюцца карткі з тэкстам, адкуль выдалены ўсе прыназоўнікі, злучнікі і часціцы.

Праверка адбываецца праз франтальнае апытанне. Выснова: без службовых часцін мовы тэкст губляе сэнс і сувязь.

1. Фізкультхвілінка

Гульня «Свае і чужыя»

Настаўнік чытае словы. Калі гэта самастойная часціна мовы — вучні ўстаюць на дыбачкі і цягнуць рукі ўверх. Калі службовая — прысядаюць. Калі выклічнік — пляскаюць у далоні. (Словы: дрэва, каля, мы, але, бегчы, быццам, ах, тры, не, ура, сумна).

Замацаванне матэрыялу.

Праца з тэкстам падручніка

1. Кантроль і карэкцыя ведаў

Прыём «Светлафор»

У вучняў на сталах ляжаць чырвоныя і зялёныя карткі. Настаўнік зачытвае сцвярджэнні. Калі яно правільнае — вучні падымаюць зялёную картку, калі памылковае — чырвоную. 1. Назоўнік, прыметнік, дзеяслоў — гэта самастойныя часціны мовы. (Зялёная) 2. Службовыя часціны мовы адказваюць на ўскосныя пытанні. (Чырвоная — яны наогул не адказваюць на пытанні). 3. Прыназоўнік звязвае аднародныя члены сказа і простыя сказы ў складаным. (Чырвоная — гэта функцыя злучніка). 4. Выклічнік не адносіцца ні да самастойных, ні да службовых часцін мовы. (Зялёная). 5. Часціца "не" з дзеясловамі звычайна пішацца асобна. (Зялёная).

1. Рэфлексія

Прыём «Сінквейн» Настаўнік прапануе групам або індывідуальна скласці сінквейн да тэмы ўрока.

Прыклад:

1. Часціны мовы.

2. Самастойныя, службовыя.

3. Называюць, звязваюць, утвараюць.

4. Яны будуюць наша маўленне.

5. Сістэма (або Граматыка).

9. Дамашняе заданне і выстаўленне адзнак

Напісаць міні-сачыненне (5-7 сказаў) на тэму "Восеньскі настрой", выкарыстоўваючы як мага больш розных часцін мовы (абавязкова ўжыць выклічнік, часціцы і злучнікі). Падкрэсліць службовыя словы.

-Дзякуй за вашу актыўнасць! Вы сёння выдатна папрацавалі. (Агучванне і каментаванне адзнак за працу на ўроку).