А) Үгтэhэн зохёолой нэрын үргэлжэлэл тааруулагты
| № | Зохёол | Үргэлжэлэл | № |
| 1. | «Тархайн хүбүүн …» | нэхэбэри |
|
| 2. | «Yри …» | Зархай |
|
| 3. | «Өөрыгөө…» | Серёжын аяншалhан тухай |
|
| 4. | «Будамшуугай орон нютагаар ….» | хэhээбэ |
|
Б)
| № | Зохёол | Үргэлжэлэл | № |
| 1 | «Аламжа…» | хүүр |
|
| 2. | «Сайн үгэтэ эрдэниин сан…» | дуун |
|
| 3. | «Аршаанай …» | эхэ |
|
| 4. | «Шэдитэ…» | үхибүүд |
|
| 5. | «Минии…» | нюусанууд |
|
| 6. | «Сонхоор малайhан…» | субашад |
|
| 7. | «Эхэ тухай…» | байшан |
|
| 8. | «Юрын буряад…» | дуhал |
|
| 9. | «Фермын …» | hара |
|
| 10. | «Шэнэ …» | эрбээхэй |
|
| 11. | «Алханын…» | баллада |
|
| 12. | «Эрдэмтэ,,,» | таабай |
|
| 13. | «Золдоо хатарhан…» | үнэгэн |
|
| 14. | «Гэр тухай…» | зомгооhон |
|
| 15. | «Хүхэ зүhэтэй…» | Мэргэн |
|
В)
| № | Зохёол | Үргэлжэлэл | № |
| 4. | «Балжан…» | хэлэн |
|
|
| «Бабжа барас …» | бүргэд |
|
| 5. | «Бэлигүүн …» | хэлэн |
|
| 6. | «Эрдэмтэ Соохор моритой…» | Доржо |
|
| 7. | «Түрэл хэлэн, түрэhэн..» | баатар |
|
| 8. | «Буряад…» | дайда |
|
|
| «Минии…» | хөөрөөнhөө |
|
|
| «Банзарай хүбүүн…» | таабай |
|
| 9. | «Шалхуу Рабданай…» | Эрилтэй хаан |
|
| 10. | «Талын…» | толи |
|
| 11. | «Талын…» | хатан |
|
Г)
| № | Зохёол | Үргэлжэлэл | № |
| 1. | «Абай-Гэсэр…» | хүбшэргэй |
|
| 2. | «Монголой нюуса…» | поэмэ |
|
| 3. | «Хиртэhэн …» | дуулана |
|
| 4. | «Халуун…» | юрөөнэб |
|
| 5. | «Эсэгын…» | шүүдэр |
|
| 6. | «Эхэ тухай…» | аршаан |
|
| 7. | «Шулуунууд…» | баялиг |
|
| 8. | «Эртын…» | зүрхэн |
|
| 9. | «Түбэргөөнтэнэй …» | тобшо |
|
| 10. | «Андалдашагүй…» | домог |
|
| 11. | «Нюдэнэй…» | хүбүүн |
|
| 12. | «Аласай замда…» | hара |
|
| 13. | «Буряад-монголой уг гарбалай…» | хүбүүн |
|
Д)
| № | Зохёол | Үргэлжэлэл | № |
| 1. | «Тобчи…» | дуун |
|
| 2. | «Табан таанарнаа…» | хүхы |
|
| 3. | «Багшашни …» | талада |
|
| 4. | «Декабристын…» | сэсэг |
|
| 5. | «Саран…» | hахал |
|
| 6. | «Ута намарай…» | хэн бэ? |
|
| 7. | «Эхэ тухай…» | хүбүүн |
|
| 8. | «Ууган…» | бэhэлиг |
|
| 9. | «Дайсанай ара…» | домуг |
|
| 10. | «Хазаар хара…» | магтанаб |
|
Ж)
| № | Зохёол | Үргэлжэлэл | № |
| 1. | «Энхэ –Булад…» | холо |
|
| 2. | «Тайшаагай …» | түрэлнүүд |
|
| 3. | «Нойрhоо hэриhэн…» | ганга |
|
| 4. | «Yүрэй…» | дуун |
|
| 5. | «Түрэл нютагhаа…» | хада |
|
| 6. | «Холо ойрын …» | нэрэ |
|
| 7. | «Зэдэлээтэ…» | ташуур |
|
| 8. | «Сэнхир …» | тала |
|
| 9. | «Газар дэлхэйн …» | дуунууд |
|
| 10. | «Эсэгын…» | баатар |
|
| 11. | «Шэлдэй зангиин…» | зэбэнүүд |
|
| 12. | «Ая…» | толон |
|
З)
| № | Зохёол | Үргэлжэлэл | № |
| 1. | «Ехэ удаган…» | хаксуури |
|
| 2. | «Буряад…» | поэмэ |
|
| 3. | «Төөригдэhэн хуби…» | гээшэнь |
|
| 4. | «Гал могой….» | гуниг |
|
| 5. | «Yүрэй солбоной гоё…» | абжаа |
|
| 6. | «Дойбод…» | түүхэ |
|
| 7. | «Мүнхэ ногоон…» | басаган |
|
| 8. | «Эхэ тухай хоёрдохи…» | жэл |
|
| 9. | «Yйлын…» | заяан |
|
| 10. | «Морин…» | бурхад |
|
| 11. | «Туhалха…» | сохилго |
|
| 12 | «Сэдьхэлэй…» | наран |
|
| 13. | «Таршаа Намжалай…» | сэсэш |
|
| 14. | «Юртэмсын гурбан…» | үри |
|
| 15. | «Эрьехэ…» | хэрэгтэй |
|
| 16. | «Минии нүхэд-амиды…» | гуниг |
|
Yгтэhэн зохёолнууд ямар авторта хабаатайб, тэрэниие үзэгөөр тэмдэглэгты
А)
| № | Автор | Уран зохёол | Yзэг |
| 1. | Шираб Нимбуев | «Будамшуугай орон нютагаар Серёжын аяншалhан тухай» |
|
| 2. | Бадма-Базар Намсарайн | «Шагжын хула» |
|
| 3. | Доржо Сультимов | «Юрын буряад эхэ» |
|
| 4. | Цокто Номтоев | «Өөрыгөө хэhээбэ» |
|
| 5. | Цырен-Базар Бадмаев | «Тархайн хүбүүн Зархай» |
|
| 6. | Цырен-Доржо Дамдинжапов | «Шобоодой» |
|
| 7. | Сергей Цырендоржиев | «Алтаргана» |
|
| 8. | Хоца Намсараев | «Yри нэхэбэри» |
|
Б)
| № | Автор | Уран зохёол | Yзэг |
| 1. | Цырен Галанов | «Декабристын бэhэлиг» |
|
| 2. | Чимит Цыдендамбаев | «Эхэ тухай поэмэ» |
|
| 3. | Жамьян Балданжабон | «Саран хүхы» |
|
| 4. | Цырен-Дулма Дондогой | «Банзарай хүбүүн Доржо» |
|
| 5. | Бато Базарон | «Сэнхир хаданууд» |
|
| 6. | Николай Дамдинов | «Эрдэмтэ эрбээхэй» |
|
В)
| № | Автор | Уран зохёол | Yзэг |
| 1. | Дондок Улзытуев | «Хэрмэшэ» |
|
| 2. | Лобсон Тапхаев | «Нойрhоо hэриhэн тала» |
|
| 3. | Мэлс Самбуев | «Багшашни хэн бэ?» |
|
| 4. | Даширабдан Батожабай | «Минии таабай» |
|
| 5. | Балдан Ябжанов | «Ая ганга» |
|
| 6. | Жамсо Тумунов | «Фермын үхибүүд» |
|
Г)
| № | Автор | Уран зохёол | Yзэг |
| 1. | Цырен Шагжин | «Шулуунууд дуулана» |
|
| 2. | Хоца Намсараев | «Түбэргөөнтэнэй хүбшэргэй» |
|
| 3. | Ц.Дон | «Будамшуу» |
|
| 4. | Ким Цыденов | «Yүрэй толон» |
|
| 5. | Цырен-Дулма Дондокова | «Хиртэhэн hара» |
|
| 6. | Доржо Эрдынеев | «Хээрэ» |
|
Д)
| № | Автор | Уран зохёол | Yзэг |
| 26. | Александр Лыгденов | «Дайсанай ара талада» (роман) |
|
| 27. | Дамба Дашинимаев | «Ууган хүбүүн» (туужа) |
|
| 28. | Цыден Галсанов | «Ута намарай сэсэг» (туужа) |
|
| 29. | Цырен-Дондок Хамаев | «Табан таанараа магтанам» (шүлэг) |
|
| 30. | Матвей Осодоев | «Yншэн» (хөөрөөн) « |
|
| 31. | Бадма Шойдоков | «Тоёон» (шүлэг) |
|
Ж)
| № | Автор | Уран зохёол | Yзэг |
| 32. | Баир Эрдынеев | «Газар дэлхэйн дуунууд» шүлэг |
|
| 33. | Чимит-Рэгзэн Намжилов | «Шүдэрлэгдэhэхн сахилгаан» (шүлэг) |
|
| 34. | Даша-Дабаа Мункоев | «Энхэ-Булад баатар» (зүжэг) |
|
| 35. | Базар Барадин | «Зэдэлээтэ зэбэнүүд» (роман) |
|
| 36. | Намжил Балдано | «Эхэ тухай дуун» (уянгата-үргэлжэлhэн шүлэг) |
|
| 37. | Африкан Бальбуров» | «Сэнгэ баабай» (хөөрөөн) |
|
| 38. | Дамба Жалсараев | «Хазаар хара hахал» (зүжэг) |
|
| 39. | Намжил Нимбуев | «Монголой дэбтэрhээ» (шүлэг) |
|
Арадай аман зохёолой бага хэмжээнэй жанрнууд:
1. оньhон ба хошоо үгэнүүд
2. Таабаринууд
3. Жороо үгэнүүд
4. тоолуурнууд
Арадай аман зохёолой дунда хэмжээнэй жанрнууд:
1. дуунууд
2. магтаалнууд
3. соло дуудалганууд
4. онтохонууд ( амитад тухай, шэдитэ, ажабайдал тухай)
Арадай аман зохёолой ехэ хэмжээнэй жанрнууд:
1. үльгэрнүүд
2.домогууд
3.мифүүд
Басни бэшэдэг буряад уран зохёолшод:
Бавасан Абидуев, Бато Базарон, Шираб Нимбуев, Дольён Мадасон, Гунга Чимитов, Самбу Норжимаев, Элбэг Манзаров
Буряад арадай суута үльгэр «Абай Гэсэр» 9 hалаатай
Хори нютагта «Хори хатан эжы» гэhэн хүшөө буряад эхэнэр поэдүүд Цырен-Дулма Дондокова, Цырен-Дулма Дондогой болон бусад баатар буряад эхэнэрнүүдтэ зорюулагданхай.
«Байкал» гэhэн ород хэлэн дээрэ хэблэгдэдэг журналай ахамад редактор – Б.Аюшеев
«Байгал» журналай редактор - Г.Х.Дашеева
Буряадай Х.Намсараевай нэрэмжэтэ драмтеатрай режиссёр –Саян Жамбалов
Улаан-Yдын театрнууд – Х.Намсараевай нэрэмжэтэ Буряад театр, А.Бестужевэй нэрэмжэтэ Ородой театр, Залуушуулай театр, Г.Цыдынжаповай нэрэмжэтэ Буряадай оперо болон баледэй театр, Хүүхэлдэйн театр
XVIII-XIX зуун жэлнүүдэй уран зохёол:
А) Угай ( түүхэ) бэшэгүүд:
1. Түгэлдэр Тобоев «Хориин болон Агын буряадуудай урда сагай түүхэ
2. Вандан Юмсунов «Хориин 11 эсэгын уг изагуурай түүхэ
3.Шираб-Нимбу Хобитуев «Хориин 11 эсэгын буряад зоной түүхэ
4. Д.Гымпилон, Ю.Ломбо-Цыренов, С.Юмов, Б.Будаев, Н.Сахаров, Ц.Сахаров
Б) замай тэмдэглэлнүүд – Дамба Заяев (түрүүшын Хамба лама), Базар Барадин, Гомбожаб Цыбиков, Будда Рабданов
В) оршуулганууд –А.С.Пушкин, И.А.Крылов, Н.А.Некрасов, Л.Н.Толстой г.м.
12. hургаалай зохёолнууд:
1.Ринчин Номтоев «Аршаанай дуhал»
2.Эрдэни-Хайбзун Галшиев «Бэлигэй толи»
3. Сажа Бандида Гунгаажалцан «Сайн үгэтэ Эрдэниин сан Субашад»
4. «Шэдитэ хүүр»
13. Yльгэрнүүд: «Аламжа Мэргэн», «Абай Гэсэр», «Айдуурай Мэргэн»
14. Ниитэ монголой уран зохёол – монгол туургата арадуудай уран зохёол (17-18вв)
«Оюун түлхюур», «Монголой нюуса тобшо».
15.Түүхэ домогууд – «Балжан хатан», «Бабжа Барас баатар»
15. Буряад арадаа гэгээрүүлэгшэд ( буряад багшанар) – Я.Болдонов, Ринчин Номтоев, Н.Сахаров, Ц.Онгодов, Цыбен Жамсарано, Цыбен Жамсарано г.м., Доржо Банзаров- буряадай түрүүшын эрдэмтэн
16. XX зуун жэлэй 1920-ёод онуудай уран зохёолшод:
Солбонэ Туяа (Пётр Никифорович Дамбинов), Базар Барадин, Мүнхэ Саридак, Дамба Дашинимаев, Бато Базарон, Апполон Шадаев, Дольён Мадасон, Цокто Номтоев, Жамьян Балданжабон, Хоца Намсараев, Бавасан Абидуев
17.Буряадай уран зохёолшодой I съезд -1934 он
18. 1938-1939 онуудта «арадай дайсад» гүүлээд, хамалганда (репрессидэ) ороhон уран зохёолшод – Базар Барадин, Элбэг-Доржо Ринчино, Солбонэ Туяа, Цыденжаб Дондубон (Ц.Дон), Дамба Дашинимаев,Чойжил-Лхама Базаролн г.м.
19. Эсэгэ ороноо хамгаалгын Агууехэ дайнда хабаадаhан уран зохёолшод – Цокто Номтоев, Данри Хилтухин, Жамсо Тумунов, Бато Базарон, Даши-Рабдан Батожабай, Барадий Мунгонов
209. Москвада болоhон литература ба искусствын I декада -1940 он, II декада -1959 он, III декада - 1973 он.
20. Уран зохёолой түлэбүүд:
1.Эпическэ (үргэлжэлhэн) – жанрнууд: хөөрөөн(рассказ), туужа(повесть), роман
2.Шүлэглэмэл – шүлэг, поэмэ, басни, сонет.
3. Зүжэглэмэл – зүжэг(пьесэ, драма, комедии, трагедии), арадай нааданууд г.м.
21.Буряад арадай үльгэршэд – Апполон Тороев, Егор Сороковиков-МагайПапрамон Дмитриев, Пёохон Петров, Папа Тушемилов, Маншууд Эмегенов
| № | Уран зохёолой автор | Зохёолнууд |
| 1. | Шираб Нимбуев | «Тархайн хүбүүн Зархай» (литературна онтохон) |
| 2. | Бадма-Базар Намсарайн | «Алтаргана» ( хөөрөөн -рассказ) |
| 3. | Доржо Сультимов | «Өөрыгөө хэhээбэ» ( хөөрөөн) |
| 4. | Цокто Номтоев | «Хилээмэн» ( хөөрөөн), «Эдэбхи» (туужа - повесть), «Шагжын хула» (туужа) |
| 5. | Цырен-Базар Бадмаев | «Будамшуугай орон нютагаар Серёжын аяншалhан тухай (туужа) |
| 6. | Цырен-Доржо Дамдинжапов | «Юрын буряад эхэ» ( хөөрөөн) |
| 7. | Сергей Цырендоржиев | «Шобоодой» ( хөөрөөн) |
| 8. | Цырен Галанов | «Хүгжэм» (хөөрөөн), «Эсэгын хүбүүн» (хөөрөөн), «Саран хүхы» |
| 9. | Чимит Цыдендамбаев | «Шэнэ байшан» (хөөрөөн), «Банзарай хүбүүн Доржо», Концерт (хөөрөөн), «Түрэл нютагhаа холо» (роман), «Холо ойрын түрэлнүүд»( роман) |
| 10. | Жамьян Балданжабон | «Алханын нюусанууд» (туужа), «Сэнхир хаданууд» (роман) |
| 11. | Цырен-Дулма Дондогой | «Гэр тухай баллада» (шүлэг), «Эхэ тухай поэмэ» |
| 12. | Бато Базарон | «Эрдэмтэ эрбээхэй»(басни) |
| 13. | Николай Дамдинов | «Түрэл хэлэн, түрэhэн дайда»(шүлэг), «Талын дуун» (поэмэ), «Декабристын бэhэлиг» (драма), «Эсэгын нэрэ» (поэмэ), «Шэлдэй занги тухай дуун (поэмэ) |
| 14. | Дондок Улзытуев | «Буряад хэлэн» (шүлэг), «Ая ганга» (шүлэгүүдэй цикл) |
| 15. | Лобсон Тапхаев | «Фермын үхибүүд» (шүлэг) |
| 16. | Мэлс Самбуев | «Минии таабай» (шүлэг), «Аласай замда юрөөнэб» (сонет- шүлэг) |
| 17. | Даширабдан Батожабай | «Шалхуу Рабданай хөөрөөнhөө (туужа), «Багшашни хэн бэ» (туужа) |
| 18. | Балдан Ябжанов | «Хэрмэшэ» (хөөрөөн), «Эртын шүүдэр» (ужа) |
| 19. | Жамсо Тумунов | «Талын бүргэд» (хөөрөөн), «Халуун зүрхэн» (хөөрөөн), «Нойрhоо hэриhэн тала» (роман) |
| 20. | Цырен Шагжин | «Будамшуу» (зүжэг) |
| 21 | Хоца Намсараев | «Цыремпил» (туужа), «Yүрэй толон» (роман) |
| 22. | Ц.Дон | «Хиртэhэн hара» (туужа) |
| 23. | Ким Цыденов | «Хээрэ» (хөөрөөн) |
| 24. | Цырен-Дулма Дондокова | «Шулуунууд дуулана» (поэмэ) |
| 25. | Доржо Эрдынеев | «Түбэргөөнтэнэй хүбшэргэй» (хөөрөөн) |
| 26. | Александр Лыгденов | «Нюдэнэй аршаан(хөөрөөн)», «Yншэн» (хөөрөөн) |
| 27. | Дамба Дашинимаев | «Тоёон» (шүлэг) |
| 28. | Цыден Галсанов | «Табан таанараа магтанам» (шүлэг), «Хэнгэргэ» (шүлэг) |
| 29. | Цырен-Дондок Хамаев | «Ута намарай сэсэг» (туужа) |
| 30. | Матвей Осодоев | «Ууган хүбүүн» (туужа) |
| 31. | Бадма Шойдоков | «Дайсанай ара талада» (роман) |
| 32. | Баир Эрдынеев | «Хазаар хара hахал» (зүжэг) |
| 33. | Чимит-Рэгзэн Намжилов | «Монголой дэбтэрhээ» (шүлэг) |
| 34. | Даша-Дабаа Мункоев | Эхэ тухай дуун» (уянгата-үргэлжэлhэн шүлэг) |
| 35. | Базар Барадин | «Сэнгэ баабай» (хөөрөөн) |
| 36. | Намжил Балдано | «Энхэ-Булад баатар» (зүжэг) |
| 37. | Африкан Бальбуров» | «Зэдэлээтэ зэбэнүүд» (роман) |
| 38. | Дамба Жалсараев | «Газар дэлхэйн дуунууд» |
| 39. | Намжил Нимбуев | «Шүдэрлэгдэhэхн сахилгаан» (шүлэг) |
Синквейн
1 мүр – 1юумэнэй нэрэ
2 мүр – 2 тэмдэгэй нэрэ
3 мүр – 3 үйлэ үгэ (глагол)
4 мүр – 1 предложение (4 слова)
5 мүр – синоним 1 первому слову
Весна
Тёплая, солнечная
Цветёт, пахнет, наступает
Я люблю тёплую весну.
Солнце.
Хабар
Дулаан, наратай
hалбарна,болоно,хайлана
Би дулаан хабарта дуратайб.
Наран.
1 469
47 299 
