Учурдагы глобалдык проблемалар

ТЕМА: УЧУРДУН ГЛОБАЛДУУ ПРОБЛЕМАЛАРГА ФИЛОСОФИЯЛЫК АНАЛИЗ ЖҮРГҮЗҮҮ

ГРУППА: ФМО(Б)-1-23

АТКАРГАН: БАПЫШОВА НУРСУЛУУ

ТЕКШЕРГЕН: БАЗАРКУЛОВА ТАЗАГУЛ

ПЛАН: 1. УЧУРДАГЫ ГЛОБАЛДЫК ПРОБЛЕМАЛАР 2. АЙРЫМ ГЛОБАЛДЫК ПРОБЛЕМАЛАРГА АНАЛИЗ 3. ЖЫЙЫНТЫК

Учурдагы глобалдык проблемалар адамзаттын турмушунун көптөгөн аспектилерин камтыйт жана философия аларды тереңирээк түшүнүүгө, алардын себептерин жана мүмкүн болгон чечүү жолдорун аныктоого жардам берет. Төмөндө заманбап глобалдык көйгөйлөрдүн айрымдарына философиялык анализ берилет:

1. ЭКОЛОГИЯЛЫК КРИЗИС ЭКОЛОГИЯЛЫК КРИЗИС, КЛИМАТТЫН ӨЗГӨРҮШҮ ЖАНА ТАБИГЫЙ РЕСУРСТАРДЫН ТҮГӨНҮШҮ БҮГҮНКҮ КҮНДӨ АДАМЗАТТЫН ЖАШООСУНА ЧОҢ КОРКУНУЧ ТУУДУРУУДА. ФИЛОСОФИЯ ЭКОЛОГИЯЛЫК ПРОБЛЕМАЛАРДЫ ИЗИЛДӨӨДӨ АНТРОПОЦЕНТРИЗМ (АДАМДЫН ТАБИЯТТАН ҮСТӨМДҮГҮН) ЖАНА ЭКОЦЕНТРИЗМ (ТАБИЯТКА ТЕҢ КАРАГАН МАМИЛЕ) СЫЯКТУУ ТҮШҮНҮКТӨР АРКЫЛУУ АНАЛИЗ ЖҮРГҮЗӨТ. АНТРОПОЦЕНТРИЗМ АДАМДЫН ӨЗҮН ЖАРАТЫЛЫШТАН ЖОГОРУ КОЮП, ТАБИЯТТЫ КЫЯНАТТЫК МЕНЕН ПАЙДАЛАНУУГА АЛЫП КЕЛСЕ, ЭКОЛОГИЯЛЫК КРИЗИСТЕН ЧЫГУУ ҮЧҮН ЭКОЦЕНТРИЗМДИ КАБЫЛ АЛУУ СУНУШТАЛАТ. БУЛ КӨЗ КАРАШ БОЮНЧА АДАМ ЖАРАТЫЛЫШТЫН АЖЫРАГЫС БИР БӨЛҮГҮ КАТАРЫ АНЫ КОРГООГО, ТАБИЯТ МЕНЕН ГАРМОНИЯДА ЖАШООГО ТИЙИШ.

2. ТЕХНОЛОГИЯ ЖАНА ЭТИКА ТЕХНОЛОГИЯНЫН ТЕЗДИК МЕНЕН ӨНҮГҮШҮ — ЗАМАНБАП ДҮЙНӨНҮН ОЛУТТУУ ӨЗГӨЧӨЛҮКТӨРҮНҮН БИРИ. БИРОК ЖАСАЛМА ИНТЕЛЛЕКТ, БИОТЕХНОЛОГИЯЛАР, САНАРИПТИК КӨЗӨМӨЛ СЫЯКТУУ ЖЕТИШКЕНДИКТЕР ЭТИКАЛЫК ПРОБЛЕМАЛАРДЫ ЖАРАТУУДА. ЖАСАЛМА ИНТЕЛЛЕКТТИН ӨНҮГҮШҮ МЕНЕН БИРГЕ АНЫН АДАМ ЖАШООСУНА ТИЙГИЗГЕН ТААСИРИ, ЖЕКЕ ЖАШООНУН КУПУЯЛЫГЫ, ЖУМУШ ОРУНДАРДЫН ЖОГОЛУШУ СЫЯКТУУ МАСЕЛЕЛЕР КӨТӨРҮЛӨТ. ФИЛОСОФИЯЛЫК АНАЛИЗ БУЛ ЖЕРДЕ ТЕХНИКАНЫН РОЛУН ЖАНА АНЫН АДАМДЫН ЖАШООСУНА ТИЙГИЗГЕН ТААСИРИН КАЙРА КАРАП ЧЫГУУГА, ТЕХНОЛОГИЯЛЫК ПРОГРЕССТИН ЖООПКЕРЧИЛИГИН ТҮШҮНҮҮГӨ ЧАКЫРАТ. БУЛ — ПРОГРЕСС МЕНЕН АДАМЗАТТЫН МОРАЛДЫК БААЛУУЛУКТАРЫНЫН ТЕҢ САЛМАКТУУЛУГУН КАМСЫЗ КЫЛУУНУ ТАЛАП КЫЛГАН МАСЕЛЕ.

3. Глобализация жана маданий ар түрдүүлүк

Глобализация процесси дүйнөнү жакындаштырып, маданияттардын аралашуусуна алып келди. Бирок бул процесстин терс жагы катары айрым маданияттардын жоголуп кетүү коркунучу жана улуттук иденттүүлүктүн алсырашын белгилөөгө болот. Философия бул жерде универсализм (жалпы адамзаттык баалуулуктар) менен локализмди (жергиликтүү өзгөчөлүктөрдү сактоо) карама-каршы коюп, аларды тең салмактуулукка алып келүүнүн жолдорун издейт. Универсализм менен локализмди бириктирүү аркылуу глобализациядан улам пайда болгон көйгөйлөрдү азайтып, ар түрдүүлүктү сактап калууга мүмкүнчүлүк бар.

4. АДИЛЕТТҮҮЛҮК ЖАНА ТЕҢСИЗДИК ДҮЙНӨДӨ БАЙЛАР МЕНЕН ЖАКЫРЛАРДЫН ОРТОСУНДАГЫ АЙЫРМАЧЫЛЫК, СОЦИАЛДЫК ЖАНА ЭКОНОМИКАЛЫК ТЕҢСИЗДИК ГЛОБАЛДЫК ДЕҢГЭЭЛДЕ ТЕЗДИК МЕНЕН ӨСҮҮДӨ. БУЛ КӨЙГӨЙ АДАМЗАТТЫН ӨНҮГҮШҮНӨ ТЕРС ТААСИРИН ТИЙГИЗИП, КООМДОГУ СОЦИАЛДЫК АДИЛЕТТҮҮЛҮКТҮН ЖОКТУГУНАН УЛАМ КОНФЛИКТТЕРДИ ЖАРАТУУДА. ФИЛОСОФИЯЛЫК КӨЗ КАРАШТАН АЛГАНДА, БУЛ ЖЕРДЕ СОЦИАЛДЫК АДИЛЕТТҮҮЛҮКТҮ ЖАНА ТЕҢ МҮМКҮНЧҮЛҮКТӨРДҮ КАМСЫЗ КЫЛУУ МАСЕЛЕСИ КАРАЛАТ. ЖОН РОУЛЗДУН АДИЛЕТТҮҮЛҮК ТЕОРИЯСЫ СЫЯКТУУ КОНЦЕПЦИЯЛАР ТЕҢСИЗДИКТИ АЗАЙТУУ ҮЧҮН АДИЛЕТТҮҮЛҮКТҮ ЖАНА МҮМКҮНЧҮЛҮКТӨРДҮН БИРДЕЙЛИГИН ОРНОТУУГА ЧАКЫРАТ.

5. ЭТИКА ЖАНА АДАМ УКУКТАРЫ АДАМ УКУКТАРЫ МАСЕЛЕСИ ДАГЫ ЭЛЕ КӨП ӨЛКӨЛӨРДӨ АКТУАЛДУУ БОЛУП КЕЛЕТ. СӨЗ ЭРКИНДИГИ, ТЕҢДИК, БАСМЫРЛООНУН АЛДЫН АЛУУ СЫЯКТУУ БААЛУУЛУКТАР АЗЫРКЫ ДҮЙНӨДӨ ДАГЫ БУЗУЛУУДА. ФИЛОСОФИЯ АДАМ УКУКТАРЫН САКТОО МАСЕЛЕСИН ИЗИЛДӨӨДӨ МОРАЛДЫК УНИВЕРСАЛИЗМДИ (БАРДЫК АДАМДАР ҮЧҮН ЖАЛПЫ УКУКТАРДЫ ЖАНА ЭРКИНДИКТЕРДИ ТААНУУ) КОЛДОЙТ. АДАМ УКУКТАРЫНЫН ФИЛОСОФИЯСЫ АДАМДАРДЫН КООМДОГУ ОРДУН, АЛАРДЫН УКУКТАРЫН ЖАНА ЭРКИНДИКТЕРИН КАЙРАДАН КАРАП ЧЫГЫП, АЛАРДЫ АР БИР АДАМ ҮЧҮН КОРГООНУН МААНИЛҮҮЛҮГҮН КӨРСӨТӨТ.

6. КООМДУК ЖООПКЕРЧИЛИК ЖАНА ЖАРАНДЫК МИЛДЕТТЕР ЖАРАНДЫК ЖООПКЕРЧИЛИК ЖАНА КООМДУК МИЛДЕТТЕР ГЛОБАЛДЫК КӨЙГӨЙЛӨРДҮН ЧЕЧИЛИШИНДЕ МААНИЛҮҮ РОЛЬ ОЙНОЙТ. МИСАЛЫ, ПАНДЕМИЯ УЧУРУНДА КООМДУК ЖООПКЕРЧИЛИКТИН РОЛУ АЧЫК-АЙКЫН КӨРҮНДҮ. КООМДУН АР БИР МҮЧӨСҮНҮН ЖООПКЕРЧИЛИГИ, ЖАРАНДАРДЫН ӨЗ УКУКТАРЫН ЖАНА МИЛДЕТТЕРИН ТҮШҮНҮҮСҮ — ЗАМАНБАП ГЛОБАЛДЫК МАСЕЛЕЛЕРДИ ЧЕЧҮҮНҮН МААНИЛҮҮ БӨЛҮГҮ. БУЛ ЖЕРДЕ ФИЛОСОФИ Я ЖЕКЕ ЖАНА КООМДУК ЖООПКЕРЧИЛИКТИ АЙКАЛЫШТЫРЫП, ӨЗ АРА СЫЙ-УРМАТКА НЕГИЗДЕЛГЕН СОЦИАЛДЫК МАМИЛЕЛЕРДИ ӨНҮКТҮРҮҮНҮ КОЛДОЙТ.

7. Согуш жана тынчтык

Согуш жана тынчтык маселеси бүгүнкү күндө да актуалдуу болуп, дүйнө өлкөлөрүнүн коопсуздугун жана туруктуулугун сактоо зарылдыгын баса белгилейт. Философия согуштун себептерин, тынчтыкты орнотуунун жолдорун изилдеп, гуманизмди жана бейпилдикти даңазалаган көз караштарды өнүктүрөт. Бул маселеде философия дүйнөдө согушсуз жана тынчтыкта жашоонун жолдорун сунуштап, диалог, кызматташтык жана конфликттерди алдын алуу принциптерин камтыйт.

УЧУРДАГЫ ГЛОБАЛДЫК КӨЙГӨЙЛӨРДҮ ФИЛОСОФИЯЛЫК ЖАКТАН КАРАП ЧЫГУУ АЛАРДЫ ТЕРЕҢИРЭЭК ТҮШҮНҮҮГӨ ЖАНА КӨП КЫРДУУ ЧЕЧИМДЕРДИ ТАБУУГА ЖАРДАМ БЕРЕТ. ФИЛОСОФИЯ АДАМЗАТТЫН АЛДЫНДА ТУРГАН КӨЙГӨЙЛӨРДҮН МААНИСИН АЧЫП БЕРИП, АЛАРДЫН МОРАЛДЫК, СОЦИАЛДЫК ЖАНА ЭКОЛОГИЯЛЫК ЖАКТАН ТУУРА ЧЕЧИЛИШИН КАМСЫЗДОО ЖОЛДОРУН СУНУШТАЙТ.