Улуу Турк кагандыгы

VI кылымда Борбордук Азияда жуан-жуандар менен турктөрдун  ортосундагы

согуштун журушундө  Турк катандыты тузулгөн. Женишке жетишуугө

турктөргө аскердин кандай турун жаратуу жардам берген?

Эмне себептен турктөр жуан-жуандарга төлөнүүчү  салыкты оной төлөй алышкан?

Күчтөнүп алган турк башкаруучусу Бумын жуан-жуандар менен согушууга

шылтоо издеп, падышасы Анахуандын кызын өзүнө сураган. Өз күчүнө  ишенген

Анахуан "Сен менин темир эриткичимсин. Мындай сунуш жасоого кандай  дитиң барды" деп жооп берген. Суроо:

Түрктөрдүн  коңшулаш  урууларга кол салып турушунун башкы максаты

Борбордук Азияга үстөмдүк  кылуу эле. Алтайда түрктөрдүн уруулар бирикмесин

негиздешкен Ашина уруусунан чыккан ага-инилер Бумын жана Истеми болгон.

Суроо: Жогорудагы ага-инилердин кайсынысы 552-ж Улуу Турк кагандыгынын негиздөөчүсү карата каралат?

Улуу Турк кагандыты пайда болгондо  эле  дуалдык  система менен түзүлгөн. 

Суроо: Мамлекеттин батыш аймактарын кайсы инсан башкарып , ал батышта жабгу каган даражасына чейин көтөрүлгөн?

Төмөндөгү  башкаруучулардын  кайсылары Улуу Турк кагандыгына тиешелүү?

Турк каганатынын атынан Иран шахы Ану Ширванга 567-жылы жөнөтүлгөн 

элчиликти согдулук Маниах жетектеген. Эмне үчүн VII кылымда турк каганы

Истеминин Византия императору Юстиниан II ге 568-жылы жиберилген  элчилигин согдулук Маниах баштап барган?

568-жылы Истеми каган батыштагы кайсы күчтүү империяга өзүнүн элчилерин жиберген?

Улуу Турк кагандыгында VII кылымдын башында орун алган ич ара чыр-чатактардын натыйжасы эмнеге алып келди?

Улуу турк кагандыгы экиге бөлүнгөндөн  кийин, VII кылымдын башында кайсы

мамлекет "Он ок эли" деп аталган?

Улуу Турк кагандыгы Чыгыш

жана Батыш кагандыктарга качан бөлүнгөн?

Улуу Турк кагандыгына Тундук Кытайдагы мамлекеттер салык катары

эмне жөнөтүп турууга милдеттуу болгон?

Улуу Турк кагандыгынын  603-жылы экиге бөлүнүшүнүн негизги себеби боло алат?

Сооданын өнүгүшү менен Батыш Турк кагандыгы менен ..... сыяктуу өлкөлөрдүн ортосундагы өз ара пайдалуу мамилелер орногон.Сүйлөмду аяктоо

учун туура жоопторун тандагыла;

Окуяларды хронологиялык ирээтте  жайгаштыргыла:

Орто Азия, Ооганстан, Тундук-Батыш Индия жана Чыгыш Туркстан аймактарында V-VI кылымдарда Эфталиттердин кучтуу мамлекети жашаган.

Суроо: VI кылымдын 60-70-жылдарында кимдердин биргелешкен союзу Эфталит мамлекетин кыйраткан?

"Ал эч нерседен тартынбаган баарын алдын ала билген, көрөгөч  адам болгон.

Анын ар кандай кармашуусу, жениш менен аяктаган", - деп кытай жазма булактары Батыш Турк мамлекетинин кайсы белгилуу башкаруучусу жөнүндө жазып калтырышкан?

Батыш Турк мамлекети Тон Жабгу кагандын мезгилинде куч алып, 100 минден ашык армия чыгара алган. Бул мамлекет Улуу Жибек жолунун тоомунда

жайгашкандыкган согдулук шаарлар пайда болуп, сооданын дуркурөп  өсушунө

шарт тузген. Суроо: Эмне  себептен Батыш Турк кагандыгынын көчмөн  ак-

сөөктөрү  Тон Жабгу кагандын саясатына нааразы болушкан?

Суроо: Сөз  кайсы мамлекет жөнүндө болуп жатат? «603-704-жылдар аралыгында Жети-Суу, Тянь-Шань, Фергана жана Чыгыш Туркстан аймагында

жашап, борбору Чуй өрөөнүндөгү  Суяб шаары болгон. Бул мамлекетти «Он ок

эли» деп аташкан. Бул мамлекет эки чон «Нушиби» жана «Дулу» конфедерациядан турган?

каганатынын кыйрагына эмне себеп болгон?

жашаган?

Түргөштөргө тнешелуу ЭМЕС вариантты белиглегиле:

Сулук-Чабыш Чор жетектеген арабдарга каршы түзүлгөн  коалиция менен 

арабдардын ортосундагы согуш 720-737-жылдарда болгон. Суроо: Эмне учун,

көп жылдар бою арабдар менен согушканына карабай, Сулук-Чабыш Чор ислам динин кабыл алууну каалаган?

Суяб шаары Чуй өрөөнүндө  жайгашып , Англиялык окумуштуу Ж.

Клоссондун пикири боюнча Акбешим шаар чалдыбарына окшоштурулган.

Суроо: VI-VI кылымдар аралыгында Суяб шаары кайсы мамлекеттердин бобор шаары катары кызматын аткарган?

Сулук Чабыш Чор кагандын өлүмү түргөштөрдүн  "кара" жана "сары"

уРууларынын ортосунда бийлик учун узакка созулган күрөштүн  башталышына , шылтоо болгон.

Бул ички чыр-чатак мамлекетти алсыраткан. Учурдан пайдаланып, VIII  кылымдын орто ченинде  кагандыктагы  бийликти кайсы уруулар тартып алып, кандай жаңы мамлекетти түзүшкөн?

Тургөш мамлекетинин тарыхындагы окуяларды хронологиялык ирээтте жайгаштыргыла:

IIЧыгыш Турк кагандыгынын жашаган жылдарын аныктагыла:

Төмөндөгү мамлекеттердин ичинен  башкаларынан  Мурда жашаган үч мамлекетти аныктагыла"

Биринчи Чыгыш Түрк каганаты 603-630 жылдар аралыгында жашаган. 630-жылдан

 Кытайдын Тан династиясына 50 жыл бою көз каранды абалда калган.

682-жылы Элтерис каган кенешчиси Тон Йокук менен биргеликте кытайлардан

көз  карандысыздыкка жетиши, II Чыгыш Турк кагандыгын  негиздешкен.

Суроо: Бул мамлекетти 744-жылы кайсы уруулардын союзу талкалаган?

II Чыгыш Турк кагандытын негиздеген Элтерис кагандый балдары Билге 

менен Култегиндин  урматына жазылган эпитафиядагы текст кайсы жазуу түрү менен жазылган?

Борбор Азияный тарыхында VI-XII кылымдар "байыркы турк доору" деп

аталат. Бул мезгилде бир нече турк тилдуу кучтуу мамлекеттер окум сургөн.

Суроо: Төмөндө аты аталган мамлекеттердин кайсылары турк тилдуу эмес?

VII-IX кылымдарда Кыргызстандын аймагы бири-бирин алмаштырган бир

катар Турк тилдуу мамлекеттердин курамына кирген.

Суроо: Туркий мамлекеттердин бири-бирин алмаштыруусунун туура  ирээтин көрсөткүлө?

Төмөн жакта берилген даталарды  кайсынысы Турк кагандыктарынын биринин да  түзүлүшүнө тиешеси жок?