Білгір географ

«Білгір географ» сайысы Ма?саты: О?ушыларды? география п?ніне деген ?ызы?ушылы?ы мен белсенділігін, білімділігін арттырып, жылдам ойлау ?абілетін дамыту, тап?ырлы??а, шешендікке, танымдылы??а баулу, жеке т?л?а ретінде дамуына м?мкіндік жасау ар?ылы т?рбиелеу. К?рнекілігі: ?лемні? саяси картасы, жарты шарларды? физикалы? картасы, ?аза?станны? физикалы? ж?не саяси-?кімшілік карталары, компьютер, интерактивті та?та. Сайысты? жоспары: І. Ж?мба?тар. ІІ. Литосфера. ІІІ. Гидросфера. ІV. Атмосфера. V. Биосфера. VI. Е?,е?... VII. Материктер мен м?хиттар. VIII.?аза?стан географиясы. IX. ?лем ?ажайыптары.  Сайысты? ж?ру барысында 8-9сынып о?ушылары 2 топ?а б?лінді.  І. Ж?мба?тар (15 ?пай). 1–ші топ?а: 1.?анатсыз ??с ма?ып барады, К?зінен жас тамып барады. (Б?лт) 2. К?ні-т?ні ж?йткиді, Ке? далада бір тарлан. (Жел) 3.?уеден к?бі т?сті, К?біні? т?бі т?сті. (К?н к?ркіреуі)  2–ші топ?а: 1.Аузы к?піріп ??тырды, Кез келгенді ?шырды.  (??йын) 2.Аума?ан ?ар, жаума?ан ?ар, Та?ерте? бар , с?скеде жо?.  (?ырау) 3.М?лдір монша?  ?зі ж?мса?.  (Шы?) ІІ.Литосфера (10 ?пай). 1–ші топ?а: 1.Темір мен никельден т?ратын , жерді? е? орталы? ?зегі. (Ядро) 2.Жер бетіндегі тауларды? орташа ?алы?ды?ы.  (70-80км)  2 –ші топ?а: 1.?аза?станны? е? биік тау ж?йесі. (Тянь-Шань) 2.Жер сілкінісі жиі болатын айма?ты ?алай атайды? (Сейсмикалы? айма?) ІІІ. Гидросфера (10 ?пай). 1–ші топ?а: 1.Жер асты жер сілкінуінен , жанартауды? ат?ылауынан пайда болатын тол?ын.  (Цунами) 2.Д?ние ж?зіні? «т?сті» те?іздерін ата. (А?, ?ара, ?ызыл, Сары) 2–ші топ?а: 1.Е? биік сар?ырама. (Анхель, 1054м) 2.Д?ние ж?зіндегі е? ?уатты жылы а?ыс. (Гольфстрим) IV.Атмосфера (10 ?пай). 1–ші топ?а: 1.Ауаны? горизонталь ба?ытта бір жерден екінші жерге ауысуын не дейміз?  (Жел) 2.?рбір 1000 м сайын температура ?анша градус?а т?мендейді? (6ºС) 2–ші топ?а: 1.Екі жарты шарды? ?о?ыржай белдеулері бойымен со?атын желдер ?алай аталады?  (Батыс желдері) 2.Барометр , флюгер. (Ауа ?ысымын ?лшеу, желді? ба?ытын аны?тау)  V. Биосфера (10 ?пай). 1–ші топ?а: 1.Аустралияны? эндемик ?сімдіктері?  (Эквалипт, казуарина) 2.Канаданы? туында не бейнеленген? (?йе?кі жапыра?ы) 2–ші топ?а: 1.М?хит гиганты, с?т?оректі.  (К?к кит) 2.Е? кішкентай ??с. (Колибри) VI. Е? ,е? ... (10 ?пай). 1-ші топ?а: 1.Е? кіші м?хит. (Солт?стік М?зды м?хит) 2.Е? ?лкен арал. (Гренландия аралы) 2-ші топ?а: 1.Е? т?зды те?із. (?ызыл те?із) 2.Е? тере? ш???ыма. (Мариан, 11022м) VII. Материктер мен м?хиттар (10 ?пай). 1-ші топ?а: 1.?ай ??рлы?та ?зен жо? . (Антрактида) 2.Е? т?зды м?хит. (Атлант)  2-ші топ?а: 1.Арабия т?бегіне таяу жат?ан шы?ана?. (Парсы) 2.А?ызда, ??дай б?кіл пайдалы ?азбаларды осы тауда к?міп тастады деп айтыл?ан. Мысты таулар. (Анды) VIII. ?аза?стан географиясы (40 ?пай).  1-ші топ?а: 1.?аза?станны? т?уелсіздік ал?ан жылы. (1991ж.) 2.?Р- ны? жер к?лемі. (2,7 млн шаршы км) 3.?аза?станда?ы е? биік н?кте. (Хан Т??ірі , 6995м) 4.?аза?станны? е? к?п шекарасы ?ай елмен шектеседі?  (Ресеймен) 5.Республикада?ы е? ?зын ?зен. (Ертіс ?зені) 6.?аза?станда?ы е? т?мен н?кте. (?ара?ия ойысы) 7.Еліміз нешінші са?атты? белдеулерде орналас?ан? (4-ші,5-ші) 8.?аза?ты? т???ыш географ-?алымы. (Ш.Ш. У?лиханов)  2-ші топ?а: 1.? Р- сы жер к?лемі ж?нінен д?ние ж?зінде нешінші орында? (9 орын) 2.Республикада?ы ерекше к?л. (Бал?аш) 3.Е? к?не ?ала.  (Тараз) 4.Республикада?ы е? ?лкен к?л. (Каспий те?ізі) 5.?аза?стан ?андай климатты? белдеуде жатыр? (?о?ыржай) 6.?анша геологиялы? эра бар?  (5 эра) 7.Мал шаруашылы?ыны? басты саласы. (?ой) 8.?аза?станнан шы??ан т???ыш геолог – ?алым. (?.И. С?тбаев) IX. ?лем ?ажайыптары (?р?айсысы 20 ?пайдан). Интерактивті та?тада берілген нысандарды? аттарын тауып, олар?а толы?  сипаттама беру. 1.Эйфель м?нарасы.  2.Египет пирамидалары.  3.Александриялы? шамшыра?. 4.Бостанды? м?сіні.  5.Бурдж Дубай.  Х.?орытынды.  Сайыс со?ында ?діл ?азылар ал?асыны? шешімі бойынша «Білгір географ» же?імпазы аны?талды.