Кыргызстан тарыхы

Тарыхы

Тарых -Адамзат коомунун ?тк?н жолун изилд??ч? илим. Коом тарыхы Жер, жаратылыш тарыхынын бир б?л?г? жана уландысы. Коомдун тарыхы жер ж?з?нд? адамдын пайда болушунан башталат.

Тарых (грекче Ιστορ?α, «изилд??», арабча “та’рих” – “сыпаттап айтуу”) – адамзаттын ишмердигин, акыбалын, к?з карашын, коомдук алакаларын жана уюмдарын, руханий, чарбалык, социалдык-саясий ?н?г??с?н тээ ?тм?шт?н бери иликтеген гуманитардык билим тармагы. Адамзат тарыхын изилд??ч?л?р (тарыхчылар) заттык жана руханий булактарга (археологиялык, этнографиялык, жазма, с?р?т, видео, ?н, ж.б.) таянышат. Жана ошондой элетарых (латын с?з?н?н "hisтoria" – тарых; ?тк?нд?р тууралуу баян)

– 1) жаратылыш менен коомдун ?н?г?? процесси;

- 2) адамзаттын конкретт?? жана к?п т?рд?? м?н?зд?г? ?тк?н тарыхын окуп-?йр?нг?н коомдук илимдердин комплекси

(тарых илимдери). Бул илимдердин чегинде далилдер, окуялар жана процесстер тарыхый булактардын негизинде изилденет. Тарых жалпы тарыхтан жана айрым ?лк?л?р менен элдердин тарыхынан турат; -Алгачкы жамааттык тарых,

-Орто кылымдардын тарыхы, жа?ы тарых

- Жана со?ку жа?ы тарых болуп б?л?н?т.

Тарыхтын негизги тармактары болуп экономикалык тарых, аскердик тарых, тарыхый география, ж. б. боуп эсептелишет. Комплекст?? илим болуп саналган тарыхтын органикалык составы болуп адистештирилген Тарых илимдери, археология жана этнография саналышат. Маданияттын, илимдин жана техниканын ар тараптуу тарыхы аталган илимдердин (математиканын тарыхы, физиканын тарыхы, философиянын тарыхы ж. б.) жана искусство т?рл?р?н?н (музыканын тарыхы, театрдын тарыхы ж. б.) таарыхый б?л?мд?р? тарабынан изилденет. Тарых тигил же бул ч?лк?мд? (африканистика, балканистика), элди (синология, тюркология ж. б.) же элдер т?рк?м?н (славян таануу) изилдеген гуманитардык илимдердин тобуна кирет.

Тарыхты тере? иликт?? аркылуу адамзаттын ?н?г?? баскычтары, багыттары, цивилизациялык жетишкендиктери, жалпы адамзаттын ?н?г??с? ?ч?н тигил же бул этностун же инсандын салымдары, адамзат тарыхындагы бурулуш учурга жетелеген окуялар, кайгылуу, алааматтуу жана же?ишт??, ийгиликт?? учурлар, ?тк?нд?н о? жана терс сабактары таразаланат.

Тарыхты комплекст?? ?йр?н?? аркылуу гана тигил же бул элдин, улуттун, этностун, социалдык топтун, диндин, расанын ?зг?ч? тарыхый барактарын калыс таразалоого болот.

Тарыхты иликт??н?н да ар кыл усулдары бар.

Тарыхый жазма булактарды иликт?? – булак таануу менен байланыштуу.

Археологиялык эстеликтерди жана жайларды иликт?? менен археология илим тармагы алектенет.

Тарыхты изилдегендердин ар кыл мектебин, ар тарыхчынын тарыхый саамалыктарын, ?зг?ч?л?кт?р?н, жетишкендигин жана кемчилигин иликт?? – тарыхнаама илимий тармагы аркылуу ж?рг?з?л?т.

Тарыхты илимий иликт?? тарыхый далилдерге гана таянат, ушул жагынан ал тарыхый окуяларды пенде катары айтып бер??д?н, ?з жоромолун бир беткей та?уулап сунуштоодон кескин айырмаланат.