Төрт бурчтуктар

м

. Төрт бурчтук - төрт чокуга ээ болгон көп бурчтук, б. а. төрт звенодон турган, туюк сынык сызык менен чектелген тегиздиктин бөлүгү. Томпок жана томпок эмес Төрт бурчтуктар бар. Төрт бурчтукка квадрат, ромб, тик бурчтук, трапеция, ромбоид жана жалпы түрдөгү Төрт бурчтук кирет. Жалпы түрдөгү Төрт бурчтуктун аянты аны эки үч бурчтукка бөлүү аркылуу табылат. Карама-каршы бурчтарынын суммасы барабар болгон ар кандай томпок Төрт бурчтуктун (тең жактуу трапеция, квадрат, тик бурчтук) сыртынан айлана сызууга болот. Эгерде Төрт бурчтуктун карама-каршы жактарынын суммасы барабар болсо, анда мындай Төрт бурчтуктун (ромб, квадрат ж. б.) ичинен айлана сызууга болот. Төрт бурчтуктун периметрин бизге белгилүу болгондой эле Р=а+в формуласы менен 3-класстаен бери эле тааныш болуп жаттап ушул фомулага салып иштеп келе жатабыз. Аянтын S=ав формуласы бизге белгилүу. Бирок анын ички бкрчтары жөнүндө түшүнүк пайда болгодо аны табуу татаалдай сезилет, чындыгына келгенде жеңил эле тапса болот экен. Ар бир фигура жөнөкөй финуралардан турарын дагын бир жолу эске түшүрсөк. Төрт бурчтукка диогнал жүргузсөк бизге эки үч бурчтук чыгат. Бизге үч бурчтуктун ички бурчтарынын суммасы 180 градуска барабар деген теоремманы баарыбыз билебиз. Демек эки үч бурчтуктун ички бурчтарынын суммасы 180+180= 360 гардуска барабар.

Далилдөө : АВСД төрт бурчтугу берилсин

АС-диогналы аны тең эки Д C

Үч бурчтукка бөлөт;

Бурч АВС жана бурч АСД.

Бул үч бурчтуктардын

Ички бурчтарынын суммасы A B

Төрт бурчтуктун ички бурчтарыныны суммасына барабар.

Төрт бурчтуктар биздин турмушта көп

. Төрт бурчтук - төрт чокуга ээ болгон көп бурчтук, б. а. төрт звенодон турган, туюк сынык сызык менен чектелген тегиздиктин бөлүгү. Томпок жана томпок эмес Төрт бурчтуктар бар. Төрт бурчтукка квадрат, ромб, тик бурчтук, трапеция, ромбоид жана жалпы түрдөгү Төрт бурчтук кирет. Жалпы түрдөгү Төрт бурчтуктун аянты аны эки үч бурчтукка бөлүү аркылуу табылат. Карама-каршы бурчтарынын суммасы барабар болгон ар кандай томпок Төрт бурчтуктун (тең жактуу трапеция, квадрат, тик бурчтук) сыртынан айлана сызууга болот. Эгерде Төрт бурчтуктун карама-каршы жактарынын суммасы барабар болсо, анда мындай Төрт бурчтуктун (ромб, квадрат ж. б.) ичинен айлана сызууга болот. Төрт бурчтуктун периметрин бизге белгилүу болгондой эле Р=а+в формуласы менен 3-класстаен бери эле тааныш болуп жаттап ушул фомулага салып иштеп келе жатабыз. Аянтын S=ав формуласы бизге белгилүу. Бирок анын ички бкрчтары жөнүндө түшүнүк пайда болгодо аны табуу татаалдай сезилет, чындыгына келгенде жеңил эле тапса болот экен. Ар бир фигура жөнөкөй финуралардан турарын дагын бир жолу эске түшүрсөк. Төрт бурчтукка диогнал жүргузсөк бизге эки үч бурчтук чыгат. Бизге үч бурчтуктун ички бурчтарынын суммасы 180 градуска барабар деген теоремманы баарыбыз билебиз. Демек эки үч бурчтуктун ички бурчтарынын суммасы 180+180= 360 гардуска барабар.

Далилдөө : АВСД төрт бурчтугу берилсин

АС-диогналы аны тең эки Д C

Үч бурчтукка бөлөт;

Бурч АВС жана бурч АСД.

Бул үч бурчтуктардын

Ички бурчтарынын суммасы A B

Төрт бурчтуктун ички бурчтарыныны суммасына барабар.

Төрт бурчтуктар биздин турмушта көп