Т?ман ж?не б?лт

Саба?ты? та?ырыбы: Т?ман ж?не б?лт

Саба?ты? ма?саты: О?ушылар?а б?лт ?алай пайда

болады,оларды? т?рлерін ажырата білуін

ж?не т?ман оны? т?рлері туралы білім беру.

Саба?ты? міндеттері:

Білімділік: О?ушылар?а б?лт пен т?ман туралы

білім беру.

Дамытушылы?: О?ушыларды? саба??а деген ?ызы?ушылы?ын,

ізденімпаздылы?ын арттыру.

Т?рбиелік: Е?бекс?йгіштікке, ?лтжандылы??а, таби?атты

аялау?а т?рбиелеу.

Саба?ты? ?дісі: С?ра? –жауап, гео диктант,с?з ж?мба?,ж?мба? аукцион ойыны. Саба?ты? типі: Жа?а білім беру саба?ы.

Саба?ты? к?рнекілігі: фото суреттер,?лестірме ?а?аздарт.б

Саба?ты? барысы: 1.?йымдастыру кезе?і.

( о?ушыларды т?гелдеу, саба??а

дайынды?ын тексеру.)

2.?й тапсырмасын с?рау.

( с?з ж?мба? ж?не с?йкесін тап,

географиялы? диктант ар?ылы )

• Саба?ты? жоспары: 1. “Географиялы? диктант” жазу.

• 2. “С?з ж?мба? ” шешу.

• 3. “ С?йкесін тап”

• 4. Саба?ты бекіту.

• 5. Жа?а саба?

• 6. Ж?мба? шешу

• 7.“Аукцион ”ойыны ар?ылы ?орытындылау.

• 8.Ба?алау

• 9. Уйге тапсырма : Б?лт ж?не т?ман.

• Б?лттылы?ты аны?тап келу.

1-тапсырма: Географиялы? диктант.

1)1 м 3 ауада т?рлі температурада болатын су буыны? м?лшері.........

2.Егер ауа?а сол температурада ?стап т?ра алатын су буы жина?талса, оны......?аны??ан ауа дейді.

3)Атмосферада?ы су буыны?

м?лшерін........аны?талады.

4)Белгілі жа?дайда су буыны? с?йы? к?йге (су тамшыларына )

айналуын.....деп атайды.

5)Ауаны? салыстырмалы ыл?алды?ы......

деп аталатын ??ралмен ?лшенеді.

ІІ-тапсырма: С?з ж?мба? шешу.

1 м 3 ауада?ы су буыны? на?ты м?лшері, ол немен есептелінеді?

• Белгілі жа?дайда су буларыны? с?йы? к?йге

• ( су тамшыларына)айналуы ?алай аталады?

• ?андай ??рал термометр сия?ты жабы? “желбезекті” ішіне ?ойылады?

• Шашты? ?заруына немесе ?ыс?аруына ?арай о?ан жал?астырыл?ан тіл не деп аталынады?

• Латынша конденсацум- не деген ма?ына береді?

ІІІ-тапсырма С?йкесін тап !

Берілген кеспе ?а?аздарда?ы суреттерді? атауларын табу.

Жа?а саба?: Б?лт ж?не т?ман.

Я?ни,су бетінен к?терілген бу ауа?а араласып,онда к?н ?ызуымен бу?а айналып,б?лттар пайда болады, б?лттар ?айтадан жа?быр к?йінде жерге т?седі. Осылайша су таби?атта ?немі айналыста болады. Жылы ауа ?ар немесе топыра? бетімен жанас?анда ?са? су тамшыларыны? шо?ырлануынан жер бетіне т?ман т?седі. Жер бетінен жо?ары к?терілгенде де ауа сал?ындайды. Оны? ??рамында?ы бу ?са? су тамшыларын ??рап шы?арады. Олар шо?ырланып б?лт ??райды.

Б?лттарды? суреті. Пішініне ?арай б?лт бірнеше т?рге б?лінеді. Буда? б?лт- т?тіліп,?йіліп жат?ан ж?нге немесе ма?та?а ??сайды. Жеке буда?тар, с?р?ылт т?сті келеді. Олар біріге келе т?неріп, буда? б?лт жа?быр б?лтына айналады. Одан н?сер жа?быр жауады. Шарбы б?лт- ?те ?лкен биіктікте ?са? су тамшылары ?атып, м?з кристалдарына айналуынан пайда болады. А? т?сті, н?зік шілтерге ??сайды. Шарбы б?лттан жауын шашын жаумайды. ?абат б?лт- т?ман?а ??сас бірсыдыр?ы с?р?ылт ?абат ??райды. ?абат б?лт аспанды т?гел торлап алады да, одан ?за??а созыл?ан а? жауын жауады.

Б?рын?ы болжам бойынша

1. ?арлы?аштар жер бауырлап ?шса, жа?быр жауады.

2. ?оян жатар орнын б?рын?ыдан жо?ары салса, ?ыс ?атты болады.

3. ?ар?а т?мсы?ын ?анатыны? астына ты?са, кешікпей к?н суытады.

4. Т?тін жер ?шса, ?ар жауады.

5. Ай ?ораланса, к?н жылы болатыныны? белгісі.

6. Ж?лдыз жиі болса, ?ыста суы?, жазда ысты? болады.

7. Мысы? ?абыр?асын тырналаса, ауа райы б?зылады.

8. На?ыз ауа-райын болжайтын «мекеме»- омарта,

егер аралар ерте?гісін ?ясынан ?шып шы?пай, гуілдеп отыра

берсе, таяуда?ы 6-8 са?атта жа?быр жауады деп к?те бері?дер. 9.Егер аралар кеш??рым ?ясынан ?шып шы?паса, таяуда?ы

т?уліктерде ашы? ауа райы са?талады.

«Аукцион»ойыны ар?ылы ?орытындылау.

• Т?ман мен б?лтты? ?андай ??састы?тары бар?

• Айырмашылы?ы неде?

• Т?ман ?алай пайда болады?

• Б?лт ?андай т?рлерге б?лінеді?

• Н?сер жа?быр ?андай б?лттан жауады?

• К?н мен Ай ?андай жа?дайда ?ораланады?

• Б?лттылы? деген не?

?йге :Б?лт ж?не т?ман,б?лттылы?ты аны?тау.

Ж?мба? шешу.

1. Етек же?і жиналмай,

Дауыл т?рса дым ?алмай, Т?йдектеліп к?шеді, Тоз- тоз болып ?шеді

•

2.Бір н?рсе жер мен к?кті? арасында,

К?рінбейді ?зі т?гіл ?арасыда,

Білінбей ж?р жер ?стінде ж?рсе да?ы,

Пайдалы адамзатты? баласына

3.?жемні? ?ара т?бітін

Жел ?шырды к?ні-т?н.

4. К?ктен жетеді,

Ш?пке с??гіп кетеді.

5. ?аратауды? басында

Киік кетіп барады.

?ол-ая?ы бауырына

Тиіп кетіп барады.