Жердин кыймылы

Жердин кыймылы Жер – Кун системасындагы планета. Ал негизги табигый байлыктын бир туру, айыл чарбасындагы ондуруунун башкы каражаты болуп саналат. Жер Кундон алыстыгы боюнча учунчу орунда, олчому боюнча чон планеталардын ичинен бешинчи орунда турат. Жер оз огунда ир айланып чыккан убакыт сутка деп аталат. Жердин Кунду караган тарабына кун тийгенде жарык болот, ал эми колоко тарабына карангы кирет. Жердин огу- бул анын шарттуу озогу. Ошол озокту тегерене Жердин телосу айланат. Шарттуу озоктун эки учу Тундук жана Туштук уюлдар деп аталат. Экватор эки уюлдун ортосунда жайгашып, Жер шарын тундук жана туштук жарым шарларына болуп турат. Экватордо Кундун бийиктиги озгорулбогондугу учун жыл мезгили дайыма жай болот. Экватордон алыста жашагандаркыш, жаз, жай, куз мезгилдерине кубо болушат. Жер биржылда Кунду толук айланып чыгат. Жердин тундук жарым шарында жай мезгили болгондо, Туштук жарым шарында кыш тушот. Горизонттогу Кундун бийиктигине жана узактыгына жараша жыл мезгили озгорот. Жер Ай устундогулордун бардыгын озуно тартат жана оз ара тартылышып турат. Топту же ташты ойдо ыргытканда, анын кайра тушушу Жердин тартуу кучунун Айдыкынан кучтуроок экенин тушундурот. Жер Кун системасындагы башка планеталардан тиричилик, адам коомун осуп-онугушу менен айырмаланат. Жердин гравитациялык, магниттик жана электр талаалары болот. Анын гравитациялык тартуу кучу Айды оз орбитасында кармап турат.