Жизнь прекрасна

О?ушыны? шы?армашылы? ?абілеттерін саба?та ж?не саба?тан тыс мерзімде дамытуды? жолдары

Жа?а ?асыр табалдыры?ын аттап т?рып ел президенті Н.Назарбаев ?аза?стан хал?ына Жолдауында «…Бізді? жас мемлекетіміз ?сіп-жетіліп,кемелденеді бізді? балаларымыз бен немерелеріміз онымен бірге ер жетеді.Оларды? ?з ішінде жауапты да жігерлі, білім ?ресі биік, денсаулы?ы мы?ты ?кілдері бар. Олар бабаларыны? игі д?ст?рін са?тай отырып, ?азіргі заман?ы нары?ты? экономика жа?дайында ж?мыс істеуге даяр болады.Олар бейбіт,абат, жылдам ?ркендеу ?стіндегі б?кіл ?лемге ?йгілі ?рі сыйлы ?з еліні? патриоттары болады,»- деген болатын.Олай болса б?гінгі м??алімні? алдында шы?армашылы??а бейім жеке т?л?аны ?алыптастыру міндеті т?р. «Баланы? шы?армашылы? ?абілетін ашу,оны ал?а ?арай дамыту ?шін е? бастысы жа?дай жасау ?ажет’’. О?ушыны? дарындылы?ыны? даму,?абілетіні? ашылуы к?бінесе м??алімні? к?сіби біліктілігіне, ж?не оны? т?л?алы? ?асиетіне байланысты екені айдан аны?.?стазды? алдында ?олын соз?ан,?мірге ерекше талпын?ан жас ?рпа? т?р. Білім берудегі шынайы ма?сат – адам?а белгілі бір білімді зерттеу ?ана емес, сондай-а? оны? рухани, адамгершілік т?р?ыда?ы м?нін дамыту. Б?гінгі та?да балаларды? ?мірден орын табуы ?шін ?з бойында?ы таби?и дарыны мен ?абілетіні? ашыла т?сінуіне де к?мектесуді? ?ажеттілігі арта т?суде. К?бінесе « дарынды о?ушы – б?л жа?сы о?итын о?ушы» деген пікір ?алыптас?ан. Белгілі а?ылшын психологы П.Торрансты? зерттеулері б?л пікірді? м??алімдер арасында жиі кездесетінін аны?тады. Олар?а о?уда ?иыншылы? ту?ызбайтын, т?ртіпті, ?йымшыл, білімді,т?ра?ты , ??ымтал, ?з ойын на?ты ж?не т?сінікті жеткізе алатын о?ушылар к?бірек ?найды. Ал ?исынсыз с?ра? ?оятын, ?з ж?мысымен ?ана айналысатын, т?уелсіз, к?біне т?сінбеушілік ту?ызатын , ?ияли, ?р н?рсеге к?з ?арасы б?лек о?ушылар ?намайды. П.Торрансты? зерттеулері на? осы ?асиеттер о?ушыны? шы?армашылы? дарындылы?ын к?рсететтін ж?не оны? нашар о?итын о?ушыларды? арасында да аз емес екендігін ай?ында?ан. Сонды?тан м??алімдер осы зерттеулерді? н?тижесін ?ста?аны ж?н. Дарынды о?ушымен ж?мысты? негізгі ма?саты- оларды? шы?армашылы? ж?мыста ?зіні? ?абілетін іске асыру?а дайынды?ын ?алыптастыру. Ал ма?сат?а жету о?у ба?дарламасын тере?детіп о?ыту ж?не о?ушыны? танымды? белсенділігін дамыту ар?ылы ж?зеге асады. О?ушыны? шы?армашылы?ын арттыру ?шін жеке тапсырма ?осымша саба?тар ?ткізу, саба?та ?ызы?ушылы?ын арттыру, кесте толтыру, ба?ылау ж?мыстарын ?р та?ырып бойынша ?ткізу, тест дайынды?ын ?йрету. ?зін-?зі тану баланы жолдастары арасында ?зін сыйлата білуге, ?зін-?зі жетілдіріп бас?адан ?лгі алу?а , ?орша?ан орта жа?дайында ?зін-?зі ба?ып алуына , ?з бетінше бір шешім айта алуына, ?р іске жауапкершілікпен ?арау?а т?рбиелейді.Біра? б?л жолда м??алімге ?лкен шы?армашылы?пен ізденіс керек.Онсыз ?стазды? бала ж?регіне жол табылуы м?мкін емес. Биология п?ні саба?тарыны? ерекшелігі- о?ушыларды? ?немі ?арым-?атынаста болатынды?ы. Балалар ?зі туралы, ?зіні? ішкі ойлары, к?з?арасы, кез-келген іс-?рекетіне ?арсы ойын немесе пікірін білдіре алады. Саба?ты? ?зіне т?н ерекшелігі- саба?ты? стандартты емес т?рлері ?сынылады: талдау саба?тары, сайыс саба?тары, экскурсия саба?тары, ойын саба?тары, топсеруен саба?тары т.б. Биология п?ніні? саба?тан тыс ж?мыстары саба?та ме?герген білімдерін іс-ж?зінде ?олдана білуді ж?не ?о?ам?а ?ызмет етуді ?арастырады. Хал?ымыз таби?ат аялау?а, ?ор?ау?а ерекше к??іл б?лген. Тіпті адам бойында?ы адамгершілік ?асиеттерді де ?зіні? туып-?скен таби?атымен саба?тастырып жазады. Мысалы, халы? арасында жаны жаздай, к??ілі к?лдей, пейілі ке? даладай деген с?з тіркестерін жиі кездестіруге ьолады. «Шы?армашылы? ж?мыс» - биология п?ніні? е? ма?ызды б?лігі дегеніміз д?рыс болар, балалар ?немі шы?армашылы? ж?мыста болады., мысалы, таби?атпен ?штастыра отырып сурет салу, кеппеш?птер жасау, ?ле? жазу, тілек ??рап айту, кітапшалар жасау сия?ты ж?мыстарымен балаларды? шы?армашылы? шабыты оянады, ?з ісіне сын к?збен ?арап, бас?аны? е?бегін ба?алауды ?алыптас- тырады. «Алды??ы ?атарлы м??алімдер о?уды бітіргеннен кейін ?з беттерінше дамымайды немесе м??алім болып туыла салмайды. Керісінше олар ?р?ашан даму ?стінде болады. ?з маманды?тарын ал?аннан кейін м??алімдер ?ріптестерімен ??гімелесіп, бірігіп ж?мыс жасау ар?ылы жал?аспалы, т?ра?ты білім мен ?з ?нерлері ж?нінде тере? ойлану ар?ылы ?здеріні? кім екендігімен не ?шін ?ызмет жасайтынды?тарын аны?тауды ?ажет етеді», деген екен. Олай болса, ?ріптестер, ?андай п?н болмасын жас ?рпа? ?шін ?ызмет жасап, ?ашанда даму ?стінде ж?ретін шы?армашыл ?стаз болайы?.