Айлана боюнча кыймыл

.

.

8-класс

Тема:Электр тогу. Электр тогунун булагы. Электр чынжыры жана анын бөлүктөрү.

Электр тогу деп өткөргүчтөгү заряддуу бөлүкөлөрдүн багытталган кыймылын айтабыз. Өткөргүчтү үзгүлтүксүз ток болсун үчүн , ар дайым электр талаасы болуп турушу керек. Өткөргүчтөгү электр талаасы электр тогунун булагы аркылуу түзүлөт.

Турмушта электр тогунун ар кандай булактары колдонулат . Алардын бардыгына кандайдыр бир энергиянын түрү сөзсүз электр энергиясына айланат.

термоэлемент

Жез

Темир

Ички энергиянын таасиринен

электр энергия

катод(-)

фотоэлемент

к\н

анод(+)

Фотогальваникалык элемент

Жарык энергия

электр энергия

генераторлор

механикалык энергия

электр энергия

Гальваникалык элементтер(батареялар)

(+)уюл

+

анод

(-)уюл

-

металл калпакчасы

+

-

-

графиттик электрод(+)

+

_

цинктик стакан (-)

+

Марганец кычкылы

катод

электролит

Заряддардын уюлдарга бөлүнүшү.

металлдык контакт

аккумулятор

электроддор

Гальваникалык элемент- к\к\рт кислотасынын суудагы эритмесине салынган цинк жана жез пластинкаларынан турат

Химиялык реакциянын ички энергиясы

Электр энергия

Аккумулятор ( лат.тилинен accumulator - жыйноо)

Ток булактары

Заряддардын бъл\н\ш\н\н таасири

Фотоэлемент

Жарыктын аракети

Термоэлемент

Колдонулушу

Электромеханика-лык генератор

Жылуулук

К\н батериясы

Механикалык жумуш

Гальваникалык элемент

Жогорку жана ътъ тъмънк\ температуранын ъзгър\ш\н ълчъъ

Электр энергиясын ънд\р\\.

Химиялык реакция

Аккумулятор

Химиялык реакция

Фонарики, радиокабылдагыч ж.б.

Автомобилдер

Электр тогу менен иштъъч\ шаймандар

-- гальваникалык элемент

-- гальваникалык элементтердин батериясы.

--- өткөргүчтөрдүн бириктирилиши.

--- өткөргүчтөрдүн бириктирилбей кесилиши.

--- өткөргүчтөрдүн бириктирүүчү клеммалар.

---туташтыргыч же ажыраткыч.

--электр лампасы.

---электр каршылыгы.

---электр менен жылый турган курал.

---электр сактагыч.

--электр реастатты.

---конденсатор

А

V

А

V

А

V

А

V

А

V

А

V

V

• БЫШЫКТОО ү Ч ү Н СУРООЛОР:
• “ Ток” деген сөздүн мааниси эмнеде?
• Электр тогу деген эмне?
• Электр тогун алыш үчүн кандай шарттар керек?
• Ток булагынын түрлөрүн билесиң?
• Электр лампасын схемасын ачкыч менен туташтырып бер.
• Төрт куралдан турган схеманы сызып бер.

• ЖЫЙЫНТЫКТЫКТОО:
• Жогоруда келтирилген электр тогунун булактарынын бардыгында оң жана терс заряддалган бөлүкчөлөрдүн бөлүнүүсү болуп турат.Ток булагынын бир уюлуна оң заряддар, ал эми экинчи уюлуна терс заряддар топтолушат. Эгер ток булагынын оң жана терс металл өткөргүч аркылуу туташтырсак, анда электр талаасы пайда болуп, өткөргүч аркылуу заряддардын багытталган кыймылы жүрөт б.а.өткөргүч аркылуу ток өтөт.
• Электр куралдарды, ток булагын жана башка түзүлүштөрдү бириктирүүнүн жолдорун көрсөтүүчү чийме схема деп аталат.

Көңүл бурганыңыздарга чоң рахмат!

Сабакты аяктоо.