Акыл ордо . .

Саламатсыздарбы!!!

Бугунку «Акыл ордо»- интеллектуалдык оюнубузду улуу ойчул Гольфиндин созу менен баштасак:

Китеп билим булагы

Китепти суйо билгиле

Ал турмушунарды женилдетип

Ой пикиринерди сезимдин окуялардын

чиеленишин чечууго жардам берет .

Башкаларды жана озун –озу урматтоого уйротот деген экен.

Китепти коп окуп, терен билим алууга ундоо менен Бото Нарматов атындагы орто мектебиндеги»Акыл ордо « интеллектуалдык оюнун ачык деп жарыяланат.

Акылы бар билимди самайт,

Акыл мин кундук, Кийим бир кундук

экедигин аныктаган алты окуучу биздин алдыбызда турат.Кылычты ар ким байланат,Чабарына келгенде кандай жигит шайланат демекчи менин колумдагы граматаны ким алып кетерин билнгиз келсе алдынкы муноттордо биз менен болунуз. Ада бугунку катышуучулар менен

таанышсак .Окуучулар оздорун тааныштырат.Баардыгы «Акыл ордого»билимин сынаганы катышат ,ал эми кээ бир окуучулар билимине билим кошкону катышат экен.Азаматсыздар таанышканымдан абдан кубаныштамын.Анда эмесе биринчи тур оюнун баштасак.

1-тур. Аралаш суроолор.

1. Эгемендуу Кыргыз Республикасынын мамлекеттик желеги качан кабыл алынган? Жооп: 1999-жыл.

2. Кыргыздын улуттук валютасы-сом качан чыгарылган? Жооп:1993.10.05.

3. Кыргыз элинин баатыры Чолпонбай Тулобердиев кичи мекени кайсы областа жайгашкан? Жооп: Талас.

4. «Мунушкор» деп кыргыздар кимди аташат? Жооп: Куш таптаган адамды.

5. Санды болуп чыккандан келип чыккан жыйынтык кандай деп аталат? Жооп: Тийинди.

6. Экиге болунбогон сандар кандай деп аталат. Жооп: Так сандар.

7. Фудбол оюнунда биринчи тайм канча убакытка созулат? Жооп: 45 минут.

8. Токтогул Сатылгановдун суротун канча сомдук купюрадан кезиктирууго болот? Жооп: 100 сом.

9. «Болтурук» деп кайсы жаныбардын баласын аташат. Жооп: Карышкыр.

10. «Жарамазан» ыры кайсы айда айтылат? Жооп: Рамазан айында.

11. Дуйнодогу эн узун дарыя эмне деп аталат? Жооп:Амозонка.

12. Тарыхтын атасы ким. Жооп: Герадот.

13. Эн чон жылан. Жооп: Анаконда.

14. Эн чон музыкалык аспап: Жооп: Аргон.

15. Дуйно тарыхында эн жаш приздент. Жооп: Жан-Клод.

16. Боз уй жабдыгы эмне деп аталат. Жооп: Кийиз.

2-тур. Табышмактар.

1. Австралия талаасын ,

Саякаттап табасын,

Коргондо тан каласын,

Эки колун которуп,

Буту менен кетет ал.

Муну кимдер чече алат? (Кенгуру).

1. Жыл мезгилин ылгабас,

Кышдыр жайдыр кургабас.(Арча)

1. Муун- муун муунчак ,

Муун ал туйунчок.

Сегиз кыздын энеси,

Селкилдеген келинчек.

Узун узун бою бар,

Курмалуу тону бар. (Камыш)

1. Кундузу кором .

Тундосу корбойм. (Кун)

1. Алты кокул атасы Аалам коркун ачып турат,

Кумуш нурдуу карындашы колоколоп качып турат.

Атасы айланып журот,

Карындашы байланып журот. (Кун, Жер,Ай)

1. Атасы молдо,Апасы жорго,Кызы бийчи,Баласы ырчы, (копуро,суу, балык, бака).

2. Аталат адам ысымы,

Эсинде болсо айтчы,

Болгон 3000 мин жылдыгы. (Сулайман-Тоо)

1. Белгилуу Эне мекени,

Билебиз датка энени.

Ажалга тике караган,

Камчыбек бектин мекени. (Алай)

1. Ийне сайсан илинбейт,

Чыккан жери билинбейт. (Шамал)

10 . Менин болот жагым уч,

Чокум дагы билгин уч.

Атымды мени айтканда

Биринчи болот дайым уч. (уч бурчтук).

11.Чокудан тике тушуптур. 12.Омур бою чарчабай

Негизи анны кутуптур Насос сындуу иштеген

Тикесинен туруп ал жерге. Баардык мактоо жарашат

Баштаган ишин бутуптур. Жаным бирге сиз менен.

Жооп: Бийиктик. Жооп: Журок.

13.Айымдардын баш кийимин ирети менен кийуу тартиби.Жооп: Уку,шокуло,жолук,элечек.

14.Кайсы натуралдык сан аталышындагы тамгалардын санына барабар. Жооп: Торт(4).

15.Кун жана тун эмне менен бутот. Жооп: «Н» тамгасы менен.

16.Андан канчалык коп алсан,ошончолук чоное берет.Жооп:Чункур.

3-тур. Мектеп.

1.жети жаштан жогорку балдарга билим беруучу жай? Жооп: Мектеп.

3.Билим куну качан белгиленет? Жооп: 1-сентябрь.

4.»Маша жана аюу» мультфилиминде Машанын мугалими? Жооп: Аюу.

5.Орто мектептин бутуруучусуно мамлекет дал ушул кагазды тапшырат? Жооп: Аттестат.

6.Класстык журналдагы сандар буулар? Жооп: Баалар.

7.Узундукту олчоо учун колдонулган мектеп куралы? Жооп: Сызгыч.

8.Тарбия кени мектеп,ал эми билим кени? Жооп:Китеп.

9.»Канаттандыраарлык» басы сан турундо канча деген бааны тушундурот? Жооп: Уч(3).

10.Окуучуларга арналган мектептеги болмолор. Жооп: Класс.

11.Башталгыч класстардын бутуруучулору деп канчанчы класстын окуучуларын айтабыз? Жооп: 4-класс.

12.Бул кесиптин ээсин «момолуу даракка» салыштырып келишет? Жооп: Мугалим.

13.Канча деген баа окуган окуучунун «отличник» деп айтабыз.Жооп: Беш(5)

14.Совет бийлиги орногонго чейин,кыргыздардын кат сабатсыздыгын ким жойгон? Жооп: Молдолор.

15.Балдардын ден-соолугуна кам коргон мектептеги сабак? Жооп: Денетарбия.

16.Фигуралардын касиеттерин иликтеп уйротуучу математиканын болугу болгон сабак? Жооп: Геометрия.

4-тур. Жайлоо оюндары.

1.Кайсы тойдо жаны басып баштаган балага арнап жарыш уюштурулат? Жооп: Тушоо кесуу.

2.Топ таш оюнун канча таш мененойнолот? Жооп: Беш(5)

3.Кыздар таш менен ойногон оюн эмне деп аталат? Жооп: Беш таш.

4.Ыр кесе оюнуна катышуучулар эмнени кезек берип бири –бирине сунушат? Жооп: Кесе.

5.Упай оюнунда бир басым деп канча чуко аталат? Жооп: Уч(3)

6.Кок бору оюну дагы кантип аталат? Жооп: Улак тартыш.

7.Кыз куумай оюнун баштоодо кыз менен жигиттин кимиси алдыраак турат. Жооп: Кыз.

8.Ак терек,кок терек,бизден сизге…. Жооп: Ким керек.

9.Айлуу тундо кайсы оюн ойнолот? Жооп: Ак чолмок.

10.Тогууз коргоол оюнунда канча уй бар? Жооп: Тогуз(9).

11.Аркан тартышмай оюнунда катышуучулар бири –биринин кайсыл жеринен кармашат? Жооп: Белинен.

12.Ордо оюнунда хан чуко канча чукого бааланат? Жооп: Эки (2).

13.Чуколордун эн мыктысы кандай аталат? Жооп: Сака.

14.Чуко кандайынан тушкондо кобуроок упай берилет? Жооп: Алчи.

15.Тогуз коргоолду канча адам ойношот? Жооп: Эки.

16.Селкинчек оюнунун дагы бир аталышы кандай? Жооп: Алты бакан.

8-тур. Кун желеси.

1.»Шрек» мультфильминдеги негизги каармандын ону кандай? Жооп: Жашыл.

2.Жаны келин алганда кыргыздар ушул тустогу жолук салышат? Жооп: Ак.

3.Казакстандын желеги ушул онго боелгон? Жооп: Кок.

4.»Кызыл алма» кино тасмасындагы «Бей тааныш кыздын» ролун жараткан актриса? Жооп: Татыбубу Турсунбаева.

5.Куз мезгилинде кандай тоонун карды жарылат? Жооп: Ак.

6.Жоо жургунчулорго арналган светафордун автоунааларга арналган светафордон айырмаланып кайсы тустогу жарык жок? Жооп: Сары.

7.»Бутагына конойун, кыштын жолун торойун»-деп Алыкул Осмонов кайсыл даракка кайрылган? Жооп: Ак кайын.

8.»Когултур от» корсотуусун кайсы майрамда коро алабыз? Жооп: Жаны жыл.

9.»Кок жал» деп кыргыздарда кайсы жаныбырды аташат? Жооп: Карышкыр.

10. «Ак илбирстин тукуму» кино тасмасындагы башкы карман? Жооп: Кожожаш.

11. Кайсыл жаратылыштын кубулушунан биз бир эле убакта жети онду коро алабыз? Жооп: Кун желеси чыкканда.

12.Орусия федерациясынын желегинен канча тусту кезиктирууго болот? Жооп: Уч(3).

13.Кыргызстандан чыккан физик –академик? Жооп: Аскар Акаев.

14.Пингивиндердин эн чону кандай аталат? Жооп: Император.

15.Математика термининде кайсы тил коп колдонулат? Жооп: Грек.

16.Фудбол аянтчасынын узун,туурасы канча? Жооп: узуну-110м, туурасы-60м.

5-тур. Дасторкон.

1.Эжигей азыгы эмнеден жасалат. Жооп: Сут.

2.Жаны торолгон ымыркай ушул азык менен оозанат? Жооп: Сары май.

3.Алысты жакын кылган кыз,ал эми тамакты тату кылган? Жооп: Туз.

4.Ата-энесинен качып барып тулкуго жжем болгон жомок карманы? Жооп: Комоч.

5.Малдын опкосуно сут жана май кошуп даярдалган тамак кандай аталат? Жооп: Ололо.

6.Кайсы азык эн улук деп саналат? Жооп:Нан.

7.Чай кайнайт, ал эми айранчы? Уйуйт.

8.Кымыз ачытуу учун пайдаланылуучу идиш? Жооп: Саба.

9.Эмгекчил аарылар бизге кайсы азыкты беришет? Жооп: Бал.

10.Бул тамак нооруздун корку начат. Жооп: Сумолок.

11.Сутко таттуу кошулмаларды кошуп, тондурууда балдардын суйгон азыгы пайда болот ? Жооп: Бал муздак.

12.Жар боорунда салаалап кыздар козун куйгузгон жемиш? Жооп: Булдуркон.

13. Колдогу кайсы манжаны кыргыздын улуттук тамагынан кезиктирууго болот? Жооп: Беш бармак.

14.Нандан ачытылып жасалган,орус элинин улуттук суусундугу? Жооп: Квас.

15.Боз уйдун ичиндеги ашкана эмне деп аталат? Жооп: Чыгдан.

16.Максым жасоодо негизги азык? Жооп: Талкан.

6-тур. «И» тамгасы менен башталган создор.

1.Бут дуйнону бириктирип турган желе? Жооп:Интернет.

2.Илептуу суйломдун аягына эмне коюлат? Жооп: Илеп белги.

3.Ээсине ашыкча берилгендиги учун Японияда дал ушул уй жаныбарына эстелик коюлган? Жооп: Ит.

4.Жуманын алтынчы куну кыргызча кандай деп аталат? Жооп: Ишенби.

5.Бул буюмду чимирип ,апаларыбыз жунду жипке айлантат? Жооп:Ийик.

6.Копчулук жомоктор ушул соз менен башталат? Жооп: Илгери-илгери.

7.Милиция кызматкерлери баш ийген министирлик? Жооп: Ички иштер министири.

8.Ар улуттан курулган уй-булону кандай уй-було деп аташат? Жооп: Интенациональный.

9.Айтматовдун булл карманы «Долонодо канатын кайырып алган»? Жооп: Иляс.

10.Бишкек шаарынын гербинде ушул жырткычтын суроту тартылган? Жооп: Илбирс.

11.Билим алууну ушул нерсе менен кудук казганга салыштырышат? Жооп: Ийне.

12.Илимий иштер менен алектенген адам? Жооп: Илимпоз.

13.»Кимдин? Эмненин ? деген суроолорго жооп берген жондомо? Жооп: Илик.

14.Мурда комуздун кылы жаныбарлардын ушул органынан жасалчу? Жооп: Ичеги.

15.»Винни Пух» мультфилиминде туулган кунун белгилеген каармандын аты? Жооп: Ия.

16.Улуу саясатчы Махатма Гандинин мекени? Жооп: Индия.

7-тур. Логикалык суроолор.

1.Аки таштан там ак болобу? Жооп: Болот.

2.Бирди озуно мин жолу кобойтсо канча болот. Жооп: Бир (1).

3. Бир кундо канча минута бар? Жооп: 1440 минута.

4.Тоонун 2 козу ,4туягы болгон.Азыр анын 1козу сокур,1буту аксак.Тоонун канча козу,канча туягы бутун? Жооп:1козу,3туягы.

5.Столдун устундо 3шалгам 4алма турат.Бала келип бир алма алды.Столдо канча жемиш калды? Жооп: 3 жемиш.

6.Кайсы айда айлдар аз суйлойтт? Жооп: Февраль.

7.Эки чымчык бири тундукту,бири туштукту карап олтурат,экоо бири –бирин кантип карашат. Жооп: Чымчык отура албайт конот.

8.Кайсыл идиш-аяктан тамактанганга мумкун эмес? Жооп: Бош идиш аяктан.

9.Эн чон казанга эмне батпайт? Жооп: Казан канчалык чон болбосун ага озунун капкагы батпайт.

10.Адамдын кайсыл органы 80градус ыссыка чыдай алат? Жооп: Ооз.

11.Жарык болмодон эмнени корууго болбойт? Жооп: Карангылыкты.

12.Биздин огоротубузда кайсыл ноталар осушот? Жооп: Фасоль.

13.Алманын жарымы эмнеге окшош? Жооп: Экинчи жарымына.

14.2ден чон жана 3тон кичине санды алуу учун алардын арасына кандай белгини коюу керек? Жооп: Утур белгиси.

15. Эгерде тунку саат 12де кун жааган болсо,анда 72 сааттан кийин кун чыгабы? Жооп: Тун кирип калат.

16.Минус(-100)дон 100го чейинки сандардын кобойтундусу эмнеге барабар. Жооп: Нол(0).

9-тур. Жооптору «К» болгон суроолор.

1.Салижан Шарипов ким? Жооп: Космонавт.

2.Бардык жагы бирдей болгон тик бурчтук? Жооп: Квадрат.

3.Салыштырма атомдун массасы 12ге барабар болгон химиялык элемент? Жооп: Комуртек.

4.Кайсыл газ менен дем алабыз? Жооп: Кычкылтек.

5.Заттын абалынын бири? Жооп: Катуу.

6.Табигый жарык булагы. Жооп: Кун.

7.Информатика предметинин техникалык каражаты. Жооп: Компьютер.

8.Кыймылдаганда кандай энергияга ээ болобуз. Жооп: Кинетикалык.

9.»Чечекей» кайсыл органдын тузулушуно кирет. Жооп: Коз.

10.Манастын канча чоросу болгон? Жооп: Кырк(40).

11.Салмактын бирдиги? Жооп: Килограмм.

12.Даражалуу 2 эмнени билдирет. Жооп: Квадрат.

13.Математикадагы амалдын экоо? Жооп: Кошуу, кобойтуу.

14.Билим булагы эмне? Жооп: Китеп.

15.»К» тамгасынан буткон сан . Жооп : Кырк(40).

16.Баалуу таштардын массалык бирдиги. Жооп: Карат.