Алкандардың қасиеттері

№ 13 САБАҚ:

Химия

Мектеп: «Мәтібұлақ ауылыдағы орта мектеп МДШО» кмм

Күні: 11.10

Мұғалімнің есімі: Максутова Гулзад

Сынып:

Қатысқандар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Циклоалкандар

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Циклоалкандар жайлы мағлұмат алады. Қаныққан көмірсутектердің жалпы формуласын, физикалық және химиялық қасиеттері мен циклоалкандардың қасиеттерін салыстыра біледі, тиісті химиялық теңдеулерін жазады. Циклоалкандарды алу әдістерімен қатар табиғатта таралуына көңіл аударады.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

• Циклоалкандар жайлы мағлұмат алады.

Оқушылардың басым көпшілігі:

• Қаныққан көмірсутектердің жалпы формуласын, физикалық және химиялық қасиеттері мен циклоалкандардың қасиеттерін салыстыра біледі, тиісті химиялық теңдеулерін жазады.

Кейбір оқушылар:

• Циклоалкандарды алу әдістерімен қатар табиғатта таралуына көңіл аударады.

Сабақтың түрі

аралас, жинақтау сабағы.

Қолданылатын

әдіс-тәсілдер

түсіндіру, салыстыру, сұрақ-жауап,баяндау, оқулықпен жұмыс, бағалау, бекіту, қорытындылау.

Сабақтың көрнекілігі

тест сұрақтары, тараптама материалдар (сұрақ-жауап)

Пән аралық байланыс

биология,география, тарих, қазақ әдебиеті.

Тілдік мақсат

Оқушылар:

Сыныптағы диалог/ жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

Талқылауға арналған тармақтар:

Циклоалкандар

Изомерлері мен атаулары

Циклоалкандардың қасиеттері

Жеке өкілдері мен олардың қолданылуы

Жазылым бойынша ұсыныстар: кестені толтыру, сәйкестендіру, есеп шығару

Алдыңғы оқу

Қаныққан көмірсутектер алкандар мен циклоалкандар болып бөлінеді

Нәтижесі

а) өз ойларын еркін айтып, бір-бірінің пікірін тыңдайды.

ә) ұжымдаса бірлесіп жұмыс істейді.

Сілтеме

11 сынып оқулығы мен әдістемелік. Есептер мен жаттығулар жинағы. Интернет ресурстары.

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз

Ресурстар

Мұғалімнің әрекеті

Оқушылардың әрекеті

• Басталуы

Ұйымдастыру: амандасу рәсімі, ынтымақтастық атмосфераны құру

Топқа бөлу, бағалау ерекшеліктерін түсіндіру

Суреттер арқылы бөліну

Парақшалар

І-тапсырма. Сұрак-жауап.

1. Метан меноның туындылары қайда қолданылады?

2. Өнеркәсіпте метаннан синтез-газды қалайалуға болады?

3. Метан молекуласында көміртек атомының гибридтелу түрі?

4. Метан молекуласында көміртегінің гибридтелген электрон бұлтының кеңістіктегі пішіні қандай?

5. СН₄ қандай көмірсутектеріне жатады?

6. Метаннның табиғи көзі. .

. Жарық әсерінен метанды хлорлау кезінде түзілетін заттар . . .

. Метанды хлорлау реакциясындағы ең алғашқы сатыдағы қажетті бос радикал?

9. Автокөлік бензинінің негізгі құраушы-октанның жану өнімдерінің қалыпты жағдайдадағы агрегаттық күйі қандай болады?

10. Бензиннің қандай түрлерін білесіңдер?

11. Бензиннің қолданылуы мен жану өнімдерінің қоршаған ортаға әсері туралы айтып беріңдер.

12. Пропанның жану өнімдерін біртіндеп сіңіру үшін қандай заттарды колдануға болады? Жүретін барлық реакциялардың теңдеулерін жазып, байқалатын құбылыстарды түсіндіріңдер .

13. Неге қанаққан көмірсутектер деп атайды. Жалпы формуласы қалай өрнектеледі?

14. Көмірсутектер тізбегі неге ирек пішінді болады?

15. Этанның жануы және оны хлорлаудың 2 сатысын жазыңдар

ІІ-тапсырма.Есеп шығару.

1. Метан газы жанған кезде 72 г су түзілген. Жанған метанның массасы (г)

2. 2,8 г этан бромсутекпен әрекеттескенде түзілетін бромэтанның массасы (г)

ІІІ-тапсырма.Сәйкестікті табыңдар.

1. Алкандардың химиялық құрамы реттік санмен, аталуы әріптермен берілген. Соны жұпта.

1) С₂Н₆ А) Октан

2) С₅Н₁₂ В) пентан

3) С₈Н₁₈ С) декан

4) С₁₀Н₂₂ Д) этан

5) С₇Н₁₆ Е) гептан

І-тапсырма. Сұрак-жауап.

ІІ-тапсырма.Есеп шығару.

1. Метан газы жанған кезде 72 г су түзілген. Жанған метанның массасы (г)

Шешуі: СН₄ + 2О₂ → СО₂ + 2Н₂О

М(CН₄) = 16 г/моль

М(Н₂О) = 36 г/моль

х г CН₄ --- 72 г Н₂О

16 г CН₄ ----36 г Н₂О

2. 2,8 г этан бромсутекпен әрекеттескенде түзілетін бромэтанның массасы (г)

Шешуі: С₂Н₄ + НВr → С₂Н₅Вr

М(С₂Н₅Вr) = 109 г/моль

М(С₂Н₄) = 28 г/моль

2,8 г С₂Н₄ ---- х г С₂Н₄Вr₂

28 г С₂Н₄ ---- 109 г С₂Н₄Вr₂

ІІІ-тапсырма. Сәйкестікті табыңдар.

1. Алкандардың химиялық құрамы реттік санмен, аталуы әріптермен берілген. Соны жұпта.

1) С₂Н₆ Д) этан

2) С₅Н₁₂ В) пентан

3) С₈Н₁₈ А) Октан

4) С₁₀Н₂₂ С) декан

5) С₇Н₁₆ Е) гептан

Оқулық

Химиялық формула

6 кесте

IV. Кесте толтыру.

1. Төмендегі кестені толтырыңдар және алканның құрамындағы көміртектің санымен көміртек пен сутектің массалық үлестерінің араларындағы тәуелділікті бейнелейтін график құрыңдар.

• Ортасы

*Циклоалкандардың табиғатта кездесуі мен алынуы

*Циклоалкандардың қасиеттері. Физикалық қасиеттері .

*Химиялық қасиеттері. Қолданылуы.

Тақырыпшалар бойынша жұппен жұмыс жасайды

Постер, түрлі түсті маркерлер

• Аяқталуы

Бағалау

І-тапсырма. Формулалар құрастыру.

1. Құрамдарында:

а) 6 көміртек атомы;

ә) 8 сутек атомы;

б) 10 көміртек атомы;

болатын циклоалкандардың молекулалық формулаларын құрастырыңдар.

Қосымша ақпарат

Жалпы формуласы болса да С_пН_2п

Өздері бірақ олефиндер емес екен.

Ашық тізбектің соңғы мүшелеріне

Өзара тұйықталуына мүмкіншілік келген.

Сол себепті сақиналы болып,

Көмірсутектер тұйықталған екен.

Сондықтан оларды

"Тұйық парафиндер" дейді,

"Циклпарафиндер" дейді,

"Тұйық көмірсутектер" дейді,

Қалай айтсаң да, мейлі!

Бес мүшелік, алты мүшелік циклопарафиндерді

Марковников мұнай құрамынан тапқан.

Оларды басқалардан өзгеше етіп,

"Нафтендер"- деп атауы да сондықтан.

Мына айналымдарды:

С → СН₄ →СН₃Вr → С₂Н₆ → СО₂

С + 2Н₂ →СН₄

СН₄ + Вr ₂ → СН₃Вr +HВr

2СН₃Вr + 2Na → С₂Н₆ + 2NaВr

2С₂Н₆ +6О₂ → 4СО₂ +6Н₂О

Жүзеге асыруға мүмкіндік еретін химиялық реакция теңдеулерін жазыңдар.

Саралау-Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы түрлендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау-оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері АКТ-мен байланыс Құндылықтарға байланыс

Рефлексия

Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім ба?

Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Төмендегі бос ұяшыққа сабақ туралы өз пікіріңізді жазыңыз. Сол ұяшықтағы Сіздің сабағыңыздың тақырыбына сәйкес келетін сұрақтарға жауап беріңіз.

* Мына айналымдарды:

С → СН₄ →СН₃Вr → С₂Н₆ → СО₂

Жүзеге асыруға мүмкіндік еретін химиялық реакция теңдеулерін жазыңдар.

**

*Мына айналымдарды:

С → СН₄ →СН₃Вr → С₂Н₆ → СО₂

Жүзеге асыруға мүмкіндік еретін химиялық реакция теңдеулерін жазыңдар.

**

*Мына айналымдарды:

С → СН₄ →СН₃Вr → С₂Н₆ → СО₂

Жүзеге асыруға мүмкіндік еретін химиялық реакция теңдеулерін жазыңдар.

**