Араб елдеріндегі

• Батыс елдерінің ойында араб елінің өз еркімен дамуына жол беру мүлдем жоқ еді.Сол себепті араб халықтары батыс отаршылдарының озбырлығына қарсы үнемі күресіп отырды.
• 1847-1870 жылдары француз революцияларына қатысқандардың бір бөлігі Алжирге айдалған болатын.1871 жылы наурызда Алжир феллахтары мен бербер тайпалары отаршылдарға қарсы көтеріліс бастағанда , қоныс аударып келген француздардың көбі Франция жағына шығып кетті.
• Ірі бас көтерулердің әсерінен 1868-1870 жылдары елді жаппай ашаршылық жайлап , көптеген жергілікті тұрғындар қырылып қалды.Халық саны күрт төмендеп , аштыққа жұқпалы аурулар қосылып,кейбір аймақтарда өлгендер көмілмей жатты.
• Көтерілістер болған аймақтарда француздар 500 мың га жерді тартып алып , алжирліктерге орасан зор айыппұл төлеткізді.Қоныс аударып келген еуропалықтар елдің 55 % жерін иеленіп ,жүзім ,мақта өсіретін плантацияларға қожалық етті.Ел Францияның шарап өндіретін аймағына айналды.Мақта метрополияға әкетіліп , мата , жіп , киім-кешек түрінде қайта әкелініп сатылды.

• Ұлттық сана-сезімнің қалыптасуына алғашқы құпия қоғамдар және мәдени ұйымдар көмектесті.Осындай құпия және жария қоғамдардың бірі 1878 жылы Бейрутте құрылды.

• Ұлттық сана-сезімнің қалыптасуына Батыс елдері кедергі болып тұрды.Олар түріктерді әлсіретуді көздеп,өтірік арабтардың тәуелсіздігін қолдағандай болып , үгіт жүргізіп, бүлікшілерге көмек көрсетіп келді.

• Батыс елдерге қарсы арабтар түрлі реформалар да жүргізіп көрді.Реформалар мен ағартушылық идеяларын таратқандардың арасында Жамал әд-Дін әл-Ауғанидің , Мұхаммед Абдудың рөлі зор болды.

• Араб халқының өз тәуелсіздігін сақтап қалу жолында халықтың сана-сезімін оятуды , ұлттық тілді дамытуды қолдаған адамдар өте көп кездесті.
• Осындай адамдардың қатарында Осман және Түркия мемлекетінің реформаторы, әскери қолбасшысы, мемлекет қайраткері, Түркия Республикасының негізін қалаушы тұлға және оның тұңғыш президенті Мұстафа Кемал болды.
• Ол ХХ ғасырдың басында “ Байрақ ” газетін шығарып , барлық империалистік елдердің саясатын әшкерелей бастады. 90-жылдары “ Өз мектебіңді ,өз халқыңды,өз Отаныңды сүй ” деген ұранмен “ Мектеп ” атты журналды өмірге әкелді.

Мұстафа Кемал - Осман империясындағы Сәләник қаласында дүниеге келген. Туған кездегі толық есімі - Әли Риза ұлы Мұстафа. Сәләнік пен Манастырдағы әскери мектептерде оқыған. 1895 жылы Манастырдағы Осман әскери академиясына оқуға түсті. Мұстафа Кемал Латифе Ұшақлігілге үйленген. Ол 3 жыл отауласқаннан кейін ажырасты. Ататүрік жеті қыз бен бір ұл асырап алған. Бос уақытында кітап оқуды, атқа мінуді, шахмат ойнауды және суда жүзуді ұнатқан. Мұстафа Кемал көптеген кітап жазып, жеке күнделік те жүргізген.

Қарындасы Макбуле.

Анасы Зүбейде ханым.

Мұстафа Кемалдың өзі.

Бірінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында араб елдеріндегі ұлт-азаттық қозғалыстың қозғаушы күштері әлі де пісіп-жетілмеген күйде болды.Зиялы қайраткерлер тәелсіздік алу жолында көптеген қателіктер жіберіп отырды.Оның себебі біресе ағылшындарға , біресе немістерге , біресе француздарға арқа сүйеп тек қана қиялдап жүрген еді.Осы жасаған қателіктерін олар кеш те болса түсінеді.