Бала жана компьютер

Ата-энелер чогулушу

Бала

жана компьютер

• Компьютерди

биз окууда,

жумушта,

эс алууда жана ойногондо да колдонсок болот.

Компьютер балага жардамчыбы же душманбы?

Компьютер баланын ден-соолугуна кандай таасир этет?

• Техникалык прогресс өнүгүп, компьютер бүгүнкү күндө биздин турмушубузда күнүмдүк керектөөлөрүбүздүн бирине айланды. Заманбап бала үчүн компьютер - анын жашоосунун бир бөлүгү. Тилекке каршы, дүйнөдө бир да кемчилиги жок эч нерсе болбогон сыяктуу анын да терс жактары бар. Компьютердин жаралышы менен кошо пайда болгон маселелерге токтолобуз.

Компьютердин баланын ден-соолугуна терс таасир этүүчү негизги факторлору төмөнкүлөр:

• 1. Кыймылсыз абалда көп убакыт отуруу. Бул өз кезегинде келбеттин туура эмес калыптанып калышына алып келет.

• 2. Көздүн көрүүсүнүн начарлашы. Баланын көрүү системасы активдүү калыптанат, бул мезгилде көзгө ашыкча күч келтирүү бузулууларга алып келиши мүмкүн.

• 3. Нурландыруу. Нурландыруунун чоң өлчөмү жашоого коркунуч келтирет. Ал топтолуп отуруп көп жылдардан кийин олуттуу маселе жаратат.
• 4. Психика. Компьютерди көп колдонуу баарынан да баланын психикасы үчүн коркунучтуураак. Андыктан, бул тууралуу кененирээк сөз кылабыз.

Бала өтө чарчап калат

• Эгер бала көп убактысын компьютерде өткөрсө - ал чарчап калат. Изилдөөлөрдөн кийин баладагы тынчсыздануу, чарчоо ал компьютерде отурган 14-мүнөттөн кийин башталаары белгилүү болгон.

Ой-жүгүртүүсү тарыйт

• Жашоо көп кырдуу, абалга жараша аны кабылдоонун ар кандай ыкмаларын тандап алабыз. А компьютердик оюнда башкача: абалдан чыгуу үчүн бир же бир нече гана ыкма бар. Натыйжада, баланын ой жүгүртүүсү тарыйт, фантазиянын кереги жок болот. Мындан тышкары, мышканы басып коюуда балага эч кандай чыгармачылык талап кылынбайт. Ал эми кубик менен, конструктор менен, кум менен ойногондо бала көптөгөн сезимдерди башынан өткөрөт.

Каармандарды туурайт

• Балдар экрандан көргөн нерсесин башынан өткөрүп көрүүгө жакын келишет. Андыктан, оюндагы каармандын бийиктиктен секиргенин, дубалга тырмышканын көрүп өзү да ошону жасап көрүүгө аракет кылат.

Агрессивдүү, таш боор, өзүмчүл болуп калат

• Компьютердик оюндардын көпчүлүгүнүн мазмуну окшош: утуу, атаандашынан ашып түшүү, тирүү калуу. Ал үчүн атаандашын өлтүрүү керек. Бул оюндардан бала эмне үйрөнө алат? Албетте, урганды, максатына жетүүгө тоскоол болгондорду өлтүрүүнү. Мындан тышкары, оюндарда ар ким өзү үчүн өзү күрөшөт, кандай жол менен болсо да тирүү калуунун амалын издейт. Бул болсо баланын өзүмчүл болуп калыптанышына алып келет.

Адамдар менен мамиле түзүү жагынан маселелер келип чыгат

• Компьютерде көп отурган балада башка бирөөлөр менен сүйлөшүү, мамиле түзүү мүмкүнчүлүгү аз болот. Ага башкалар менен сүйлөшүүгө караганда өзү менен өзү сүйлөшүү, оюндагы каармандар менен сүйлөшүү кызыктуураак.

Убакыттан уттурат

• Компьютер оюндарын сүйүүчүлөр үчүн дагы бир өкүнүчтүү нерсе - кайра эч качан кайтып келбей турган балалыгынын эң кымбат сааттарын жоготуп жаткандыгы.

Баласынын ден-соолугуна кайдыгер болбогон ата-энелерге кеңеш

• Балаңыздын компьютер колдонуу убактысын чектеп бериңиз. 6 жашка чейинки балдар бир күндө 10-15 гана мүнөт компьютерде отуруш керек. 7-8 жаштардагы балдарга күнүнө 30-40 мүнөттөн компьютер колдонууга болот. Ал эми 9-11 жашар балдарга 1-1,5 сааттан отурууга жол бериңиз.

• Көз үчүн көнүгүүлөрдү жасатыңыз. Экран менен көздүн аралыгы 50-60 см болууга тийиш.
• Балаңызга компьютерде иштөөдө коргонуучу атайын көз айнек сатып берсеңиз болот.
• Компьютерди мониторго күндүн нуру түз тийбеген жерге орнотуп бериңиз. Ошондой эле компьютер турган жайдын тазалыгына көңүл буруңуз. Ден-соолуктун бузулушуна чаң кошумча болот.

• Компьютердик программалардын, оюндардын, фильмдердин сапатына жана баланын жашына ылайыктуусуна көзөмөл жүргүзүңүз. Акыл-эстин өнүгүшүнө оң таасир этүүчү программаларды сатып бериңиз.
• Жаш балаңызды компьютердин жанына жалгыз таштап койбоңуз - сөзсүз анын жанында болуп жардам бериңиз, түшүндүрүңүз, чогуу аракет кылыңыз.

• Оюнчуктар менен, чыгармачылык оюндар менен ойноосуна кеңири шарт түзүп бериңиз.
• Баланын сырткы чөйрө менен алака түзүүсүнө жардам берип, аны менен көбүрөөк сүйлөшүңүз.
• Түнү компьютердик оюндар менен алек болушуна балаңызга жол бербеңиз.

• Компьютер бул – машина. Ал эми машинаны башкарсак болот. А эгер биз машинаны башкара албасак, анда сөзсүз балдарга жана ден соолугуна зыян келет .

• Өзүбүздүн балдарыбызды

жана алардын ден соолугун сактай билели!