Бексарыев Д 9-класс

Биология Биосфера жана Ноосфера

Кайтарым байланышка.

Текшерген:Чомонова Ж

Окуучу:Бексарыев Д

Биосфера деген эмне?

• «Биосфера» термини грек тилинен
• «Био» - тиричилик, «Сфера» - кабык,деген
• Создордон алынган.»Биосфера» тиричиликтин
• чел кабыгы, жерде, сууда жана абада таралган
• тиричиликтин жашаган жалпы чойросу.

Ноосфера деген эмне?

• Ноосфера-(грек тилинде ноос-акыл эс,сфера-шар)
• Биосферанын мыйзамдарын таанууга,билууго,ылайык адамдардын акыл-эстуу ишмердуулугунун натыйжасында Озгортулуп тузулгон жер планетасынын сырткы катмарын.Ноосфера-экологиялык мыйзамдарды так аткаруу менен цивилизациялуу адамзат жашаган биосферанын жаны абалы.

Биосферанын аймагы.

• Биосфера чектери.  Биосферанын 3 чеги бар, алар:
• Өйдөңкү чеги (15-20чакырым), атмосферада жайгашып, жердин озон катмары менен аныкталат, ал тирүү организмдерге өлүм алып келүүчү ультра кызгылт көк нурланууларды кармайт;
• Ортоңку чек (10-11 чакырым), атмосфера жана литосферанын ортосунда жайгашкан дагы, дүйнөлүк океандын түбү менен аныкталат;
• Төмөнкү чек (3,5-7,5 чакырым), литосферада жайгашып, суунун бууга айлануу температурасы менен аныкталат.

Биосферанын тузуму (составы). 1.жандуу заттар.

1.Жандуу заттар – биосфераны ээлеген продуценттердин, консументтердин жана редуценттердин жыйындысы

2.Костук заттар

2.Костук заттар – пайда болушуна тирүү организмдер катышпаган заттардын тобу (аска- таш, тоо породалары, жанар тоолордун атырылышы);

3.Биогендик заттар.

3.Биогендик заттар – тирүү организмдер тарабынан түзүлгөн жана иштелип чыккан заттардын жыйындысы (нефть, таш көмүр, торф ж.б. кең байлыктар);

4.Биокостук заттар.

Биокостук заттар – тирүү жана костук заттардын динамикалык тең салмактуулугун системаны чагылдырган заттар (топурак, биосферадагы баардык суулар (көл, дарыя ж.б.)

5.Радиоактивдуу заттар.

5.Радиоактивдүү заттар – радиоактивдүү ажыроо абалында турган изотоптук элементтердин жыйындысы (стронций, цезий, плутоний ж.б.);

6.Чачыранды атомдук заттар.

6.Чачыранды атомдук заттар – башка бир дагы заттардын курамына кирбеген атомардык абалда турган элементтердин жыйындысы;

7.Космостон келип тушуучу заттар.

• Космостон келип түшүүчү заттар – биосферага космостон келип түшкөн жана келип чыгышы боюнча космостук болгон заттардын жыйындысы (метеориттер, космостук чаң).