Бир өңчөй бышыктооч

Сабактын максаты:

Күтүлүүчү натыйжалар

Когнитивдик: бир өңчөй бышыктоочтор жөнүндөгү билимдерди алышат.

-бир өңчөй бышыктоочторду башка сүйлөм мүчөлөрүнөн айырмалай алышат;

Социо-маданий: сүйлөмдөрдү туура түзүүгө, адамдар менен пикир алышууда туура сүйлөөгө тарбияланышат.

-бир өңчөй бышыктоочторду туура түзүшөт;

Кептик: окуучулар өз алдыларынча сүйлөм түзүшөт. Сүйлөм тизмегинен бир өңчөй бышыктоочторду табышат.

-сүйлөм тизмегинде бир өңчөй бышыктоочторду таба алышат.

Сабактын баскычтары

Мугалимдин ишмердиги

Окуучунун ишмердиги

1)Уюштуруу

(5 мүнөт)

Бар болуңуздар!

Чынжырча оюнун ойнойбуз. Оюндун шарты боюнча ар бир окуучу бышыктоочтун суроолорун айтабыз. Эстеп көргүлө бышыктооч кандай суроолорго жооп берет эле?

Арыбаңыз!

Кантип, кандай, кандайча, эмне болуп, канчанчы, неченчи, качан, качантан бери, качанга чейин, кайсы убакта, каерде, кайдан, кайсыл жерде, эмне себептен, эмнеге, эмне үчүн, эмне себептен жана башкалар..

2)Үй тапшырмасын суроо(5-мүнөт)

Окуучулар түзгөн сүйлөмдөрүнөн окушуп, синтаксистик талдоо жүргүзүшөт.

Мисалы:

1)Күндөрдүн биринде Виктор Гюго Бишкекке жөнөп калды.

Айтылыш максатын карай жай сүйлөм, баш мүчөлөрдүн катышына карай эки тутумдуу, айкындооч мүчөлөрдүн катышына карай жайылма сүйлөм

А) Виктор Гюго жөнөп калды-ээрчишүү байланышы.

Б) Бишкекке жөнөп калды-башкаруу байланышы.

В) Күндөрдүн биринде жөнөп калды –башкаруу байланышы.

2) Алыстан поездин беймаал кыйкырыгы угулду.

3) Ата-энеңди сыйлоого эки көзүң төрт болсун.

4) Жоголгон бычактын сабы –алтын.

5) Тоо этенгинде, сыягы, айыл бар өңдөнөт.

6) Бали, жеңелер, ишиңер илгери болсун!

7) Жолдо жүрүүнүн эрежелерин үйрөнүү анча деле татаал эмес.

8) Акыл менен Айша экзаменден жакшы баа алышты. Мына ушинтип үлгүдөгүдөй талдашат.

3)Жаңы тема. (10 мүнөт)

Сүйлөмдүн бир өңчөй мүчөлөрү

Бир өңчөй бышыктоочтор

Этиштик, сын атоочтук, тактоочтук баяндоочторду, атоочтуктардан, кыймыл атоочтордон болгон сүйлөмдүн бардык мүчөлөрүн жандай келип айтылган жана бирдей суроого жооп берип турган бир нече бышыктооч бир өңчөй бышыктооч деп аталат. Бир өңчөй бышыктоочтор төмөнкү сөз түркүмдөрдөн жасалат.

1.3ат атоочтор: Музейлерге, театрларга бардык, метрону көрдүк. Маңдай жакта кериле берилеген Тянь-Шанга, ортодогу көйкөлгөн көлгө, тиги булуңга, машина өткөн кан жолго көзүн талдырды.

2.Сын атоочтордон: Быйылкы биздин күздүк буудайлар коюу, тегиз жана жакшы чыкты (оозеки кептен). Ал бүгүн өзүн сыпайы, токтоо жана мыкты алып отурду.

3.Сан атоочтордон: Ал катар салынган окшош үйлөрдүн алдына келип токтой калды да, адегенде биринчисине, андан кийин экинчисине, анан үчүнчүсүнө кирмек болду.

4.Тактооч сөздөрдөн: Жакында, алыста, кайда, кайсы жерде жүрсөк да, өз Ата Журтубузду эстейбиз. Биздин шартыбыз боюнча жазда, жайда, күзгө маал иш айрыкча күч алат. (А.У.)

5.Чакчылдардан: Ал этегин кымтый уялыңкырап отурду. (К.Ж.) Ал этек-жеңин кымтыланып, көйкөлүп, сыңар тизелеп отурду. (К.Б.)

6.Атоочтуктардан: Ал жөнүндө сабак башталганда, окуганда сүйлөшөрбүз.

1)Окуучулар менен иштөө (12 мүнөт)

Окуучулар 2 топко бөлүнүшөт. Ар бир топ 5тен бышыктоочтун зат атооч, сын атооч, сан атооч, тактооч, чакчыл болуп келген бир өңчөй бышыктоочторду түзүшөт. Эки топ түзгөн сүйлөмдөрүн бири-бирине беришет да топтук ыкмадада иштешет.

54-көнүгүү.

Көнүгүүнү көчүрүп жазып, бир өңчөй бышыктоочторду таап, астын сызышат. Жыйынтыгында мугалим туура жоопторун айтып, окуучулар жуптук ыкмада текшеришет.

56-көнүгүү

Көчүрүп жазып, тыныш белгилерин коюшат. Бул көнүгүүнү доскага иштешет.

4)Бышыктоо

(5 мүнөт)

1. Бышыктооч деп эмнени айтабыз?

2. Бышыктооч кандай суроолорго жооп берет?

3. Бир өңчөй сүйлөм деген эмне?

4. Бир өңчөй бышыктоочторго мисал келтиргиле?

5) Рефлексия

(2 мүнөт)

Бүгүнкү сабактан кандай маалымат алдыңар?

Сабакта эмнеден кыйналдыңар?

Эртеңки сабакты эмнелерди күтөсүңөр?

6)Үйгө тапшырма

(3мүнөт)

57-көнүгүү

Көчүрүп жазып бир өңчөй бышыктоочтордун алдын сызып, үстүнө бир өңчөй бышыктоочтун кайсы түрү экенин аныктап келүү

7)Бааолоо

(3мүнөт)

Окуучулардын аракетине жараша.

«5», «4», «3», «2» деген баалар менен бааланат.