Біріккен сөздер

Пәннің аты

Уақыты:

Кабинет:

Мұғалім

Сабақтың атауы

Біріккен сөздер

Біріккен сөзден жасалған жер-су және адам аттарында қатар келген екі дауысты дыбыстың ерекшеліктері туралы түсінік беру.

1. Жаттығу жұмыстарын жүргізу арқылы оқушылардың білім, білік дағдыларын қалыптастыру.

2. Ойлау, сөйлеу қабілеттерін дамыту және таза, әдемі, сауатты жазуға дағдыландыру.

3. Адамгершілікке, ұйымшылдыққа тәрбиелеу. Патриоттық сезімдерін ояту.

Мақсаты

Күтілетін нәтиже

Психологиялық ахуал

Психологиялық дайындық

Балалар, бір-біріміздің қолымыздан ұстап, алақан арқылы жүректің жылуын сезініп үйренген қандай тамаша, қандай қуаныш!

Сендерге шаттық шеңбері өте ұнағанын мен байқап қалдым, біздің әр саяхатымыз осылай басталады. Күлкімізбен, жақсылықпен бөлісуді үйренейік!

Біздің күлкіміз көңілді, (қолдарын еріндерінің шетіне

жақындатады)

Жеткізсін жылу мен шаттықты. (қолдарын жүректерінің

тұсына қояды)

Бөліскен жақсы ғой өмірде, (қолдарын алға созады,

саусақтары күн сияқты)

Қуаныш, мейірім, бақытты. (қолдарын екі жаққа созады). -Балалар, біз бүгінгі сабағымызды саяхат сабағы ретінде өткіземіз.

(1 –слайд, Қазақстан картасы)

- Иә, біздің Отанымыз – Қазақстан Республикасының картасы.

- Ендеше біз қазір осы картаның көмегімен Қазақстан қалаларына саяхатқа шығамыз.

- Ең бірінші саяхатқа шықпас бұрын білімдерімізді бір тексеріп алайық.

(Әр топқа тест тапсырмалары беріледі)

(3минут уақыттан соң жауаптары тақтаға ілініп, тексеріледі. Дұрыс орындаған топқа текше үлестіріледі.)

-Жақсы, біз білімімізді тексердік. Енді Солтүстік Қазақстан өңіріндегі Көкшетауға сапар шегеміз.

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

Өзің қандай мәліметтер қосар едің?

Өткен сабақта саған не әсер етті?

Сергіту сәті

«Қаражорға» биі

Жаңа сабақ

• Міне, Көкшетаудың Бурабай атты әсем де, сұлу демалыс орнына келдік (Бурабай көрінісі, слайд 2). Бұл жердің табиғатының сұлулығын ақын С.Сейфуллин жырға қосып, Оқжетпес шыңдарының биіктігін де айтып кеткен екен. Осы демалыс орнында біз де жатып, дем алып, білімімізді шыңдайық. Ол үшін мына сөйлемдердің ішінен (флипчарт 1) біріккен сөзден құралған деген жер-су және адам аттарын табыңдар.

(Әр топ берілген сөйлемдерден жер-су және адаматтарын табады. 8 сөйлемдегі біріккен сөздерді әр топ 2 сөйлемнен оқып, тауып айтады. Дұрыс жауапқа текше беріледі.

1.Жолаушылар Қараойға ел орынға отыра жетті.2.Пойыз Сарыөзек станциясына тоқтады.3.Ешкіөлмес тауының етегіндебәйге жарысы болып жатыр.4.Жұмәділ күйді нақышына келтіре орындады.5.Айдос Жылқайдарұлы «Әудемжер»әнін орындады.6.Әбдахмет Шиліөзек ауылынан Алматыға келді.7.Балалар әсем демалыс орны Алмаарасанға келді.8.Ауылда алғаш болған Серәліге бұл жердің жұлдыздары жерге жақын,әрі өте әдемі болып көрінді.)

-Жақсы, балалар. Енді тақтадағы сызбаға назар аударайық. Мұнда жаңа өздерің тапқан біріккен сөзден жасалған жер-су және адам аттары жазылған.(флипчарт 2)

Қараой Сарыөзек Ешкіөлмес

/ \ / \ / \

Қара ой сары өзек ешкі өлмес

Жұмәділ Жылқайдар Әбдахмет

/ \ / \ / \

Жұма әділ жылқы айдар Әбді Ахмет

Шиліөзек Алмаарасан Серәлі

/ \ / \ / \

Шилі өзек Алма арасан сері әлі

Осы кестедегі қою қарамен жазылған әріптерге назар аударайық. Екі дауысты дыбыс қатар келген. Енді жер-су аттарында қатар келген екі дауысты дыбыс пен адам аттарында қатар келген екі дауысты дыбыстарды салыстырып көрейік те, қорытып ереже шығаруға тырысайық.:
Ереже: Біріккен сөзден жасалған жер-су аттарында қатар келген екі дауысты дыбыс сақталып жазылады, ал адам аттарында қатар келген екі дауысты дыбыстың бірі түсіріліп жазылады.

Қазір дәптерлерімізді ашып, сөйлемдерді жазып, сөз таптарына, сөйлем мүшелеріне талдайық (4 сөйлем жазып, талдау).

• Өте жақсы. Енді осы Көкшетаудан Батыс Қазақстандағы Ақтау қаласын көруге барайық.(Ақтау қаласының көрінісі, слайд 3)

• Ақтауға келдік. Бұл өңір мұнайымен аты шыққан қала. Енді осы мұнай туралы оқып білейікші. (Мұнай туралы мәтін беріледі) Осы мәтінді оқи отырып, мына сұрақтарға жауап іздейік. (Кесте беріледі).

Мұнайдың пайдасы, зияны қандай?

Және үшінші графаға осы мәтінде кездескен біріккен сөздерді теріп жаз. (7 минут уақыт беріледі. Болған соң талдап, текшелер үлестіру)

• Міне, мұнайдың пайдасы да, зияны да бар екен.

Келесі саяхатымыз Аматы қаласында болмақ.(Алматы қаласының көрінісі, слайд 4) Ол үшін де ұшаққа мініп келдік. Мұнда біз зообаққа бардық.(Құстар,аңдар. Слайд 5) Зообақтан көптеген жануарлар, құстар, аңдар көрдік. Осы көрген жануарлар, құстар, аңдар атауларында да біріккен сөздер кездеседі екен.

Тапсырма. Біріккен сөзден құралған жануарлар, құстар, аңдар аттарын ата. (Әр топ кезекпен атайды. Сөз қайталанбау керек. Бір сөзге бір текше.)

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Дәптермен жұмыс

1,2,3-жаттығулар топтарда орындалады.

4-жаттығу жеке жұмыс

Рефлексия

Балалар, біз саяхаттан енді өз қаламызға оралайық.

• Енді еске түсіріп көрейікші, бүгін қандай тақырыпқа байланысты жұмыстар жасадық? «Біріккен сөздер» дегенді естігенде қандай ережелер еске түседі?

( флипчарт 3)

Екі түбірден құралады. Біріккен сөз бірге жазылады.

Екі жақты күнделік стратегиясы

Үйге тапсырма

5,6-жаттығулар 100-бетте

Күнделіктеріне жазып беремін

Бағалау

• Енді әр топ өз алдарындағы текшелерін санасын, (орындар тағайындау). Ал бүгін сабаққа жақсы қатысқан......

Бағалау парақшасын толтырады.

Кері байланыс

Смайликтерді өзі қалаған нұсқаға жабыстырады