СДЕЛАЙТЕ СВОИ УРОКИ ЕЩЁ ЭФФЕКТИВНЕЕ, А ЖИЗНЬ СВОБОДНЕЕ

Благодаря готовым учебным материалам для работы в классе и дистанционно

Скидки до 50 % на комплекты
только до

Готовые ключевые этапы урока всегда будут у вас под рукой

Организационный момент

Проверка знаний

Объяснение материала

Закрепление изученного

Итоги урока

Дүйнөдөгү эң ири мамлекеттер

Категория: География

Нажмите, чтобы узнать подробности

Эң ири мамлекеттер

Просмотр содержимого документа
«Дүйнөдөгү эң ири мамлекеттер»

Дүйнөдөгү эң ири мамлекеттер

Дүйнөнүн эң ири элдери, аянты чарчы километр жер аянты менен өлчөнөт.



Дүйнөдөгү эң ири мамлекеттер

Россия аркылуу өткөн Транссибир темир жолу дүйнөдөгү эң узун темир жол болуп саналат.

ФАКТЫЛАР

Дүйнөдөгү эң ири мамлекеттер

Дүйнөнүн эң ири элдери, аянты чарчы километр жер аянты менен өлчөнөт.



Дүйнөдөгү эң ири мамлекеттер

Россия аркылуу өткөн Транссибир темир жолу дүйнөдөгү эң узун темир жол болуп саналат.



ОшКейп Мүйүздөн Түндүк уюлга чейин дүйнөнүн эң ири өлкөлөрү географиянын, климаттын жана жапайы жаныбарлардын түрлөрүнүн кооз сүрөттөрүн тартуулашат. Биргелешип, дүйнөдөгү ири мамлекеттерде тропик токою жана тундра, тоолор жана өрөөндөр, жээк бойлору жана чөл бар.



Эң ири элдерди изилдеп жатып, беш континентти, дүйнөдөгү эң кооз географияны жана климаттын ар кандай түрүн кыдырабыз.



Таң калыштуусу, ал ар дайым өзгөрүп турат: тарых кылымдар өткөн сайын геосаясий чек аралар кескин өзгөрүлөрүн айтып келген. Жакынкы он жылдыкта дүйнөдөгү эң чоң мамлекеттер ким болот?



Бүткүл дүйнөдөгү жердин 11,5 пайызын бир эле мамлекет ээлесе, онунчу ири өлкө ( Алжир ) эң чоң ( Россия ) катарына жети жолу кириши мүмкүн экени таң калыштуу эмес . Дүйнөдөгү 10 ири мамлекет чогулганда, алар жер бетиндеги 149 миллион чарчы чакырым жердин 49 пайызын түзөт.



10 - Алжир











Алжирдин Сахара шаары, Сахаранын чөлүнүн эң ири аянты.

2,38 миллион чарчы чакырымга созулган Алжир дүйнө жүзү боюнча онунчу орунду ээлейт жана Африкадагы эң мыкты 10 өлкөдө.



Түндүк Африкада жайгашкан Алжир Жер Ортолук деңизинин жээги менен 998 км. Өлкөнүн 90 пайызы чөлдүү жана чөлдүү аймактардын көпчүлүгү бийик. Телл Атлас тоо кыркасы өлкөнүн түндүк чек арасын бойлой созулат, ал эми деңиз деңгээлинен жүздөгөн метр бийиктикте жайгашкан Сахара чөлүнүн Алжир бөлүгү. Алжирдин ири Сахары өлкөнүн түштүгүнө чейин созулуп, Нигер жана Мали менен чектешкен .



9-Казакстан











Казакстан деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок дүйнөдөгү эң ири өлкө.

Казакстан 2,72 миллион чарчы чакырымга созулган кең өрөөндөрдү жана тоолуу жерлерди ээлейт. Салкын, кургак, бирок чөл эмес, климат жылдын көпчүлүк бөлүгүндө басымдуулук кылат. Казакстандыктар жыл бою ар кандай аба ырайынын температурасын сезишет, бирок Казакстан түндүктөгү коңшусу Россиянын айрым жерлериндей суук болбой жатат .



СССРдин курамында, 20-кылымдын көпчүлүгүндө дүйнөдөгү эң ири мамлекет болгон Казакстандын азыркы кездеги атак-даңкы дүйнөнүн деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок эң ири өлкө жана деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок өлкөлөрдүн катарына кирет.



8 - Аргентина

Фитц Рой тоосу,

Патагония, Аргентина.











Аргентина , дүйнөдөгү эң популярдуу 32 - өлкө, дүйнө жүзү боюнча сегизинчи, жана аймак боюнча испан тилинде сүйлөгөн эң ири мамлекет. Анын 2,78 миллион чарчы чакырымына дүйнөдөгү ар түрдүү география жана климат кирет.



Түндүктөгү баткак, тропикалык шарттар түштүктөгү мөңгү аймактарын тоңдурат. Патагония, планетанын эң укмуштуу жана коркунучтуу жерлеринин бири, түштүктөгү Анддан батышка, Атлантика океанына чейин. Аргентинанын түштүк учу Кейп-Хорн деп аталган, жер шарындагы эң катуу жердин бири.



7-Индия



Индия

калкынын с. саны боюнча экинчи орунда жана аймак боюнча 7-орунда турат.

чек аралары бир нече жолу өзгөрдү, жана дагы деле Индия Кашмирдин ( Пакистан менен талашкан аймак ) түндүк аймагы толугу менен Индиянын көзөмөлүндө турат деп ырастайт . Көрүнүп тургандай, Кашмирсиз Индиянын аймагы 3,29 миллион чарчы километрди түзөт.



Кытай , Афганистан, Мьянма, Бутан, Пакистан , Бангладеш жана Непал ар бири Индия менен чектешет жана анын географиясы Улуу Гималай тоолорунан түштүк жарым аралынын тропикалык жээктерине чейин созулат. Геологиялык жактан алганда Индия өзүнүн субконтинентинде жайгашкан жана геологиялык изилдөөлөр көрсөткөндөй, бүтүндөй эл жана анын жакын коңшулары бир к езде Азиядан деңиз менен бөлүнүп чыгышкан.



6 - Австралия

Он эки элчи, Виктория штаты, Австралия









ортосундагы болжол менен 4,4 миллион чарчы чакырымдык айырмачылык, өлкөлөрдүн ортосундагы эң чоң айырмачылыкты билдирет. Алгачкы ондукта удаалаш жайгашкан. Австралия, болжол менен 7,69 миллион чарчы чакырым, Индиядан эки эсе чоң .



Бул Океаниядагы эң ири өлкө. Техникалык жактан ушунчалык чоң болгондуктан, арал деп атоого да болбойт, бул континенталдык кургактык.



Калкынын басымдуу көпчүлүгү чыгыш жактагы Сидней жана батышта Перт сыяктуу жээктүү шаарларда жашашат жана жүйөлүү себептер менен: Австралиянын Outback дүйнөдөгү эң кургак жана эң ысык аймактардын бири. Климаты жана географиясы менен катар Австралия жапайы жаратылышы менен укмуштуу жана көпчүлүк учурда өлүмгө дуушар болгон.



5-Бразилия

Копакабана Бич, Рио-де-Жанейро, Бразилия.







Түштүк Американын 8,51 миллион чарчы чакырымдан ашык жериндеги эң ири өлкө, Бразилия дүйнөдөгү эң ири тропикалык токой Амазонка менен ойнойт. Амазонка ушунчалык жыш жана чексиз болгондуктан, изилдөөчүлөр жана илимпоздор тышкы дүйнө менен эч качан байланышта болбогон адамзат цивилизациясын табышкан.



Бразилия ошондой эле чыгыш тарабында, болжол менен 8000 км созулган Атлантика жээгиндеги узун тилкеге ​​ээ. Анын көпчүлүк ири шаарлары, анын ичинде Рио-де-Жанейро жана Сан-Паулу, жээк тилкесинин жанында жайгашкан.



4 - Кытай Эл Республикасы

Улуу Кытай дубалы Кытайдын түндүк чек арасынын узундугу менен созулат.









Кытай , Америка Кошмо Штаттары жана Канада ар бири жер шарынын жети гана пайызын ээлешет. Ушул үчөөнүн ичинен Кытай Сиз 9,6 миллион чарчы километрге боюнча болууну эмне жараша кичине болот. Бирок бул көрсөткүч талаштуу аймактарды эске албаганда. Жөн гана жер аянты боюнча бул дүйнө жүзү боюнча АКШдан жана Канададан кийин экинчи орунда турган өлкө, эгерде сууну кошсоңуз көбүрөөк болот. Ал 14 башка мамлекет менен, анын ичинде батышта Афганистан , Россия менен түндүктө жана Вьетнамдан түштүккө карай чектешет. Бул толугу менен Азиядагы эң ири мамлекет .



Анын климаты жана эли кескин өзгөрөт. Түндүк-жылы, абанын температурасы субарктикалык денгээлде чейин төмөндөйт, элдин борбору Гоби, дүйнөнүн 4 кармап чи ири чөлдүү жана түштүк температурада тропикалык көлөмүн үзгүлтүксүз жетет. 1.35 миллиард ашуун жарандарды менен Кытай 56 таанылган этникалык топтор жашайт, дүйнөнүн 18-бар -чи ири мусулман калкы, 19 -чи ири христиандардын саны жана 1000 кишиге 1,9 дарыгерлер менен Кытай бүтк үл калкынын көп доктору Катар .

3-Америка Кошмо Штаттары





Түндүк Дакотанын узак мезгилдүү дарыялары түздүктөр менен капчыгайларды кесип өткөн эле. Кытай , бирок бир аз кичирээк Канада , 9.83 миллион чарчы километр аянтты ээлеп турат. Эгер анын үрөй учурган жагдайларын байкасаңыз, анда Кытайдан кийинки төртүнчү орунда болмок. Менен чектешкен Мексика , түштүк жана түндүк Канада, Америка Кошмо Штаттары аймактын жана жапайы жаныбарлардын ар түрдүү катар мекени болуп саналат.



Түндүк-Түштүк эки өзгөчөлүк улутту үч башка бөлүккө бөлгөн. Рокки тоолорунун батышында, Тынч океан штаттары жыл бою мелүүн аба-ырайы менен жана Калифорниянын жээгин бойлой узак убакыт бою пляждар менен кеңейишет. Рокки менен Миссисипи дарыясынын ортосуна тыгылып калган улуу түздүктөр Канададан Мексикага чейин созулуп , Америка Кошмо Штаттарын дүйнөдөгү эң түшүмдүү өсүп келе жаткан аймактардын бири кылып берет. Акырында, Миссисипинин чыгыш чыгышындагы үчүнчү мамлекетте Чыгыш деңизинин жээгинде жайгашкан ири шаарлар жайгашкан Американын өнөр жа й жана экономикалык борбору.



2 - Канада





Канададагы эбегейсиз чоң чөл ачык жерде иштөө үчүн популярдуу.

Канада 9,984 миллион чарчы километрди Батыш жарым шарындагы эң ири мамлекетке айландырат жана анын жээги 202 080 чакырымга жетип, башка өлкөлөргө караганда узунураак жээк тилкесине ээ. Калкынын жыштыгы бир чарчы чакырымга 4 адамды түзөт, демек, Канададагы 35 миллион калктын ар бири 61 гектардан өзүлөрүнө ээ боло алышат.



Арктика менен Америка Кошмо Штаттарынын ортосунда жайгашкан Канададагы тоңдурулган тундра Түндүк уюлга чейин созулат. АКШга окшош бөлүү; өлкөнүн батыш жарымында Рокки тоолору түндүктөн түштүккө карай агат, ал эми талаа жерлери эгин жана рапс өскөн аймактарды камсыз кылат. Чыгыш Канада бул өлкөнүн салттуу жүрөгү, Торонто, Монреал жана Чыгышта жайгашкан улуттук борбору Оттава.

1-Россия















Россиянын Сибирдин пейзажы.

Россиянын 17,1 миллион чарчы чакырымы аймак боюнча дүйнө жүзү боюнча эң чоң. Чындыгында, эгерде Россия 7 миллион чарчы чакырымды алып таштаса, анда ал дагы чоң болуп, кесилген участок жалпы жетинчи орунда болмок! Бул дүйнөдөгү кургактыктын 11% барабар.



Кытай сыяктуу эле , Россия 14 башка мамлекеттер менен чектешет. Кытайдан айырмаланып, Россиянын эч бири тропикалык эмес, бирок Россиянын түштүгүндө нымдуу жай мезгилдери басымдуулук кылат. Тайга, дүйнөдөгү эң ири жер үстүндөгү биом, Россиянын түндүгүнүн көпчүлүк бөлүгүндө Чыгыш Канададан тартып бүт тарапка чейин созулат. Россиянын тоңгон токойлору менен тундраларынын астында мунайдын ири запастары бар; бирок, аны өндүрүү кыйын болгондуктан, Россиянын мунай байлыгынын көпчүлүгү пайдаланылбай калууда.