Этиштин чактары

      Этиштин чактары

   Сабактын максаты: 

       Билим берүүчүлүк: окуучулар этиштин чактары жана учур чак боюнча түшүнүк алышат.

       Өнүктүрүүчүлүк: учурчак анын жасалуу жолдорун үйрөнүшөт.

       Тарбиялык: укканын жана көргөнүн эсте сактап калууга, сабырдуулукка,адептүүлүккө тарбияланышат.

                Окуучулар төмөндөгү компетенттүүлүккө ээ болушат: 

     Тилдик компетенттүүлүк: этиштин чактары боюнча  маалымат алат;

     Учур чактын түзүлүшүнө карай бөлүнүшүн , 

алардын жасалышын билет.

      Кептик компетенттүүлүк: учур  чакты өзүнүн кебинде эркин,түшүнүктүк колдоно алат

     Маданий компетенттүүлүк: алган  билимин жазуу

сүйлөө кебинде кенен колдоно алат.

      Сабактын тиби : жаңы билимди берүү

      Сабакта колдонулуучу усул: аралыктан айтып түшүндүрүү.

      Сабактын жабдылышы: ватсап  аркылуу окутуу.

      Сабактын жүрүшү: окуучуларды видио экранга көңүл бурдуруү 

      Жаңы тема: 

   Этиш сөздөр кыймыл- аракеттин сүйлөп жаткан учурдан мурда ,  же сүйлөп жаткан учурда,же сүйлөп жаткан учурдан кийин болорун билдирет. Мына ушул абалына карай этиштин чактары үчкө бөлүнөг. Алар:

 1) учур чак ,2) келер чак , 3) өткөн чак.

Бул- чак категориясы этишке гана таандык категория.

     Учур чак кыймыл- аракеттин сүйлөп жаткан  учурда болуп жатканын билдирет. М: Телесабактар болуп жатат.

Мен сабакка  жайлоодон келдим.  Бул сүйлөмдөрдө кыймыл-аракет сүйлөп жаткан учурда болуп жатат.

Эмне кылат? Болуп жатат.  Кыймыл -аракетти  билдирген сөз зки сөздөн турат. Экинчи сүйлөмдө  эмне кылдым? Келдим  бир сөздөн турат. Ушундай түзүлүшүнө карай учур чак да башка сөздөрдүн түзүлүшүндөй эле жөнөкөй жана татаал болуп экиге бөлүнөт. Татаал түрү -а, - е,- й, -ып  формасындагы чакчылдарга жак мүчө жалгана турган жат, отур, тур, жүр деген жардамчы этиштердин  кошулушу аркылуу жасалат: бол- ып  жат-а,- т

Жөнөклй түрү - уу ÷ да, - ды÷ым , - дыр÷ а ÷т ,  ж.б. келдим - ды , - ым

   463-көнүгүүдөгү этиш сөздөрдү учүр чакка келтирип жазгыла

     464-көнүгүүдөгү квшввнын ичиндеги сөздөрдү учур чакк келтирип окугула.

   Учур чактын татаал түрүнө мисал келтиргиле. 

   Бышыктоо:  иш, тез окуп кел,кнле жатат деген сөздөргө учур чактын мүчөрүн улагыла.

Этиштин чак категориясы деген эмне?

Чак категориясынын канча түрү бар?

Учур чак деген эмне? 

   Тапшырма:466-көнүгүү.

   Баалоо:ким кандай жооп бергенин окуучулар өзүңөр баалап жөнөткүлө