Евразия материги

Тема: Евразиянын физикалык-географиялык абалы. Мугалим: Мамашарипова Ж

Сабактын максаты:

• 1. Билим берүүчүлүк: Евразиянын физикалык - географиялык абалы, жөнүндө айтып беришет.
• 2. Өнүктүрүүчүлүк: Евразия материгин дүйнөнүн физикалык картасынан таап анын четки тумшуктарын, чулгап турган океандарды, деңиздерди, кысыктарды, арал жана жарым аралдарын, булуңдарын картадан көрсөтө алышат.

• 3. Тарбия берүүчүлүк: Топто бири-биринин пикирин угууга, өз оюн эркин, жеткиликтүү айтууга тарбияланышат.

ЕВРАЗИЯДАГЫ НЕГИЗГИ РЕКОРДДОР

• АЯНТЫ БОЮНЧА ЭҢ ЧОҢ МАТЕРИК
• БАРДЫК КЛИМАТТЫК АЛКАКТАР

ЖАЙГАШКАН

• ДҮЙНӨДӨГҮ ЭҢ БИЙИК ЧОКУ

(ДЖОМОЛУНГМА 8848 М)

• ДЕҢИЗ ДЕҢГЭЭЛИ БОЮНЧА ЭҢ ТӨМӨН

ЖЕР (ӨЛҮК ДЕҢИЗИ -405 М)

• ТҮНДҮК ЖАРЫМ ШАРДАГЫ ЭҢ СУУК ЖЕР

(ОЙМЯКОН -71°)

• ДҮЙНӨДӨГҮ ЭҢ НЫМДУУ ЖЕР

(ЧЕРЕПУНЖУ ӨРӨӨНҮ 10 000 ММ)

ЕВРАЗИЯНЫН ЧЕТКИ ТОЧКАЛАРЫ

• ТҮНДҮК – ЧЕЛЮСКИН

• ТҮШТҮК – ПИАЙ

• БАТЫШ – РОКА

• ЧЫГЫШ – ДЕЖНЕВА

ЕВРАЗИЯНЫН ГЕОГРАФИЯЛЫК ЖАЙГАШКАН АБАЛЫ

• ЕВРАЗИЯНЫН ЖАЛПЫ

АЯНТЫ 54 МЛН КМ²

ЖЕ КУРГАКТЫКТЫН 1/3

БӨЛҮГҮН ЭЭЛЕЙТ.

АНЫН ИЧИНЕН :

10 МЛН КМ² ЕВРОПАГА ,

44 МЛН КМ² АЗИЯГА ТУУРА КЕЛЕТ

ЕВРАЗИЯНЫН ГЕОГРАФИЯЛЫК ЖАЙГАШКАН АБАЛЫ

• ЕВРОПА ЖАНА АЗИЯ ДҮЙНӨ

БӨЛҮКТӨРҮНҮН ЧЕГИ :

• УРАЛ ТООЛОРУНУН ЧЫГЫШ ЖАККЫ

ЭТЕГИ,

• ЭЛЬБА ДАРЫЯСЫ,
• КАСПИЙ ДЕҢИЗИНИН ТҮНДҮК ЖЭЭГИ,
• КУМА-МАНЧ ЧУҢКУРУ,
• АНДАН БАТЫШ ТАРАПТЫ КАРАЙ

АЗОВ, КАРА ЖАНА ЖЕР ОРТОЛУК

ДЕҢИЗДЕРИ,

О.Э. АЛАРДЫ БИРИКТИРИП ТУРУУЧУ

КЫСЫКТАР МЕНЕН АЖЫРАЙТ

ЕВРАЗИЯНЫН ГЕОГРАФИЯЛЫК ЖАЙГАШКАН АБАЛЫ

• ЕВРАЗИЯ ЭҢ ЧОҢ МАТЕРИК БОЛГОНДУКТАН

АНЫН ЖАРАТЫЛЫШЫ ӨТӨ ТАТААЛ ЖАНА АР

ТҮРДҮҮ,

• ТҮНДҮГҮНӨН ТҮШТҮГҮНӨ ЧЕЙИН ТҮНДҮК

ЖАРЫМ ШААРДА ТАРАЛГАН БАРДЫК

КЛИМАТТЫК АЛКАКТАР ЖАНА

ЖАРАТЫЛЫШ ЗОНАЛАРЫ ЖАЙГАШКАН.

МАТЕРИКТИН ТУШ ТАРАБЫНАН КУРЧАП

ТУРГАН ОКЕАНДАР , АНЫН ЖЭЭКТЕРИНЕ

ЖАКЫН КӨПТӨГӨН ДЕНИЗДЕРДИ,

БУЛУНДАРДЫ КЫСЫКТАРДЫ ТҮЗӨТ .

ЕВРАЗИЯНЫН ГЕОГРАФИЯЛЫК ЖАЙГАШКАН АБАЛЫ

• БАТЫШЫНАН АТЛАНТИКА ОКЕАНЫН

СУУЛАРЫ МАТЕРИКТИН ИЧКИ

АЙМАКТАРЫНА ЖИРЕП

КИРИП, СКАНДИНАВИЯ ЖАРЫМ

АРАЛЫН ПАЙДА КЫЛГАН.

• ТҮШТҮГҮНӨН ИНДИ ОКЕАНЫНЫН

СУУЛАРЫ МЕНЕН КУРЧАЛГАН АРАВИЯ

ЖАНА ИНДОСТАН ЖАРЫМ

АРАЛДАРЫ ӨЗҮЛӨРҮНҮН ЧОҢДУГУ

МЕНЕН АЙЫРМАЛАНАТ.

ЕВРАЗИЯНЫН ГЕОГРАФИЯЛЫК ЖАЙГАШКАН АБАЛЫ

• МАТЕРИКТИН БАТЫШЫ МЕНЕН ТҮШТҮК

ТАРАПТАРЫНДАГЫ ЖЭЭКТЕРИНЕ ЖАКЫН

ӨТӨ КӨПТӨГӨН АРАЛДАР БАР, АЛАРДЫН

ЭҢ ИРИЛЕРИ БРИТАН АРАЛДАРЫ ЖАНА

ШРИ-ЛАНКА КИРЕТ.

• ЕВРАЗИЯНЫН ЧЫГЫШ БӨЛҮГҮ

ТЫНЧ ОКЕАН МЕНЕН КУРЧАЛЫП ТУРАТ,

АНЫН ЖЭЭКТЕРИ ДА БУЛУҢ –БУЙТКАЛУУ.

АНДАГЫ КӨПТӨГӨН ДЕҢИЗДЕР ЖАРЫМ

АРАЛДАРДЫН (КАМЧАТКА) ЖАНА

АРАЛДАРДЫН ( ЗОНД,ЯПОН Ж.Б.)

ТИЗМЕГИ МЕНЕН ОКЕАНДАН БӨЛӨТ.

ЕВРАЗИЯНЫН ГЕОГРАФИЯЛЫК ЖАЙГАШКАН АБАЛЫ

• ТҮНДҮК МУЗ ОКЕАНЫ МАТЕРИККЕ

АНЧА ТЕРЕҢ КИРБЕЙТ.

• ТҮНДҮКТӨ ЖАҢЫ СИБИРЬ,ЖАҢЫ ЖЕР

ЖАНА БИР НЕЧЕ АРАЛДАР ЖАЙГАШКАН.

• АЛ ЭМИ ЖАРЫМ АРАЛДАРДЫН

ЭҢ ЧОҢУ- ЧУКЧА, ТАЙМЫР, КОЛА Б.С.

ЕВРАЗИЯ ЖЕР ШАРЫНЫН БҮТКҮЛ

ТӨРТ ОКЕАНЫ МЕНЕН КУРЧАЛЫП ТУРАТ.

АЛАР ПАЙДА КЫЛГАН ДЕҢИЗДЕРДИ

САЛЫШТЫРСАК ТҮШТҮГҮНДӨГҮ

ЖАНА ЧЫГЫШЫНДАГЫ ДЕҢИЗДЕР

БААРЫНАН ТЕРЕҢ.

БОРБОРДУК ЖАНА ТҮНДҮК-ЧЫГЫШ АЗИЯНЫ АЧУУ ЖАНА ИЗИЛДӨӨ ТАРЫХЫ.

• ИЗИЛДӨӨЛӨР ОРУС САЯКАТЧЫЛЫРЫНЫН

ЫСЫМЫ МЕНЕН БАЙЛАНЫШКАН .

• 1581-1584 –ЖЫЛДАРЫ

ЕРМАКТЫН БАТЫШ СИБИРГЕ ЖОРТУУЛУНАН

ЕНИСЕЙ, ЛЕНА ДАРЫЯЛАРЫНЫН АЛАБЫ

АЧЫЛГАН.

• И.МОСКВИТТИН БАШТАГАН САЯКАТЧЫЛЫРЫ

ТҮНДҮК АЗИЯ АРКЫЛУУ ОХОТ ДЕҢИЗИНЕ

ЖЕТКЕН.

XVII КЫЛЫМДА ОРТОСУНА ЧЕЙИН ОРУС ОКУМУШТУУЛАРЫ

• XVII КЫЛЫМДЫН ОРТОСУНА ЧЕЙИН

ОРУС ОКУМУШТУУЛАРЫ - ЯМАЛ,ТАЙМЫР,

ЧУКЧА ЖАРЫМ АРАЛДАРЫНАН КИЙИН ТҮНДҮК

МУЗ ОКЕАНЫ АРКЫЛУУ ТЫНЧ ОКЕАНГА ӨТҮШҮП,

АЗИЯ - АМЕРИКАГА БАЙЛАНЫШПАГАН

КУРГАКТЫК ЭКЕНИН ДАЛИЛДЕШКЕН.

ЖАРАТЫЛЫШЫ КАТААЛ БОЛГОНДУКТАН

БОРБОРДУК АЗИЯ ӨТӨ КЕЧ ИЗИЛДЕНГЕН.

П.П.СЕМЕНОВ-ТЯН-ШАНСКИЙДИН ИЗИЛДӨӨЛӨРҮ.

• БИРИНЧИ ЖОЛУ ТЯНЬ-ШАНЬ ТООЛОРУНА ЭКИ

ЖОЛУ САЯКАТ ЖАСАШКАН.

• ТЯНЬ-ШАНЬ ТОО СИСТЕМАСЫНЫН ЧЕК

АРАЛАРЫН АНЫКТАГАН,

• ХАН-ТЕҢГРИ ЧОКУСУН АЧКАН,
• ЫСЫК-КӨЛДӨН СУУ АГЫП

ЧЫКПАГАНЛЫГЫН ДАЛИЛДЕГЕН,

• ТЯНЬ-ШАНЬ ТООЛОРУ АЛЬПЫДАН БИЙИК

ЭКЕНДИГИН ДАЛИЛДЕГЕН,

• ЖАНАР ТООЛОРДУН ЖОКТУГУН АНЫКТАГАН,
• ТОО КАПТАЛДАРЫНДАГЫ ЛАНДШАФТТАРДЫН

БИЙИКТИК АЛКАКТАРЫ ИЗИЛДЕНГЕН.

П.П.СЕМЕНОВДУН БУЛ АЙМАКТАГЫ

ЭМГЕКТЕРИ ЖОГОРУ БААЛАНЫП ,ТЯН-ШАНСКИЙ

ДЕГЕН ЫСЫМГА ТАТЫКТУУ БОЛГОН.

Н.М.ПРЖЕВАЛЬСКИЙДИН БОРБОРДУК АЗИЯДАГЫ САЯКАТТАРЫ

• ХУАНХЭ ЖАНА ЯНЦЗЫ ДАРЫЯЛАРЫН ТҮЗҮҮЧҮ

БАШКЫ КУЙМАЛАРЫН КАРТАГА БИРИНЧИ ЖОЛУ

ТҮШҮРГӨН.

• МАТЕРИКТЕРДЕ КЕЗДЕШПЕГЕН ЖАПАЙЫ ЖЫЛКЫ

(ПРЖЕВАЛЬСКИЙДИН ЖЫЛКЫСЫ),

• АЗИЯНЫН ТӨӨСҮ СЫЯКТУУ ЖАНЫБАРЛАРДЫН

ЖАҢЫ ТҮРЛӨРҮ ЖӨНҮНДӨ МААЛЫМАТ БЕРГЕН.

• ӨСҮМДҮКТӨР МЕНЕН ТОО ТЕКТЕРИНИН БАЙ

КОЛЛЕКЦИЯСЫН ЧОГУЛТКАН.

• ЖЕРГИЛИКТҮҮ КАЛККА ДА ЗОР КӨҢҮЛ БӨЛГӨН.

БОРБОРДУК АЗИЯГА 4-ЖОЛУ САЯКАТ ЖАСАГАН.

БЕШИНЧИ САЯКАТЫНЫН БАШЫНДА КАЗА БОЛУП ,

ӨЛӨӨР АЛДЫНДА СӨӨГҮН ЫСЫК-КӨЛДҮН БОЮНА,

ТЕСКЕЙ АЛА-ТООНУН ЭТЕГИНЕ КОЮНУ ӨТҮНГӨН.

Көрсөткүчтөр: Сабак максатына жетет дейбиз, эгер окуучу:

• Евразиянын физикалык-географиялык абалы жана ачылышы жөнүндө маалымат менен таанышса.

• Алган билимдеринин негизинде таанып билүүсү артса.

• Билимдүү болууга умтулуп, тапшырманы биргелешип так иштей алышса.