Гендердик жөнүдө

Зомбулук деген эмне?

• Зомбулук – б ул кɵзɵмɵлдɵɵнүн жана кысым кɵрсɵтүүнүн каражаты, ал эмоционалдык, социалдык жана экономикалык күчтɵрдү, мажбурлоону жана кысым кɵрсɵтүүнү камтышы мүмкүн, тулку-боюна зыян келтирүү менен барабар.

Зомбулук – бул басмырлоонун формаларынын бири

ГендерДИК ЗОМБУЛУК: Т ҮШҮНҮКТӨРҮ

Гендердик зомбулук - жыныстык айырмачылыкка негизделген зомбулуктун бардык т үрү

• Гендердик зомбулук - - аялга анын аял болгондугу үчүн жасалган зомбулук, же болбосо аялга ченелгис оор зыян алып келген зомбулук.
• (АББЖК №19-сунуштама)

АББЖК №19-сунуштама, 6-б өлүм

… гендердик зомбулук тулку-бойлук, психикалык же сексуалдык зыян, азаптанууларды алып келген аракеттерди , мындай аракеттерди жасоо коркунучун, мажбурлоону, же эркинен ажыратуунун башка түрлɵрүн ɵзүнɵ камтыйт

Аялдар,эркектер, балдар жана кыздар бирдей эле деңгээлде гендердик зомбулуктан жабыр тартышканы менен, аялдар менен кыздар негизги жабырлануучулар болуп эсептелишет…

Гендердик зомбулук тɵмɵнкүлɵрдү ɵзүнɵ камтыйт, бирок булар менен эле чектелип калбайт:

а) Тулку-бойлук, сексуалдык жана психологиялык зомбулук, булар т өмөнкү чөйрөлөрдө орун алат:

• үй-бүлɵдɵ,
• бүтүндɵй бир жамааттын ичинде,
• мамлекет тарабынан жол берилгендиктен тамырлашып кеткен себептер

Мамлекет

Коом

Ү й-бүлɵ

• [ аялдардын үстүнө н зомбулук ] ... эркек менен аялдын ортосундагы укуктук мамилелердин тарыхый жактан бирдей эмес таразаланып калышы болуп эсептелет , ал аялдардын үстүнөн башкарууга жана эркектердин аялдарды басынтуусуна, ошондой эле аялдардын абалын ар тараптан жакшыртууга тоскоолдуктардын пайда болушуна алып келген, жана дагы аялдарга карата зомбулук бирден бир негизги социалдык механизм болуп эсептелет, анын негизинде аялдар эркектерге салыштырмалуу баш ийген абалда болууга мажбур болушууда.

БУУнун Аялдарга карата зомбулукту т үп тамырынан бери жок кылуу боюнча д екларациясы, 23-февраль, 1994 –ж.

"

Гендердик зомбулуктун т үрлөрү

• Сексуалдык зомбулук;
• Тулку-бойлук зомбулук;
• Психологиялык зомбулук;
• Коркунучтуу ритуалдар;
• Социалдык-экономикалык зомбулук.

Сексуалдык зомбулук

• Зордуктоо жана жубайлык зордуктоо;
• Сексуалдык зомбулук, балдарга сексуалдык зордук көрсөтүү, жакын туугандардын ортосундагы жыныстык мамилелер;
• Сексуалдык эксплуатациялоо/ айласыздан, мажбурлоодон улам сойкулук кылуу;
• Сексуалдык кол салуу;
• Сексуалдык зомбулук таасир эт үүнүн жана кыйноонун каражаты;

Тулку-бойлук зомбулук

• Тулку-боюна кол салуу:

• тулку-боюна жаракаттарды келтир үү; уруп-согуу жана кыйноо; ɵз ɵмүрүнɵ кол салууга жеткирүү же түрткү болуу; ɵлтүрүү.
• тулку-боюна жаракаттарды келтир үү; уруп-согуу жана кыйноо; ɵз ɵмүрүнɵ кол салууга жеткирүү же түрткү болуу; ɵлтүрүү.
• тулку-боюна жаракаттарды келтир үү; уруп-согуу жана кыйноо; ɵз ɵмүрүнɵ кол салууга жеткирүү же түрткү болуу; ɵлтүрүү.
• тулку-боюна жаракаттарды келтир үү;
• уруп-согуу жана кыйноо;
• ɵз ɵмүрүнɵ кол салууга жеткирүү же түрткү болуу;
• ɵлтүрүү.

Психологиялык зомбулук

• Уят кылуу/басынтуу;
• Эркиндигинен ажыратуу;

• Тулку-бойлук\сексуалдык зомбулук жасоо коркунучу;

Зыяндуу никелик салттар

• Өспүрүм курагындагы никелер

( 18 жаш-курагына чейинки);

• Никеге турууга мажбурлоо;
• Аялды никеге туруу үчүн уурдоо;

Экономикалык зомбулук

• Өзүнɵ тиешелүү милдеттерин так аткарбоо;

• Ү й-мүлктɵрүн бирдей бɵлүштүрүү укугунан ажыратуу;

• Гендердик зомбулуктун түпкү себептери коомдун гендердик басмырлоого карата мамилесинде, коомдун мында мамилеси аялдардын эркектерге карата баш ийген абалын жаратууда

Гендердик зомбулуктун зыяндары

• Ден соолук (жаракаттар, репродуктивдик, психикалык ден соолук)
• Жыйынтыгында:

• Өлтүрүү Өзүн өзү өлтүрүү Энелердин өлүмү Балдардын өлүмү СПИД менен байланыштуу өлүмдөр
• Өлтүрүү Өзүн өзү өлтүрүү Энелердин өлүмү Балдардын өлүмү СПИД менен байланыштуу өлүмдөр
• Өлтүрүү Өзүн өзү өлтүрүү Энелердин өлүмү Балдардын өлүмү СПИД менен байланыштуу өлүмдөр
• Өлтүрүү Өзүн өзү өлтүрүү Энелердин өлүмү Балдардын өлүмү СПИД менен байланыштуу өлүмдөр
• Өлтүрүү
• Өзүн өзү өлтүрүү
• Энелердин өлүмү
• Балдардын өлүмү
• СПИД менен байланыштуу өлүмдөр

• Психосоциалдык зыяндары
• Психосоциалдык зыяндары
• Психосоциалдык зыяндары
• Психосоциалдык зыяндары
• Психосоциалдык зыяндары

Жыныстык айырмачылыгы боюнча эч ким басмырлоого кабылбашы керек Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 16-беренеси

Ар бир жаран т өрөлгөндөн баштап өз кадыр-баркы жана укуктары менен, эркин жана теӊ укуктуу болуп эсептелет.

БУУнун Башкы Ассамблеясынын Адам укуктарынын жалпы декларациясы, 10-декабрь, 1948-ж.

К ӨӉҮл бурганыӉыздар ҮчҮн чоӉ рахмат !