Исемнәр дөньясында

Тема

Исемнәр дөньясына сәяхәт (В мире существительных)

Максат һәм бурычлар

1.Исем турында укучыларның белемен системалаштыру, алган белемнәрне биремнәр эшләүдә кулана белергә күнектерү;

2.Иҗади фикерләү сәләтләрен, игътибарлылыкны үстерү өстендә эшне дәвам итү;                                                                                                      

3.Туган телгә карата хөрмәт тәрбияләү

Планлаштырылган нәтиҗә

Предмет нәтиҗәләре: исемнәрне рус теле белән чагыштырып өйрәнү, нәтиҗә ясый белү.

Шәхси нәтиҗәләр: белем алуның кирәклеген аңлау; үз–үзеңне этика кагыйдәләренә туры килерлек итеп тоту.

Коммуникатив УУГ: укытучы һәм укучылар белән уку эшчәнлеген планлаштыру; үз фикереңне әйтә белү; үз фикереңне дәлилли белү; башкаларның фикерен тыңлый белү.

Регулятив УУГ: максат куя, үз эшеңне планлаштыра белү; гамәлләр эзлеклелеген әйтү, үз эшеңне тикшерү, үз эшеңне бәяли белү.

Танып – белү УУГ: кирәкле информацияне таба, чагыштыра, анализ һәм йомгак ясый белү.

Төп төшенчәләр

Исем, имя существительное

Предметара бәйләнеш

Әдәби уку, әйләнә-тирә дөнья, рус теле

Эшне оештыру төрләре

Фронталь, индивидуаль, парлап эшләү

Чыганаклар :

- төп

- өстәмә

1. Күңелле татар теле. Р.З.Хәйдәрова, Г.М. Әхмәтҗанова, Л.Ә. Гыйниятуллина

Дүртьеллык башлангыч мәктәпнең 3нче сыйныфы рус балалары өчен татар теле һәм уку дәреслекге, 2 кисәктә, Казан, “Татармультфильм” нәшрияты, 2013, 2 нче кисәк.

2.В.П. Канакина, В.Г.Горецкий “Русский язык. 3 класс. 2 часть”, 2014г.

3. Презентация Power Point - “Исем ”

Дәрес этаплары

Укытучы эшчәнлеге

Укучы эшчәнлеге

Планлаштырылган нәтиҗә (УУГ)

1.Оештыру. Эшчәнлеккә мотивлаштыру

Самоопределе-

ние к деятельности (орг. момент)

Балаларда яхшы кәеф, эшлисе килү халәте тудыру.

Укучылар белән исәнләшү.

- Безнең бүгенге дәресебез аз гына башка дәресләрдән үзгәрәк булыр. Әгәр сез дәрескә әзер икән без башлап җибәрәбез.

Мы сегодня будем наблюдать,
Выводы делать и рассуждать.
А чтобы урок пошел каждому впрок,
Активно в работу включайся, дружок!

КУУГ: классташлар һәм укытучы белән уку эшчәнлеген оештыруда хезмәттәшлек итү

ШУУГ: үзмаксат кую

2.Актуализация знаний

Актуальләштерү

Постановка проблемы.

-Экрандагы шигырь юлларына игътибар итегез. Бер укучы кычкырып укып чыга.

 Әңгәмә:

-Бу шигырь юлларында нәрсә турында сүз бара?

-Нинди нәтиҗә чыгарабыз?

Димәк, бүген дәрестә без нинди телләрдә сөйләшәчәкбез?

-Дөрес. Ике телне чагыштырып өйрәнү сезгә кызыклы булыр. Бу – шигырь юллары безнең бүгенге дәресебезнең девизы булыр. Ә менә теманы ачыклау өчен ребус чишеп китик. Сез иптәшләрегез белән фикерләшеп алырга вакыт бирәм.(Укучыларга вакыт бирелә)

Димәк, безнең дәреснең темасы- Исем. Исемнәр иленә сәяхәт. Маҗаралы да, кызыклы да булган “Исемнәр” иленә сәяхәткә чыгарбыз.

Учитель русского языка:

-Ребята, как это будет звучать по – русски?

 Учитель русского языка:

Имя существительное – это часть речи, которая обозначает предмет и отвечает на вопросы кто?что?. назовите постоянные признаки; непостоянные признаки.

- О чем же мы будем говорить на уроке?

- Выявим, одинаковы ли признаки имени существительного в русском и татарском языках.

Татарча да яхшы бел,

Русча да яхшы бел

Икесе дә безнең өчен,

Иң кирәкле затлы тел. (Ш.Маннур)

Укучыларның җаваплары тыңлана:

Рус телен дә, татар телендә белергә, өйрәнергә кирәк 

(Русча, татарча).

Укучыларның фикерләре тыңланыла.

”Исем” сүзе килеп чыга.

-Имя существительное.

ТБУУГ: исем турында кагыйдә формалаштыру

РУУГ: кагыйдәләрне, күрсәтмәләрне истә тотып гамәлләр кылу

КУУГ: тыңлый белү, диалог төзүдә һәм коллектив фикер алышуда катнашу

ТБУУГ: танып белү мәсьәләсен мөстәкыйль ачыклау һәм максат кую

РУУГ: кагыйдә, инструкуцияләрне истә тоту һәм аларга ияреп гамәлләр кылу

Работа в тетради

Татар теле укытучысы:

-Укучылар, исемне рус телендәге грамматик категорияләр белән чагыштырып карау өчен безгә күп кенә каршылыкларны җиңәргә кирәк булыр.

Число, теманы язып кую

Матур язу күнегүе

Әңгәмә.Бу мәкальдә сүз нәрсә турында бара?

Туган тел үзем өчен, башка тел көнем өчен.

Укучыларның җаваплары

(Тел турында туган телне белергә кирәк, ә башка телләрне өйрәнергә кирәк)

ТБУУГ: танып белү мәсьәләсен мөстәкыйль ачыклау һәм максат кую

РУУГ: кагыйдә, инструкуцияләрне истә тоту һәм аларга ияреп гамәлләр кылу

КУУГ: коллектив фикер алышуда катнашу

Уку мәсьәләсен чишү Построение проекта решения учебных задач урока (организация взаимодействия с учащимися по теме урока)

По ходу урока будем заполнять таблицу:

1 нче бирем. Экранда рәсемнәр. 1 нче вариант сүзләрне татарча яза, сорауларны куя. 2 нче вариант русча яза. Шулай ук сорауларын куя.

-Димәк, нәтиҗә ясыйбыз: татар телендә бары тик кешегә генә кем? дигән сорау куела. Калган очракларда нәрсә?

Учитель русского языка:

-а в русском языке каким словам задается вопрос кто? Что?

Татар теле укытучысы:

-Укучылар, ә рус теленнән нәрсә белән аерыла?Кем аерманы әйтә ала?

-(по русски)

Заполняем таблицу

Аю (нәрсә?),бала (кем?), төлке (нәрсә?),кыз (кем?), сәгать (нәрсә?), керпе (нәрсә?), елан (нәрсә?), рәсем (нәрсә?)

Мяч(что?), медведь (кто?), ребенок (кто?), лиса(кто?), девочка(кто?),часы(что?), еж(кто?), змея(кто?).

Исем предметны белдерә, кем? нәрсә? соравына җавап булып килә.

(ребята между собой обсуждают)

-Татар телендә бары тик кешеләргә генә кем? соравы куела. Ә рус телендә бөтен җанлы , җансыз предметларга да к то? соравы куела

(Слайдта карау.Нәтиҗә ясау)

Укучылар үзләре нәтиҗә ясыйлар: Кто? Собака, Аня, бабочка. Что?дерево, телефон, розы

кем? Аня. Нәрсә: эт, күбәләк, агач, телефон, роза.

ТБУУГ: уку мәсьәләсен чишүдә логик фикерләү, төп билгеләрне

аерып алу нигезендә

кагыйдә формалаштыру

КУУГ: үз фикереңне тулы һәм төгәл итеп әйтә белү

РУУГ: үз эшчәнлегеңне контрольгә алу

2 нче бирем. Экранда сорау. Рәсемнән чыгып исемнәр турында нәрсә әйтергә була?

Учитель русского языка:

-А в русском языке изменяются слова по числам?

Нәтиҗә ясау.

Берлек сандагы исем предметның бер генә икәнлеген белдерә.

Күплек сандагы исем предметларның бердән артыклыгын, яки билгесез күплеген белдерә.

Поставьте сущ. во мн.ч. (устно)

Заполнение таблицы

- Исемнәр берлек һәм күплек санда була.

-Единственное и мн. число.1 укучы русча, 1укучы татарча сүзләрне берлек һәм күплек санда әйтеп чыга: Книга- книги, ручка – ручки, карандаш – карандаши.

Китап- китаплар, каләм- каләмнәр, карандаш – карандашлар.

Димәк, исемнәр берлек санда һәм күплек санда була.

Махсус кушымчасы юк.

-лар,-ләр,-нар,-нәр

Русча 1 укучы нәтиҗә ясый.

Девочка-девочки, собака –собаки, рыба – рыбы, зуб- зубы

Физминутка

3 нче бирем.

Учитель русского языка:

Д: На фото девочка Роза с розой.

Наблюдение над предложением.

Имена существительные: собственные, нарицательные.

-Как различить собственные имена существительных от нарицательных?

-Назовите собственные имена существительные

-Как они пишутся?

-А что вы знаете про названия книг, газет, журналов?

Татар теле укытучысы:

-Ә хәзер шушы ук исемнәрне татарча әйтеп карыйк.

-Нәрсә үзгәрде?

Татар телендә ничек атала?

Уен. Мин сезгә сүзләр әйтәм. Ә сез ялгызлык булса басасыз, уртаклык булса утырып кына торасыз.

Әни, Азнакай, савыт, сыер, Акбай, Мәскәү, телевизор, өстәл, Чатыр тау, шәһәр, Актүш, каен, дәфтәр, Илнур.

Заполнение таблицы.

-Шарик, Зорька,Катя Петрова. Эт, сыер, укучы.

-Үзгәрмәде.Татар телендә дә, рус телендә дә кеше исемнәре,хайван кушаматлары баш хәрефтән языла.

-Ялгызлык исемнәр һәм уртаклык исемнәр

4 нче бирем.

Учитель русского языка.

-По какому принципу составлены эти три столбика слов?

Задание на слайде:Подчеркните имена существительные мужского рода синим карандашом, женского рода – красным карандашом, среднего рода – зеленым карандашом.

Вывод.

Татар теле укытучысы:

-Ә татар телендә род төшенчәсе бармы укучылар?

Заполнение таблицы.

5 нче бирем.

Татар теле укытучысы:

Экранда мәкальләр.

-Укучылар, мәкальләрне укып чыгыгыз әле.

Бу җөмләләргә нәрсә җитми?

Нәтиҗә.Димәк, җөмләдәге сүзләрне бәйләр өчен өчен нәрсә кирәк?

-Ә нинди кушымчалар?

-Дөрес, димәк... (нәтиҗәне укучылардан чыгарттыру.)

Үзегезгә ошаган бер мәкальне килеш кушымчалары өстәп язып куегыз.

Син бу мәкальне сайладың? Безнең дәреснең девизына туры киләме?

Рефлексия. Туп ыргыту. Бер сүзне баш килештә башлыйм. Калганнар дәвам итә.

Учитель русского языка:

-В русском языке тоже существует падежи. Давайте и на русском языке повторим. Определите падежи имен существительных в пословицах.

-Укучылар, килешләр буенча ике телне чагыштырып нинди нәтиҗә чыгарырга була? Заполнение таблицы.

-Ә нинди аермасы бар? (Экранда чагыштырып нәтиҗә чыгару)

Тел – әнием... теләге!

Тел кеше.. дус итә, бер- бере.. беркетә.

Не спеши язык.., торопись дел..

Живым слов.. победить.

-Килеш кушымчалары.

Җөмләдәге сүзләрне бер- берсенә бәйләр өчен килеш кушымчалары кирәк.

Китап,китапның...

Укучылар җавабы:

-Рус телендә дә, атар телендә дә килешләр бар.

-6

-Алар җөмләдәге сүзләрне бәйләү өчен хезмәт итәләр.

Баш килеш һәм төшем килеше туры килә. Ә калганнар туры килми.

Уку эшчәнлеген йомгаклау. Рефлексия.

Рефлексия деятельности (итог урока)

-Әйдәгез укучылар, бүгенге дәрестә өйрәнгәннәрдән чыгып нәтиҗә ясыйк.

- А поможет нам наша таблица.

Учитель русского языка (На слайде):Вывод

Татар теле укытучысы:

Нәтиҗә ясау

-Дәреснең девизы ничек иде?

Без дәреснең максатына ирештекме?

Өй эше.Исемнәр кулланып 3-4 җөмләле хикәя төзеп язарга

Морфологический разбор 5 имен существительных.

Бәяләү.

• Что понравилось вам на уроке?

• Что было интересным? Сложным?

“Билетики на выход”

1конверт- мне было легко и интересно!

2 конверт – я испытал сложности

3 конверт – мне бы захотелось узнать еще больше нового по теме.

Укучылар җавабы:

-Исем предметны белдерә, кем? нәрсә? соравына җавап бирә.

-берлек һәм күплек санда була.

-уртаклык һәм ялгызлык исемнәр.Ялгызлык исменәр баш хәрефтән языла.

-Килешләрдә төрләнә.

-Рус телендә род төшенчәсе бар, ә татар телендә юк.

-Ру телендә җанлы предметларга кто? Соравы куела, ә татар телендә кешеләргә генә кем? соравы куела.

Үзбәя

ШУГГ: үз мөмкинлекләреңне белү-белмәү чикләрен чамалау

ТБУУГ: фикерләүдә логик чылбыр төзү

РУУГ: эшләнгән эшнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен билгеләү

КУУГ: күршең белән хезмәттәшлек итү

ШУУГ: үз уңышларың / уңышсызлыкларың сәбәпләре турында фикер йөртү

РУУГ: үз эшчәнлегеңне контрольгә алу