Йыл мевсимлери. Къыш.

Къырымтатар тили 1-нджи сыныф

Янъы мевзу:

Макъсатлар: талебелернинъ йыл мевсимлери акъкъында бильгилерини теренлештирмеге; кийик айванларнынъ къыш кечиргенлери акъкъында малюмат бермеге;

Универсаль окъув арекетлерининъ шекиллендирмек.

1) Шахсий нетиджелер : талебелернинъ ахлякъий чизгилерини шекиллендирмеге, бильги

мотивациясыны фааллештирмек.

2)Мерифет : талебелер бильги макъсатларыны озьлери анълаталар; берильген мтинлерден керекли малюматны къыдырып тапалар;

3) Коммуникатив :талебелер озьара субетлешип нетиджелерге келелер.

4) Регулятив : планлаштырув, макъсат къоюв, контроль этюв.

Донатма: проетор, бильгисаяр тахтасы; бильгисаяр; дерслик , къырымтатар тилинден карточкалар.

Дерснинъ кетишаты:

1.Тешкилий муит. Оджанынъ сёзю.

Эвде отурып оламайым,

Мектепке аман -аман ашыкъам.

Озь акъыллы талебелеримнен,

Тездже корюшмеге азырланам.

-Селям алейкум,балалар!

-Биз шимди сизлернен бир оюн ойнаджакъ.

2.Бильги фааллештирюв вакъыты. (Активизация знаний)

Оджа талебелернен суаль –джевап оюныны ойнай. Оюн топнен алып барыла Талебе догъру джевап берсе, оджа топны онъа ташлай. Не къадар чокъ догъру джевап берсе, о къадар чокъ «Машалла» баасы къазанмакъ чареси бар.

Суаллер:

1. Не къадар йыл мевсимлерини билесинъиз? (кузь,къыш,баарь,яз)

2. Эр бир йыл мевсимининъ аляметлерини айтынъыз?

(Язда авасы къыза, куньлер узана, кунеш юксекче котериле)

(Кузьде авасы сувукълаша, куньлер къыскъара,тереклерден сары япракълар тюшелер)

(Баарьде кунеш парылдай, тереклер чечек ачалар,куньлер узаналар)

(Къышта къар ягъа,авасы аязлы ве сувукъ ола )

3.Мотивация къоюлывы.

Оджа шиир окъуй:

Аязлы ава олгъан,

Балаларнынъ янакълары къызаргъан,

Олар турмадан ойнай ,

Къар чанъгъытып чапкъалай.

Айтынъыз, балалар, насыл йыл мевсими акъкъында шиирде айтыла?

(Къыш мевсими акъкъында айтыла)

Я , бугунь къачынджы саны?

(Бугунь къышнынъ биринджи куню)

Келинъиз, талебелер, бугуньки дерснинъ мевзусыны бельгилейик.

«Къыш йыл мевсим» лаф юрсетеджемиз.

Буюрынъыз , дерс макъсадларымызны да тайинлейик.

Биринджиден бугуньки мевзумызнен багълы янъы сёзлерини кечмек.

Къыш йыл мевсими не вакъыт келе?

Насыл айлардан ибарет?

Къышнынъ аляметлерини терендже огренеджемиз?

Къушлар, боджеклер ве кийик айванлары къышны насыл кечирелер?

Адамлар къышнынъ файдасыны ве зарарыны насыл дуялар?

4.Лугъат иши:

Къар ягъувы-снегопад

Аяз-мороз

Къар обасы-сугроб

Къар-снег

Къар данелери-снежинки

Къар топу-снежки

къарбаба- снеговик

къар бораны-метель

гололёд-бузлыкъ

изморозь-бузлавукъ

Келинъиз, лугъатларда язайыкъ.

5.Беден тербиелев дакъикъасы.

Пармакъ оюны.

Баш пармагъым къартбаба,

Ишарет къартана.

Орта пармакъ бу баба,

Юзюк такъкъан бу ана.

Чинатий пармакъ-бу мен,

Будыр-меним аилем.

6.Янъы мевзуны анълатмасы:

Бир йылда дёрт йыл мевсими бар.

Эр бир йыл мевсимининъ озь невбетинен бар. Къыш кузьден сонъ келе. Къыш учь айдан ибарет: декбря, январь ве февраль. Къышта авасы сувый, кунеш алчакъча тюше.

Кунеш якъын парылдагъаны ичюн,авасы къызмай. Къышта куньлер къыскъара, кузьнинъ булутлы ве ягъмурлы авасы, кунешли , къарлы ве аязлы табиат чырайына денъише. Балалар бойле аваны пек бегенелер, олар къартопу ойнайлар, аязбаба ясайлар, чанада таялар. Балалар къыш авасы кельгенде баягъы зевкъланалар.

Базы буюклеримиз де, къышны пек севелер. Не ичюн ? Чюнки тарлалар, зв дамлары, азбарлар тереклер беяз макъатнен орьтюльген , бойле манзара эписини айретте къалдыра.

Ондан да гъайры къарлар ириселер олар бизим голлеримини, озенлеримизни, къуюларымызны сувгъа толдуралар. Табиатнынъ бойле тарафы инсанларгъа пек файдалыдыр, чюнки биз сувсыз къалмаджакъмыз. Лякин чокъусы алларда къышта адамлар къалын кийинмейип сувукъланалар, афталар девамында тедавийленелер. Бойле сагълыкълары зайыфча олгъан адамлар, бутюн къыш бузлап юрелер.

акъкъында лаф юрсетсек ,олар бири-биринден къыш кечиргенлеринен айырыла. Узун ве гурь юнли айванлар бутюн къыш юрелер. Лякин къыскъа юнли айванлар къобаларыны эвельден азырлап, къышнынъ юкъусына кетелер.

7.Беден тербиелев дакъикъасы

Эллер бельде, омузларда.

Сонъ котерем йылдызларгъа,

Шап-шап шапылдайым,

Сонъра къайтарма ойнайым.

8. Нетиджелев: Демек, къыш кузьден сонъ келе. Кунеш парылдай лякин къыздырмай. Къар чокъча ягъса, балаларгъа къуванч, буюклерге сув проблеми чезиле. Къышта яхшы кийинмесенъ хасталанырсынъ.

9. Пекитюв:

Балалар алты группагъа болюнелер, вазифелернен конвертлер дагъытыла.

Биринджи конверте, эки йыл мевсимнинъ кузь ве къышнынъ аляметлери:

Кузь Къыш

Сары япракълар Къар ягъа

Ягъмур ягъа Къартопу

Ель уфюре Кунеш парылдай

йылдырым йылтырай Авасы аязлы ола

авасы булутлы ола Тереклер беяз макъатнен орьтюльген

Экинджи конверте:

Баарь Яз

Авасы къыза Авасы сыджакъ ола

Тереклер чечеклер ачалар Мейвалар пишелер

Куньлер узунланалар Кунеш юксек котериле

Учюнджи конверт:

Баарь Къыш

Авасы къыза Къар ягъа

Тереклер чечеклер ачалар Къартопу ойнаймыз

Кунеш парылдай Тереклер беяз макъатнен орьтюльген

Дёртюнджи конверт:

Кузь Яз

Сары япракълар Авасы сыджакъ ола

Ягъмур ягъа Мейвалар пишелер

Ель уфюре Кунеш юксек котериле

Авасы булутлы ола

Бешинджи конверт:

Баарь Яз

Авасы къыза Авасы сыджакъ ола

Тереклер чечеклер ачалар Мейвалар пишелер

Куньлер узунланалар Кунеш юксек котериле

Алтынджы конверт:

Кузь Къыш

Авасы булутлы ола Къар ягъа

Сары япракълар Къартопу ойнаймыз

Ель уфюре Тереклер беяз макъатнен орьтюльген

Балар группаларда чалышып, эр бир йыл мевсимимне келишкен аляметлерини тапып, тизелер. Энъ тез ве догъру тизген группанынъ талебелери «Машалла» къазаналар.

Бираз хата олса да, амма тырышкъан балаларгъа «Яхшы» къоюла.

10.Рефлексия.

Бугуньки дерсте насыл мевзуны кечтик?

Насыл янъы сёзлерини бильдик?

Дерснинъ насыл къысымыны бегендик?

Дерснинъ насыл къысымы агъырджа анълашылды?

11.Нетиджелев:

Дерсимизнинъ мевзусыны айтынъыз.

Йыл мевсимлери.Къыш.

Макъсатларымызгъа еттик.

Дикъкъатынъыз ичюн чокъ сагъ олунъыз!