Кайтарым байланыш

« КАЙТАРЫМ БАЙЛАНЫШ »

Кайтарым байланыш

Кайтарым байланыш — бул максатка жетүүгө багытталган конкреттүү тапшырмалар, жагдайлар, суроолор тууралуу түшүндүрмөлөрдү берүү жана алуу процесси.

Кайтарым байланыш – бул эки жактуу процесс, диалог. Окуучу кайтарым байланышка көңүл бөлүп, каталарын оңдогондо гана, анын иштеринин сапаты өзгөрүшү мүмкүн.

КыргызРеспубликасынын жалпы билимдин Мамлекеттик билим берүү стандарты

70- пункутунда :

«Баалоонун максаттарына жетүү үчүн мугалимдер:

1) позитивдүү кайтарым байланыш берет (окуучунун ишине баяндама берген жазуу жүзүндөгү жана оозеки отчеттор) түзөт, окуучуларга азыркы натыйжалары менен мурдагы этаптагы натыйжаларын салыштырууга жардам берет, шыктануусун, таанып-билүү процесстерин өнүктүрүүгө,окуу натыйжасы катары компетенттүүлүктү өнүктүрүүгө оозеки баа берет;

2) натыйжаларга жетишүүгө жана инсандын өнүгүшүнө тиешелүү окуучунун прогрессине көз салат жана ар бир окуу жылынын аягында сыпаттоо баасын берет...».

Кайтарым байланыш

Мугалим окуучуларга баяндоочу кайтарым байланыш берет, же окуучулар диалогдор, талкуулар, бири-бирин баалоо учурунда бири-бирине кайтарым байланыш беришет.

Кайтарым байланыштын максаты - окуучуларды өздөрүнүн кетирген каталарын оңдоого тартуу, аларды каталардын алдын алууга үйрөтүү.

Кайтарым байланыштын механизми

• Биринчи этап «Жаңы тема» — бул жаңы билимди жана маалыматтарды берүү, алуу жана түшүнүү процесси.
• Экинчи этап «Окуучунун жообу». Бул этаптын жүрүшүндө мугалим окуучу лардын жаңы материалды түшүнүү деңгээли тууралуу маалымат алат.
• Үчүнчү этап «Кайтарым байланыш, мугалимдин түшүндүрмөлөрү». Мугалим окуучуларга баяндоочу кайтарым байланыш берет, же окуучулар диалогдор, талкуулар, бири-бирин баалоо учурунда бири-бирине кайтарым байланыш беришет.

Баалоо жана баяндоо түрүндөгү кайтарым байланыш

Баалоо түрүндөгү кайтарым байланыш окуучуларга жалпы эскертүү түрүндө кээ бир гана маалыматты берет, бирок окуучуларга эмнени жакшыртуу керек жана ага кантип жетүү боюнча сунуштарды бербейт.

Баяндоо түрүндөгү кайтарым байланыш күтүлүүчү натыйжалар менен түздөн-түз байланыштуу. Ал окуучуларга билим алуу сапатын жогорулатуу үчүн кийинки иш-аракеттерине байланыштуу көрсөтмөлөрдү, сунуштарды, кеп-кеӊештерди берет. Бул учурда окуучулар өз ишин жакшыртуу, оӊдоп-түзөөлөрдү киргизүү үчүн жоопкерчиликти өзүнө алат.

Баалоо түрүндөгү кайтарым байланыш

окуучуларга жалпы эскертүү түрүндө кээ бир гана маалыматты берет, бирок окуучуларга эмнени жакшыртуу керек жана ага кантип жетүү боюнча сунуштарды бербейт. Баалоочу кайтарым байланыш көбүнчө оозеки түрдө түшүндүрмө берет, маалымдайт жана окуучуларды жетишкендиктеринин натыйжасы боюнча салыштырат.

Баалоо түрүндөгү кайтарым байланыштын мисалдары

• Эң жакшы!
• Азамат! Туура.
• Сен кайра ошол эле катаны кетирдиң!
• Бардыгын туура аткардың. Азаматсың!
• Тапшырманы мыкты аткардың!
• Сен дайыма...!
• Сен кайрадан...!

Баяндоо түрүндөгү кайтарым байланыштын мисалдары:

Кандай деп ойлойсуң, тапшыпманы толук аткара алдым деп ойлойсунбу ? Турмуштан мисал келтиргенге аракет кылып көрчү. Мисалы: Пифагордун теоремасы боюнча.

Натыйжалуу кайтарым байланыш төмөнкү үч суроого жооп берет:

• Эмнени жакшы аткара алды? –тапшырманы кандай аткарганына карабастан, окуучуну колдоо керек.
• Эмнени жакшыртуу керек? – кайсы жерин жакшыртуу муктаждыгы бар экенин көрсөтүү.
• Кантип жакшыртуу керек? – жакшыртуу үчүн максаттуу кеп-кеӊештерди, конкреттүү сунуштарды, суроолорду берүү.

Эгерде төмөнкү шарттар аткарылса, кайтарым байланыш жакшы натыйжаларды алып келет:

• кайтарым байланыш дайыма берилип турса;
• кайтарым байланыш өз убагында берилсе;
• окуучу менен диалог жүргүзүп, аны шыктандырса ;
• окуучулар бири-бирине кайтарым байланыш берүү процессине тартылса;
• көлөмү кабыл алуу үчүн жеткиликтүү , ал эми кеп-кеңештер окуучуларга түшүнүктүү берилсе;
• иштердин сапатын жогорулатуу үчүн убакыт берилсе (оозеки жооптун же жазуу ишинин);
• кайрадан баалоо белгиленген убакытта жүргүзүлсө;