Темэр: «Си Хэку»
«…Нэм и нэхуусэ си Хэку,
Махуэдыгъэмнэрдэджылу
Си Хэкунэхумкъыплъырес»
К1ыщокъуэ А.
Лэжыгъэ ек1уэк1ынуми мурад нэхъыщхьэмрэ абы къызэщ1иубыдэнумрэ:
Адыгэхэмрэ ахэм ехьэл1ауэ сабийхэм ягъуэта щ1эныгъэхэр егъэбыдыл1эныр, хэгъэхъуэныр
Я Хэкур, щыпсэуКъэбэрдей-БалъкъэрРеспубликэр, къуажэр, ялъытэу,ф1ыуэ ялъагъуугъэсэныр.
Къэзыхъуреихь щ1ып1эм и дахагъэр зыхащ1эу, ар яхъумэу егъэсэныр.
Дыщыпсэу республикэм лъэпкъ куэд зэрыщыпсэур, ахэм яку къуэшыгъэ, зэныбжьэгъуныгъэ зэрыдэлъыр, ар гъэбыдэн, адэк1э иджыри апхуэдэу зэрыщыт хуейр зыхегъэщ1эн.
Адыгэхэм пасэ лъандрэ къадек1уэк1 1уэры1уатэм, 1эщ1агъэхэм, 1эмэпсымэхэм, хабзэ-нэмысым щыгъуазэу къэгъэхъуныр.
Я бзэм шэрыуэу ирипсалъэу къэгъэхъуныр.
Къэзгъэсэбэпа 1эмэпсымэмрэ 1эмалхэмрэ:
Адыгэхэм къагъэсэбэпу щыта 1эмэпсымэхэр, хьэкъущыкъухэр,сурэтхэр, 1эрыщ1 хьэпшыпхэр, тхылъхэр, сабийхэм сурэт ящ1ахэр.
Хуэзыгъэхьэзыр лэжьыгъэ ек1уэк1ам къызэщ1иубыдар:
1уэры1уатэм щыщхъыбар зэдэ1уахэр, зэрагъэщ1а усэхэр, псалъэжьхэр; адыгэхэм япсэук1эм, гъащ1эм, дуней тетык1эм щыщу зэдэ1уа псалъэмакъхэр; Къэбэрдей –БалкъэрРеспубликэмис ц1ыхухэмрэ ахэм я зэхущытык1эмрэ теухуауэзэхахахэр, зэрагъэщ1ахэр.
Егъэджак1уэм:
Уи махуэ фIыуэ, си Адыгэ лъахэ!
Уи махуэ фIыуэ, си Адыгэ лъэпкъ!
Уи махуэ фIыуэ, ди щIэблэ Iумахуэ!
Фи махуэ фIыуэ, ди хьэщIэ лъапIэхэ!
Егъэджак1уэм:
Си щ1эблэ дахэ, нобэ зэрыфлъагъущи, фи 1ущыгъэм, фи акъылым и къабзагъым, фи мурадым и инагъым, фи бзэм и къабзагъым щыгъуазэ защ1ыну, фи ц1эр жыжьэ щагъэ1уну къытхуеблэгъащ хьэщ1эхэри, сыт яжет1эн хуейр?
Сабийхэм: Фимахуэ ф1ыуэ! Фыкъеблагъэ!
Егъэджак1уэм: Фыпсэу! Нобэ фымыщ1э куэд къэфщ1энущ, фщ1эхэмк1э фыкъыддэгушэнущ, дытепсэлъыхьынущ ди Къэбэрдей-Балъкъэр дахэм.
Гъэсак1уэм: Дигу къэдывгъэгъэк1ыжыт усэ ц1ык1у зэдгъэщ1ар
АДЫГЭ ХЭКУ
Адыгэ уафэ,
Адыгэ щIылъэ,
Уэгум сихьамэ,
ЩIылъэр си плъапIэщ.
Адыгэ уафэ,
Адыгэ щIылъэ,
Уи лъахэм ситмэ,
Дунейм сытеткъэ.
Уи къалэщхьиблым
Зыкърагъэщхьу,
Вагъуэзэшиблыр
ЖэщкIэ зэщIоблэ.
А блым еянэу,
Нэхъ я бжьыфIэкIыу
Си гурыфIыгъуэр
Адыгэ хэкукъэ.
Уи губгъуэкуэщIыр
Пшэплъу хадыкIыр,
Тэрч къызэрокIри
Псыдзэ зэхешэ.
Шым сыгъэшэси
Дэни сыгъакIуэ.
Егъэджак1уэм: Ди Къэбэрдей-Балъкъэрым и къалащхьэм зэреджэр хэт къыджи1эн?
Сабийхэм: Налшык
Егъэджак1уэм:Ат1э апхуэдэу щ1ыф1ащам и хъыбарыр зэхэфхауэ п1эрэ фэ, ц1ык1ухэ?
Сабийхэм:Налшык къалэр къэзыхъуреихь бгыхэр налым и щытык1э зэри1эм папщ1э, Налшык ф1ащауэ аращ.
Егъэджак1уэм:Упсэу! Пэж дыдэщ, губзыгъэ! Усак1уэ куэд тетхыхьащ ди Налшык къалэ дахэм.
Налшык
Си Налшык къалэу къалэ дахэ,
Дунейм тет къалэ псом я лей
Къысщыхъуу уитщи уэ си лъахэ,
Зыми пэсщIыну сыхуэмей.
Си Налшык къалэу къалэ дахэ,
Адыгэ ущыIэм я жьэгужь,
Уи пщIэр, уи щIыхьыр согъэлъагэ,
Услъагъуху си нэгу зеужь.
Си Налшык къалэу къалэ дахэ,
Дахагъэу щыIэр зыбгъэдэлъ,
Сыт щыгъуи уэркIэ сэ сопагэ,
Гуфlэгъуэр щыгъэу упщlэхэлъщ.
Си Налшык къалэу къалэ дахэ,
Дахагъэу щыIэр зыбгъэдэлъ.
Сытым щыщ къалэу сэ слъэгъуахэр?!
Уэ насып защIэу узэхэлъщ! БжэныкIэ Регинэ
Егъэджак1уэм:
Сытк1э ц1эры1уэ ди щ1ыналъэр? Сыту п1эрэ апхуэдиз ди щ1ып1эхэм къыщ1эк1уэр, хамэ къэралхэми ди къэралми и къалэ жыжьэхэми къик1ыу?
Сабийхэм: Бгыхэм къыдиху жьы къабзэ дызэри1эм щхьэк1э.
Сабийхэм: Паркышхуэ ди1эщ, жыг зэмыл1эужьыгъуэ дахэкуэд иту.
Сабийхэм: Шэджэм псы къелъэхэм я дахагъым дехьэх.
Сабийхэм: Ди гуэл Щхъуант1эм и дахагъым дехьэх.
Егъэджак1уэм:Упсэу, ф1ыдыдэукъэбгъэлъэгъуащ дуней псом щыц1эры1уэ ди псы къелъэхэр, гуэл Щхъуант1эр.
Егъэджак1уэм: Гуэл Щхъуант1эм теухуауэ сыт фщ1эрэ иджыри?
Сабийхэм: Абы зыщыбгъэпск1 хъунукъым.
Сабийхэм: Абы и кууагъыр здынэсыр иджыри къахутэфакъым.
Сабийхэм: Апхуэдизк1э щ1ы1эщи бдзэжьей къудей хэскъым.
Егъэджак1уэм:Фыпсэухэ, си 1ущ ц1ык1ухэ!
Егъэджак1уэм:Ауэ фыщыгъуазэу п1эрэ, а гуэл Щхъуант1эм теухуа хъыбарым.
Сабийхэм: Хьэуэ!
Егъэджак1уэм: Фыкъэда1уэ-т1э, ц1ык1ухэ!
Зэгуэрым псэуат жи зы Благъуэ шынагъуэ. Абы щышынэрт ц1ыхухэр, сыт щхьэк1э жып1эмэ, 1эщ я1эми, хъыджэбз дахэ я1эми- псори идыгъурт. Ц1ыхухэр хуиту дунейм къытехьэн шынэрт. Нарт л1хъужь куэдым я гугъащ ар яук1ыну, ауэ яхузэф1эк1акъым. Куэд 1эщ1эк1уэдащ абы.
Нартхэр гугъу зэрехьыр хуэмышэчыжу Батэрэз нарт щ1алэ бланэм мурад ещ1 Благъуэр къигъуэту иук1ыну.
Благъуэм и хэщ1ап1эм щынэсым, Батэрэз мурад ещ1 абы и дамэхэр япэщ1ык1э пиупщ1ыну, абы ищ1эрт Благъуэм и къарур и дамэм зэрыхэлъыр. Батэрэз зи дамэхэр пигъэхуа Благъуэжьыр щ1ым къытохуэ, зихъунщ1эурэ и к1апэ инымк1э щ1ыр т1ууэ зэгуех, а щ1ып1эр къуэ зэхуакукуу мэхъу. Езыр абдеж щ1ым щ1опщхьэж, уеплъыхамэ унэмысу кумбышхуэ мэхъу, абы псы илъэдэжри гуэлышхуэ хъужащ, щ1э имы1эу. Гуэлым и щ1э дыдэм Благъуэм псэуп1э щищ1ащ, абджым къыхэщ1ык1ауэ. Езым зигъэхъужащ гуэлым и псы хущхъуэмк1э ик1и зыц1ыху къытемыплъэфу абы щопсэу езыри. Ауэ дунейм къыщыхъухэри лъагъун папщ1э, абджым хуэдэу псым узыпхыплъу къабзэ ищ1ащ.
Егъэджак1уэм:Телъыджэщ, пэжкъэ?
Егъэджак1уэм:Мис апхуэдэ нарт щ1алэхэу Батэрэз, Сосрыкъуэ, Ашэмэз, Бэдынокъуэ сымэ нартхэр щахъумэу щытащ шынагъуэ куэдым.
Егъэджак1уэм:Согугъэ дэри ди щ1алэ ц1ык1ухэр мисс апхуэдэу хахуэ, л1ыхъужь, ц1эры1уэ хъуну! Фыхъуну фыхуей?
Сабийхэм: Нт1э!
Егъэджак1уэм: Тхьэм фищ1!
Егъэджак1уэм: Нэхъыбэуди щ1ып1эм зыгъэпсэхуак1уэ къак1уэхэр дэзыхьэхыр сыту п1эрэ иджыри?
Сабийхэм: 1уащхьэмахуэ и лъапэхэм ц1ыху куэд щы1эщ, заплъыхьыну, лыжэк1э къежэхыну къок1уэ.
Егъэджак1уэм:1уащхьэмахуэ бгым теухуауэ усэ ц1ык1у зэдгъэщ1ахэм щыщ хэт къытхуеджэн?
1уащхьэмахуэ жьэк1эху хъужу
Кавказ къуршым къыщхьэщытщ
И дахагъэм уемыплъыфу
Жьыр къыппеубыд.
Дунейм теткъым зы щ1ыналъи
Къэбэрдейм къыпэувын!
И дахагък1и и къабзагък1и
Абы къытек1уэн.
Жьыр щыкъабзэщ, псыр щыхъущхъуэщ
Ар бгылъапэхэм къыщ1ож.
Езыр мэзым щ1игъэнащи
Жыгабрагъуэхэр къыщок1.
Удзгъэгъау абы къыщык1ым
Щ1эи гъуни имы1эж.
Сэ усак1уэу сыщытамэ
Уэрэд 1эджи пхуэзусынт
Сыщалъхуасэ си щ1ыналъэр
Семызэшуи згъэбжьыф1энт.
Физминуткэ (бгым дэк1уей, къеххуэдэузэхэту)
Егъэджак1уэм: Ат1э ди Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэу, ар зыгъэдахэ, езыгъэф1ак1уэу щыпсэухэм я гугъу дымыщ1у къэдгъанэ хъунукъым.
Сытк1э ц1эры1уэ ди щ1ып1эм щыпсэу ц1ыхухэр?
Сабийхэм: Я хьэщ1эр зэрагъэхьэщ1эмк1э ц1эры1уэщ балъкъэрхэри адыгэхэри.
Сабийхэм: Я шхын 1эф1хэмк1э.
Сабийхэм: Адыгэ хабзэ дахэмк1э.
Сабийхэм: Фащэмк1э.
Егъэджак1уэм: Сыт хуэдэ шхын 1эф1хэр япщэф1рэ адыгэхэм, балъкъэрхэм?
Сэ сурэтк1э фэзгъэлъагъумэ, и ц1эр, зишхыныгъуэр жыф1эфын? (гъэсак1уэм къигъэлъагъуэ сурэтым ит шхыныгъуэхэм яц1эхэр, ар адыгэ шхыныгъуэми балъкъэрхэм я шхыныгъуэми сабийхэм къыжа1э)
Егъэджак1уэм:Фыпсэухэ! Пэж дыдэуди щ1ып1эм щыпсэу ц1ыхухэм дэтхэнэ зыри къыдахьэх я гуапагъэмк1э, я 1энэ берычэтмк1э.
Егъэджак1уэм:Абы къыщынэмыщ1ауэ, ди ц1ыхухэр ик1и 1эпщ1э лъапщ1эщ пэжкъэ? Фэ фыщыгъуазэщ адыгэ тхыпхъэ щ1ыпхъэ дахэхэмк1э щыгъынхэр, хьэкъущыкъухэр, куэбжэхэр, ст1олхэр пасэ лъандэрэ ягъэщ1эращ1эу зэрыщытыр
Егъэджак1уэм: Иджыри сытк1э 1эпщ1элъапщ1эт пасэрей адыгэхэр? Сыт хуэдэ 1эщ1агъэхэр зэрахьэрэт?
Сабийхэм: Пхъащ1эхэр. Пхъэм елэжьхэр, абы къыхэщ1ык1ауэ хьэпшыпхэр зыщ1хэр.
Сабийхэм: Гъук1эхэр. Гъущ1ым елэжьхэр, абы къыхэщ1ык1ауэ хьэпшыпхэр зыщ1хэр.
Сабийхэм: Дэрбзэрхэр. Ядыфт фащэхэр, сыт хуэдэ щыгъынри.
Сабийхэм: Цым къыхэщ1ык1ауэ сытри ящ1ыфырт ц1ыхубзхэм.
Сабийхэм: Щ1алэхэм фэм къыхащ1ык1ыфырт сытри.
Егъэджак1уэм: А 1эщ1агъэхэр к1уэдыжауэ п1эрэ? Зэрахьэжрэ адыгэхэм?
Сабийхэм: Иджыри щы1эщ а 1эщ1агъэхэр зезыхьэ. К1уэдыжакъым.
Егъэджак1уэм: Ат1э деплъыни ф1ыуэ зэрыфщ1эр, зэрыфц1ыхур пасэрей 1эщ1агъэхэр. Сэ фэзгъэлъагъу хьэпшыпхэр ц1ыхухъу 1эщ1агъэрэ ц1ыхубз 1эщ1агъэрэ къыфхуэщ1эну п1эрэ? (егъэджак1уэм сабийхэм ярегъэлъагъу выставкэм щыщ хьэпшып зэмыл1эужьыгъуэхэр, сабийхэм къащ1э).
Егъэджак1уэм: Фыпсэухэ! Ц1ык1ухэ! Къызжефэт, фэ ц1эры1уэ фхуэщ1ыну ди республикэр?
Сабийхэм: Тхуэщ1ынущ!
Егъэджак1уэм: Дапхуэдэу?
Сабийхэм: Спортымк1э! Мудран Беслъэн бэнак1уэм хуэдэу. Ди еджап1эм щ1эса Тембот Ахьмэд, Къуэдзокъуэ Сосрыкъуэ сымэ хуэдэу.
Сабийхэм: Дохутыр ц1эры1уэ дыхъумэ.
Сабийхэм: Музыкэмк1э! Нэхущ Чарим хуэдэу, Темыркъан Юрэ дирижер 1эзэм хуэдэу.
Сабийхэм: Тхак1уэ ц1эры1уэ дыхъумэ! К1ыщокъуэ Алим хуэдэу.
Сабийхэм: Президент дыхъумэ. Путиным, К1уэк1уэ Казбек хуэдэу!
Егъэджак1уэм:Тхьэм фищ1!
Егъэджак1уэм:Ат1э мисс нобэ, куэд къэфщ1ащ, куэд зэрыфщ1эр къэвгъэлъэгъуащ, ди республикэм теухуауэ.
Сыт хуэдэу зэхущытын хуей ди Къэбэрдей –Балъкъэрым ис ц1ыхухэр, ар нэхъыф1ыж, нэхъ дахэж хъун папщ1э?
Сабийхэм: Ц1ыхухэр зэгуры1уэу.
Сабийхэм: Ф1ыуэ деджэмэ, дымыщхьэхыу дылажьэмэ, нэхъыф1ыж хъунущ ди республикэри ди псэук1эри.
Егъэджак1уэм:
Пэждыдэщ! Упсэу! Ат1э мис К1ыщокъуэ Алимрэ Кулиев Къайсынрэ (сурэтк1э ярегъэлъагъу) яку къуэшыгъэ зэрыдэлъам хуэдэу адэк1э адыгэхэмрэ балъкъэрхэмрэ зэдэпсэумэ, еф1эк1уэнущ ди лъэпкъхэри.
Мис а лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэрщ, Хэку зауэшхуэ шынагъуэми ди ц1ыхухэри щ1ыпэлъэщари!
Егъэджак1уэм: Мис иджы гъэмахуэ хъумэ, фэ фык1уэнущ зыгъэпсэхуак1уэ щ1ып1э зэмыл1эужьыгъуэ куэдым, яхуэф1уатэ ди щ1ыналъэм нэхъ дахэ зэрыщымы1эр. Къевгъэблагъэ фи ныбжьэгъухэр. Евгъэлъагъу фи щытык1э, адыгэ хабзэ дахэр.
Фыпсэу, фригушхуэу фыкъызэхэк1а адыгэ лъэпкъ дахэм, ди Къэбэрдей –Балъкъэрым, фызэрыадыгэм!
