Клетканын тиричилиги

Клетканын тиричилиги

№ 11 В.В.Терешкова атындагы мектеп интернаты Биология мугалими: Кимсанова Максуда

Клетканын тиричилик процесстери

• Дем алуу
• Азыктануу
• Зат алмашуу

• Өсүү
• Көбөйүү

Дем алуу

• Дем алуу бул -маанил үү физиологиялык процесс. Анын натыйжасында өсүмдүк организмине керектүү энергия бөлүнүп чыгат.

Дем алуу

• бардык тирүү клеткаларда жүрөт
• кычкылтек сиңирилет
• көмүр кычкыл газы бөлүнөт
• жарыкта да карангыда да жүрөт
• органикалык зат бузулат
• энергия сарпталат

Азыктануу

• Өсүмдүк клеткасына сырткы чөйрөдөн үзгүлтүксүз азык заттар келип турат.Бул табигый процесс, ансыз клетканын тиричилиги токтоп калмак. Тирүү клетка азык заттарды тандап топтоого жөндөмдүү

Цитоплазманын жылышы

• Цитоплазманын агып жылышы азык заттардын, ошондой эле дем алуу үчүн зарыл болгон абанын клетканын ичинде жылып жүрүшүнө жана алардын, бир клеткадан экинчи клеткага өтүшүнө шарт түзөт

Зат алмашуу

• Зат алмашуу бул -химиялык процесс бир заттын, башка бир затка айлануусу

Клетканын өсүшү

• Өсүү –бул клетканын көлөмүнүн,массасы-нын жана өлчөмүнүн чоңоюшу,
• Өсүмдүк клеткасынын өсүшү вакуолдун чоңоюшунун натыйжасында жүрөт

Клетканын бөлүнүшү

• Өсүмдүктүн органдарынын кээ бир жериндеги клеткалар тез тез бөлүнгөндүктөн, алардын саны көбөйөт. Көлөм жагынан да чоңоет. Натыйжада өсүмдук өсөт. Клетка бөлүнүү жолу менен көбөйөт. Клетканын бөлүнүшү ядродон башталат. Ядродо тукум куучу касиеттерди алып жүрүүчү жана өткөрүүчү хромосома деген түзүлүштөр болот.

Клетканын бөлүнүү стадиясы

• Клетка бөлүнгөндө пайда болгон эки клетканын ар биринин ядросунда адепки клетканын ядросундагыдай хромосомалар болот. Жакында эле пайда болгон жаш клеткалар чоңоет, өсөт да белгилүу көлөмгө жеткенде кайра бөлүнүшөт, ошентип . Клетканын бөлүнүшүнүн жана өсүшүнүн натыйжасында организмдин бүт органдары узунунан жана туурасынан өсөт

Тапшырма

Окуу китебинин 13. 35-37-беттерин окуп, суроолорго жооп жазуу.