КРнын бийлик системасы

Тема: Кыргыз Республикасындагы бийлик системасы.

• Мамлекет татаал түзүлүшкө ээ. Мамлекеттик институттардын үч түрү бөлүнөт: мамлекеттик башкаруунун жогорку органдары, мамлекеттик аппарат жана мамлекеттин жазалоочу механизми. Алардын структурасы жана ыйгарым укуктары мамлекеттин саясий режимине жана башкаруу формасына карата аныкталат. 

Заманбап коомдо мамлекеттик башкаруунун эки негизги формасы бар, алар:

Мамлекеттин түзүлүш формасы

Унитардык мамлекет  (фр. unitaire - биримдик) мамлекеттик, улуттук-мамлекеттик түзүлүштүн формасы.

• Федерация  (лат. feodereitio - союз, бирикме) -
• 1) коомдун же уюмдардын союзу; 2)мамлекеттик түзүлүштүн формасы;
• Федерациянын мүчөлөрү - мамлекеттин курамына кирген федерациялык бирдиктер (штаттар, провинциялар, кантондор, жерлер, республикалар) - юридикалык жана белгилүү саясий өз алдынчалыкка ээ; салыштырмалуу өз алдынча мамлекеттик биримдиктерден куралган союздук мамлекет

• Кыргыз Республикасында республикалык башкаруунун аралаш формасы үстөмдүк кылып, аткаруу бийлиги башка бийлик бутактарына караганда үстөмдүк кылуучу артыкчылыктарга ээ.

Мамлекетте демократия орногондугунун белгиси болуп: бийлик бутактары бөлүнүшү болуп саналат. Бийлик бутактары үчкө бөлүнөт: 

Алардын ар бири өз функцияларын аткарууга жана белгилүү бир деңгээлде өз алдынчалыкка жана көз карандысыздыкка ээ болууга тийиш . 

• Мыйзам чыгаруу бийлиги жарандык коом менен мамлекеттик башкаруу системасынын ортосундагы байланыштыруучу ролду аткарышы керек. Бул анын жарандын кызыкчылыктарын коргоочу функциясы болуп саналат. Мыйзам чыгаруу бийлигинин дагы бир олуттуу функциясы аткаруу бийлигин көзөмөлдөөчү күчкө ээ. Бирок, бул функция дайыма эле ишке аша бербейт. Анктени, көптөгөн өлкөлөрдө Парламент президентке көз каранды болуп, ага ыңгайлуу мыйзамдарды кабыл алат.

Жогорку кеңеш

• Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши — Кыргыз Республикасынын парламенти — мыйзам чыгаруу бийлигин жана өз ыйгарым укуктарынын чегинде контролдук кылуу милдеттерин жүзөгө ашыруучу өкүлчүлүктүү орган.

Өкмөт

• Өкмөт  - мамлекеттик бийликтин жогорку аткаруу, тескөө органы.  Ө -тү премьер-министр ( министрлер кеңешмесинин же кабинетинин төрагасы, кээ бир өлкөлөрдө мамлекет башчысы жетектейт.  Ө . мүчөлөрү (министрлер, катчылар, мамлекеттик катчылар ж.б.) мамлекеттиик башкаруунун ар түрдүү борбордук ведомстволоруна жетекчилик кылат. 

Сот бийлиги

• Сот бийлиги  - бийликтин үчүнчү бутагы болуп сот бийлиги эсептелет. Соттордун эң негизги максаты — сот адилеттигин ишке ашыруу.