Кыргыз элинин баалуулуктары

Тема: Баалуулуктардын маңызын чечмелөө

Группа: фмо(б)-1-23

Аткарган: бапышова нурсулуу

Текшерген: базаркулова тазагул

План: 1. Баалуулуктар деген эмне ? 2. Баалууктардын түрлөрү 3. Баалуулуктардын адам жана коом үчүн мааниси 4. Баалуулуктардын салыштырмалуу мүнөзү 5. Философилык көз краштар 6. Заманбап дүйнөдө баалуулуктардын ролу 7. Баалуулуктардын келечектеги мааниси 8. Жыйынтык

Баалуулуктар — бул адамдардын жашоосундагы жана коомдогу маанилүү ориентацияларды, максаттарды жана жетекчилик принциптерди аныктаган түшүнүктөр. Баалуулуктар адамдардын жүрүм-турумун, чечимдерин жана мамилелерин багыттап, социалдык жана моралдык нормалардын негизин түзөт. Алар коомдун маданий өзгөчөлүктөрүнө, тарыхына, динине, дүйнө таанымына жана инсандык өзгөчөлүктөрүнө жараша өзгөрүп турат.

1. Баалуулуктардын түрлөрү Баалуулуктар ар түрдүү тармактарда колдонулуп, аларды бир нече негизги түрлөргө бөлүп кароого болот: Моралдык баалуулуктар : Моралдык баалуулуктар адамдын жакшы жана жаман мамилелерин аныктайт. Алар, мисалы, адилеттүүлүк, боорукерлик, ак ниеттүүлүк, урматтоо сыяктуу түшүнүктөрдү камтыйт. Моралдык баалуулуктар адамдардын жүрүм-турумуна, бири-бирине мамилесине жана коомдогу адеп-ахлактык принциптерге таасир берет.

Руханий жана диндик баалуулуктар : Бул баалуулуктар адамдын руханий жашоосунун негизин түзөт жана анын кудайга же жогорку күчкө болгон ишенимине байланыштуу. Диндик баалуулуктар күнүмдүк жашоодо жана маданиятта кеңири орун алып, сабырдуулук, кечиримдүүлүк, руханий гармонияга жетүү сыяктуу түшүнүктөрдү камтыйт.

Социалдык баалуулуктар: Социалдык баалуулуктар коомдун жашоо образын жана биримдигин аныктайт. Аларга өз ара жардамдашуу, жамаатка берилгендик, коомдук жоопкерчилик жана башкалар кирет. Социалдык баалуулуктар коомдун биримдигин жана туруктуулугун камсыздоодо маанилүү.

Эстетикалык баалуулуктар: Бул баалуулуктар кооздукка, гармонияга жана искусствого байланыштуу. Мисалы, көркөм өнөр, музыка, поэзия сыяктуу нерселерге болгон сүйүү жана баалоо адамдардын эстетикалык сезимдерин жана кооздукка болгон мамилесин калыптандырат.

Илимий жана интеллектуалдык баалуулуктар : Бул баалуулуктар адамдын билимге, чындыкка, акылмандыкка жана аналитикалык ой жүгүртүүгө болгон умтулуусун билдирет. Илимий баалуулуктар адамзаттын дүйнөнү жана өзүн түшүнүү жөндөмүн өркүндөтүүгө багытталган.

2. Баалуулуктардын адам жана коом үчүн мааниси Баалуулуктар адамдын инсандык сапаттарын өнүктүрүүгө, анын жашоого болгон көз карашын калыптандырууга жана жүрүм-турумун тууралоого жардам берет. Алар адамга туура жана туура эмес иш-аракеттерди айырмалоого жардам берүү менен жашоодо багыт берет. Коомдук жашоодо баалуулуктар биримдикти жана тартипти сактоого көмөк көрсөтөт, анткени алар жалпы кабыл алынган моралдык жана социалдык нормалардын негизин түзөт.

3. Баалуулуктардын салыштырмалуу мүнөзү Баалуулуктар салыштырмалуу болуп, убакыттын өтүшү менен өзгөрүп турушу мүмкүн. Алар ар кайсы маданияттарда, коомдордо жана тарыхый учурларда ар түрдүү интерпретацияланат. Мисалы, айрым коомдордо эркиндик эң маанилүү баалуулук деп эсептелсе, башка коомдордо жамааттык ынтымакка артыкчылык берилет. Ошондуктан, баалуулуктардын салыштырмалуу мүнөзү алардын универсалдуу мүнөздө эмес экендигин көрсөтөт.

4. Философиялык көз караштар Ф илософия баалуулуктардын табиятын жана маанисин изилдөөгө чоң салым кошкон. Баалуулуктар боюнча төмөнкү философиялык көз караштар бар: Натурализм : Натурализм боюнча баалуулуктар адамдын табигый муктаждыктарынан келип чыгат жана биологиялык, психологиялык факторлорго негизделген. Мисалы, аман калуу, коопсуздук, өзүн-өзү сактоо сыяктуу баалуулуктар табигый муктаждыктарга таянып, адамдын жашоосунда маанилүү орунду ээлейт.

Гуманизм: Гуманизм баалуулуктарды адамдын инсандык өнүгүүсү жана эркиндиги менен байланыштырат. Бул көз караш боюнча адамдын ар бир иш-аракети инсандык канааттануу алып келип, адамга өзүн-өзү өркүндөтүүгө жана өнүктүрүүгө шарт түзүшү керек.

Релятивизм: Бул көз караш боюнча баалуулуктар салыштырмалуу жана субъективдүү болуп, алар адамдын жашоо шарттарына жана маданиятына жараша өзгөрүп турат. Баалуулуктарды абстрактуу же универсалдуу түшүнүктөр катары кароого болбойт деп эсептелет.

Абсолютизм: Абсолютизм баалуулуктардын өзгөрбөс, универсалдуу жана ар дайым туура экендигин жактайт. Бул көз карашта адамзатка жалпы баалуулуктар бар жана алар бардык коомдор үчүн бирдей мааниге ээ.

5. Заманбап дүйнөдө баалуулуктардын ролу Заманбап дүйнөдө глобализация, технология жана маданий алмашуу баалуулуктардын кайрадан каралышын талап кылууда. Айрыкча, экология, адам укуктары, социалдык адилеттүүлүк сыяктуу жаңы баалуулуктар замандын талабы менен жаралып жатат. Заманбап коомдордо ар түрдүү маданияттардын, диндердин жана көз караштардын аралашуусунан улам баалуулуктардын универсалдуу принциптерин иштеп чыгуу зарылчылыгы пайда болууда.

6. Баалуулуктардын келечектеги мааниси Баалуулуктар келечекте да коомдордун жана инсандардын өнүгүүсүндө негизги роль ойнойт. Экологиялык, этикалык, социалдык, руханий жана интеллектуалдык баалуулуктар адамзаттын келечегине жол көрсөтүүчү багыттарды аныктап, анын тынч жана туруктуу өнүгүүсүнө шарт түзөт.

Баалуулуктардын маңызы — алардын адамдын жашоосуна, жеке өнүгүүсүнө жана коомдук тартипке тийгизген таасиринде. Алар адамдын жашоосундагы маанилүү ориентирлер болуп, жакшы менен жаманды, туура менен туура эмес нерселерди айырмалоого, жашоонун максаттарын аныктоого жардам берет. Баалуулуктарды изилдөө жана аларды сактоо — инсандык жана коомдук өнүгүү үчүн өтө маанилүү.

Көңүл бурганыңыз үчүн чоң рахмат!