Кыргыз тили боюнча

Кыргыз тили предметибоюнчатүзүлгөнтесттер

1. Кыргыз элинин улуттук жазмасы алгач кайсы алфавиттин негизинде түзүлгөн?

а) Араб алфавити б) Орусалфавити в) Уйгур алфавити

г) Реформаланганлатыналфавити

2. Кыргыз элинин күз мезгилинде өткөрүлүүчү улуттук майрамы

а) Орозо айт б) Чечкорв) Ноорузг) Үлүш

3. «Кыргызча-орусча» сөздүктү түзгөн илимпоз

а) Ч.Айтматовб) К.К.Юдахин в) А.Токомбаевг)М.Абылкасымова

4. Ой жүгүртүү текстинин негизги белгилери

а) жеке оюн айтып, далилдеп көрсөтүү б)сүрөттөп айтып берүү

в) баяндап айтып берүү г) белгилерди санап көрсөтүү

5. «Фонетика» дегенсөзкайсытилденкабылалынган?

а) орус б) латын в) грек г) англис

6. Кыргызтилиндеканчатыбыш бар?

а) 25 б) 34 в) 39 г) 40

7. Кыргызтилиндеканчаүндүү бар?

а) 15 б) 14 в) 8 г) 1 д) 12

8. «Манас» эпосу…

а) турмуштук эпос б) элдик эпос в) баатырдык эпос г) сүйүүжөнүндө эпос

9. Сөздөгүмуундун саны

а) канча тамга болсо, ощончомуун болот б) үндүү, үнсүзтыбыштардынсанынажараша в) сөздүнмаанисине карата г) канчаундүүтыбышболсо, ошончомуун болот

10. КР дин Гимнининавторлору ким?

а) А. Осмонов, Ш. Бейшеналиев б) Ж. Садыков, Ш. Кулиев в) Ж. Садыков, К. Молдобасанов г) Ч. Айтматов, А. Токомбаев

11. СаякбайКаралаев ким?

а) изилдөөчү б) манасчы в) саякатчы г) батыр

12. Ташымалданбагансөздөр

а) баш тамгаларынанкыскартылганжанаүчмуундуусөздөр

б) баш тамгаларыкыскартылбайтолукжазылган, экимуундуусөздөр

в) бирмуундуужанажана баш тамгаларынанкыскартылгансөздөр

г) муундарынанкыскартылганжанаүчмуундуусөздөр

13. Ачыкмуунду тап

а) улуу, эже, радио б) эрк, китеп, Ысык-Көл в) стол, врач, калк

г) жаз, кыш, жай

14. Муункандайбөлүнөт?

а) ачык, туюк, ортоб) туюк, бүтүнв) ачык, жабык, туюкг) муундунтүрлөрүжок

15. Сөздөр ….. негизиндеташымалданат?

а) басымдынб) интонациянынв) муундунг) сөздөрдүбөлүштүрүүнүн

16. Географиялыкаттардынтууражазылганынбелгиле

а) Ош, Алатоо, Алай, коконб) Чүй, Соң-Көл, Таласв) Аксай, Тору-гарт, түндүк Америкаг) Кадам-Жай, Кумтөр

17. Тууражазылгансөздөрдүнкатарын тап

а) күшсүз, сумбайт, комуссузб) кешти, ашты, качтыв) кылычтай, жуунган, көрүнбөйтг) Тургумбү, жалгамбы, күлгөмүн

18. Тууражазылгансөздөрдүнкатарын тап

а) жарыйа, тоют, чойокеб) койон, кийет, ойунв) аяйлы, аюу, тикиреет

г) кичирейэт, тайуу, тайайлы

19. Сөздө канча муун болот?

а) бир б) үч в) канча үндүү болсо, ошончо муун г) төрт

20. Тууражазылган сан атоочтордункатарын тап

а) 7-класс, 15-18-кылым, V кылымб) VI – класс, Xvчикылым, X- параграф

в) 15-18инчи кылымдар, VI-бөлүмг) 5инчи том, 7-класс, 10 бап

21. Бешиктойдубалагакимдерөткөрүпберишкен?

а) баланыната-энесиб) чоңата, чоңэнесив) таята-таянеси

г) кошуналары

22. Бешикырынкимдерырдаган?

а) баланыната-энесиб) баланынтаянесив) баланынкошуналары

г) баланынэнеси, чоңэнеси

23.Туура жазылганэнчилүүаттардынкатарын тап

а) Молдонияз, Сур Эчки, Базаркоргонб) Каранар, Бончбруевич, Улан –батор

в) КөкЖаңгак, Каш-Гар, Жаңылмырзаг)Тайбуурул, Ак Мөөр, Сан-Франциско

24. Тушоокесүүсалтыкимгеарналган?

а) тиши чыкканбалагаб) жаңыкадамшилтегенбалагав) жүгүргөнбалага

г) жалгызбалага

25. Кыргызтилиндеканчажөндөмө бар?

а) 12б) 10в) 6г) 8

26. Тушоокесүүсалтынынмаанисиэмнеде?

а) турмушкаузатууб) турмуштачалынбоо, жыгылбоо

в) маанисижокг) түшүм мол болууүчүн

27. Комузчулар ансамблин биринчи жолу ким уюштурган ?

а) М.Күрөнкеев б) А.Огомбаев в) К.Молдобасанов г) Ж.Садыков

28. Байбичелер элечектин кайсы түрүн кийишкен ?

а) токол элечек б) каз элечек в) чоң элечек г) кийишкен эмес

29. Мүнүшкөрлүк деген эмне ?

а) ат таптоо б) туйгун таптоов) бүркүт кармоо г) куш таптоо

30. Аш берилгенде улуттук оюндар ойнолгонбу ?

а) аш берилген, бирок улуттук оюндар ойнолгон эмес б) аш берилгенде улуттук оюндар ойнолгон в) аш берилген эмес, улуттук оюндар ойнолгон эмес

г) улуттук оюндар болгон эмес

31. Үндүн тоскоолдукка учурап же учурабай айтылуусуна карата тыбыштардын бөлүнүүсү:

а) каткалаң, кыскаб) жумшак, созулмав) каткалаң, тишчил г) үндүү, үнсүз

32. Жоон үндүүгө карай үндөшүүнү тап

а) жетекчи, эсепсиз б) жерсиз, көйнөкчөн в) котормо, жазуучу

г) теректер, кийимдер

33. Араб алфавитинин кемчиликтери:

а) көпчүлүк тамгалардын жазылышы окшош, оңдонсолго карай жазылган

б) элдин үйрөнгүсү келбеген в) тамгалары көп г) кемчилиги жок

34.Үнсүз тыбыштар:

а) өпкөдөн чыгып келе жаткан абанын агымы тыбыш жасоочу

органдарыбыздын тигил же бул жеринде тоскоолдукка учурап

чыгышынан пайда болгон тыбыштарб) үндүн катышы менен жасалган тыбыштар в) үн катышпай айтылган тыбыштарг) үндүн созулуп айтылышынан пайда болгон тыбыштар

35.Кыргызэлининулууманасчылары кимдер?

а) Т.Молдо, С.Орозбаков б) Ч.Валиханов, Ы.Абдрахманов

в) К.Жумабаев, С.Каралаев г) С.Орозбаков, С.Каралаев

36. Манасчылар деп кимдерди айтабыз?

а) «Манас» эпосун кагаз бетине түшүргөндөрдүб) «Манас» эпосун изилдөөчүлөрдүв) «Манас» эпосун жыйноочуларды г) «Манас» эпосун айтууну кесип кылган акындарды

37. Алфавит…

а) тыбыштардын тамга менен белгилениши б) жазуунун өзгөчөлүгүн үйрөтүүчү тил илимив) белгилүү тартип боюнча жайгаштырылган тамгалардын

жыйындысы г) тамгалардын басма жана жазма түрүндө жазылышы

38. 1927-1940- жж. кыргыз эли кайсы алфавитти пайдаланган?

а) араб алфавитин б) орус алфавитинв) уйгур алфавитин

г) реформаланган латын алфавитин

39. Кыргыздар кайсы жазууларды колдонушкан?

а) Орхон-Енисей, латын, өзбек, орус б) Орхон-Енисей, уйгур, калмак, түрк

в) Орхон-Енисей, уйгур, араб, латын г) Орхон-Енисей, латын, орус, кыргыз

40. Туура жазылган сөздөрдүн катарынбелгиле:

а) педагогко, Алиевтин, Жалал-Абадта б) геологго, Тынаевдин, Калининграда

в) Гамбургка, Саматовтун, поезддер г) клубка, сьездге, стажга

41. Астрономиялык энчилүү аттар кандай жазылат?

а) жөнөкөй жана татаал түрлөрү кичине тамга менен жазылат

б) жөнөкөй жана татаал түрлөрү баш тамга менен жазылат

в) жөнөкөй түрү кичине, тат. түрү баш тамга менен жазылат

г) жөнөкөй түрү кичине тамга менен сызыкча коюлуп жазылат

42. «Манас» эпосун кагаз бетине биринчи ким түшүргөн?

а) Г.Алмаши б) В.В.Радлов в) К.Мифтаков г) Ч.Валиханов

43. Кыргыз элинин сырт кийими кайсылар?

а) төө чепкен, өтүк, шөкүлөб) калпак, ичик, белдемчи в) тон, малакай, жаргак шым г) тон, бешмант, ичик

44.Оозеки кептин жазуу кебинен өзгөчөлүгүн белгиле.

а) кошумча тилдик каражаттар б) жест, мимиканы колдонуу

в) тилдиккаражаттардыэркинколдонууг) б, вжоопторутуура

45. Кыргыз элинин музыкалык аспаптарын белгиле:

а) сыбызгы, чоор, добулбас, пианиноб) чоор, добулбас, кыл кыяк, комуз

в) кыл кыяк, аса-муса, кербез, алмурут г) комуз, ооз комуз, кербез, сыбызгы

46. Ономастика эмне жөнүндөгү илим?

а) энчилүү аттар б) жер-суу аттары в) терминдер г) тыбыштар

47. Астрономиялык түшүнүктөргө коюлган аттар

а) Кундуз, Арстан, Бугубай б) Акыл, Нурэл, Үркөр, Жыргалв) Чолпон, Жетиген, Жылдыз, Үркөр г) Алтынай, Асел, Айсулуу, Жанар

48. Комуз кандай бөлүктөрдөн турат?

а) чарасы, кулагы, моюну, капкагы, тепкеси, кылб) кылы, жыгачы, кармагычы, кулагы

в) кулкусу, сабы, көөдөнү, чарасыг) капкагы, тепкеси, кабыгы, жыгачы

49. Сөздөрдү ташымалдоо кайсы тартипте болот?

а) үндүү тыбышка карай б) муунга бөлүнүшүнө карай в) үнсүз тыбышка карай г) тамганын санына карай

50. Арыз качан жана кандай максатта жазылат?

а) жумушка киргенде, жумуштан бошогондо

б) жумуштан кечиккенде, жумуштан бошогондо

в) ар бир жумуш күнүндө

г) жумуш убагында, бир нерсе тапшырганда

51. Өмүр баян кайсы учурларда жазылат?

а) ишке киргенде, иштен чыкканда б) жумуш убагында жетекчиге гана

в) ишке киргенде, окууга өткөндө г) сапарга жөнөгөндө, кайтканда

52. Адамдардын кесибин, бийлигин, өнөрүн ж.б. белгилерин көрсөткөн, энчилүү аттарга кошулуп айтылган сөздөр кандай жазылат?

а) баш тамга менен жазылат Курманжан Датка, Алымбек Датка,

Ормон Хан, КуйручукКуудул

б) кичине тамга менен жазылат Курманжан датка, Алымбек датка,

Ормон хан, Куйручуккуудул

в) кыскартылып жазылат Курманжан д, Алымбек д, Ормон х, Куйручук

к.

г) энчилүүаттарданмурунжазылатДаткаКурманжан, Датка

Алымбек, Хан Ормон, КуудулКуйручук

53. Жөндөмө мүчөлөрдүн гана тобун аныкта

а) – лаш, - быз, - ган, - нын б) – ныны, -ым, - сы, - нчив) – га, - лап, - лаган, - дап

г) – нын, - га, - ны, - да, - дан

54. Кыргыз элинин улуттук майрамдары:

а) жеңиш күнү, Аялдар майрамы, эгемендүүлүк майрамы

б) Нооруз майрамы, Түшүм майрамы, Үлүш майрамы

в) Дыйкандар майрамы, мугалимдер майрамы, мекенди коргоочулар күнү

г) 8-март, 31-август, 1-май

55.Ат жабдыктарын түзүүчү элементтер кайсылар?

а) ээр, жүгөн, нокто, үзөңгү, кереге, түндүк б) куюшкан, туурдук, үзүк, көмөлдүрүк в) желдик, тердик, энчи, ыпча г) куюшкан, ээр, жүгөн, үзөңгү, желдик, тердик

56. Саяпкер деген ким?

а) санжыра айткан адам б) күлүк, жорго таптоочу адам в) куш таптаган адам г) күмүш уста

57. Ажыбай, Байжигит, Тилекмат, Көкөтөй, Акматалы деген ысымдар кайсы өнөргө таандык?

а) манасчылык өнөргө б) чечендик өнөргө в) мүнүшкөрлөр

г) саяпкерлер

58. Чечендик өнөр оозеки баяндоодон эмнеси менен айырмаланат?

а) ар кандай жагдайда даярдыксыз, кеп ишмердүүлүгүн көңүлүнө төп

келтирип, уккулуктуу кылып аткара алышы менен

б) музыкалык аспаптар аркылуу өз оюн бере алуусу

в) эки-экиден болуп айтышы менен

г) экөө бир түшүнүк

59. Орус элинин чечендик өнөрүн өркүндөтүүгө өзгөчө салым кошкон инсан?

А) Лермонтов б) Ломоносов в) Гоголь г) Чехов

60.Маанилик синонимди аныкта

а) асман- көк б) туулду- төрөлдү в) кичине- тырмактын агындай г) момун- жоош

61._______ убагында айтпаса, ____ атасы өлөт. _______ сараң, ойго терең бол.

Бош жерлердитолтур.

а) сөздү, сөз, сөзгө; б) сөздү, тил, сөзгө; в) кепти, сөз, китепке; г) сөздү, сөз, тилге

62. Сөздөрдүн көп маанилүүлүгүнүн лингвистикада аталышы

а) фонетика; б) семасиология; в) моносемия; г) полисемия

63. Синонимдин түрлөрү:

а) жекелик, көптүк; б) толук, толук эмес;

в) толук, толук эмес, контексттик; г) синонимдин түрлөрү жок

64. Контексттик антонимди белгиле

а) төө десе бээ дейт; б) ак-караны ажыратып калыптыр;

в) күнү-түнү тынбай иштешти; г) жайы-кышы дебей жазып чыкты

65. Маданий-агартуу, спорт иштерине мүнөздүү өздөштүрүлгөн сөздөрдү белгиле

а) депутат, дума, закон, комиссия; б) агроном, бригада, картошка, ферма;

в) альбом, газета, гимназия, лыжа; г) генерал, команда, операция, фронт

66. Өтмө маанилүү сөз катышкан сүйлөмдү белгиле

а) Сугат үчүн түн эң жакшы убак;

б) Бүгүн акеңдин кабагынан кар жаап калыптыр да;

в) Чын эле, азыр шаркырап агып жаткан суу жок;

г) Таң калганымдан оозумду жаба албай калдым

67. Паңсат, удайчы, кошун – булар ..................

а) неологизмдер; б) историзмдер; в) варваризмдер; г) архаизмдер

68. Компьютер, принтер, болон системасы, модуль – булар ...................

а) неологизмдер; б) историзмдер; в) вульгаризмдер; г) архаизмдер

69. Эки илабиң кызыл гүл, ачылгандай Мөлмөлүм.

Тосо албады кедейлик, ашыглыктын өткүнүн. Бул ыр саптардан диалектизм сөздү тап

а) илабиң, ашыглык; б) кызыл гүл, ашыглык;

в) илабиң, ачылгандай; г) Мөлмөлүм, кедейлик

70. Кесиптик сөздөр катышкан сүйлөмдү белгиле

а) ...устаканага биротоло кирип, эшикти жаап алып анан атама чабуулга өттү бейм;

б) Жакшы болуу аста-аста, жаман болуу бир паста;

в) Тил кылычтан өткүр; г) Жылуу-жылуу сүйлөсө, жылан ийинден чыгат

71.Көрсө, Касымдын кара кагазы жарым ай мурун колхозго келген экен. Бул сүйлөмдүн ичиндеги алды сызылган сөз кандай сөз?

а) табу; б) эвфемизм; в) жаргон; г) вульгаризм

72. Фразеологизмдер менен макал-лакаптардын окшош жактары

а) Бир гана сүйлөм мүчөсүнүн милдетин аткарат;

б) Ар бир сөзү ар башка суроого жооп берет;

в) экөө тең туруктуу сөз айкаштары болот; г) Экөө бири-бирине синоним болуп келет

73. Баламкы – баламдыкы, иниңки-иниңдики, агамкы-агамдыкы. Бул мүчө уланган сөздөрдүн кайсынысы туура жазылган?

а) баламдыкы, иниңдики, агамдыкы; б) баламкы, иниңки, агамкы;

в) Баары тура эмес жазылган; г) жазууда эки түрүнө тең жол берилет

74. Белгилүү бир уюмдун ичинде, анын мүчөлөрүнүн ортосунда же жеке адамдар менен уюмдун ортосунда гана пайдаланылуучу иш кагазы

а) тышкы иш кагаздар; б) ички иш кагаздар;

в) жөнөкөй иш кагаздар; г) татаал иш кагаздар

75. Жакынкы мезгилде болуучу ар кандай иш чараларды элге кабардар кылуу максатында колдонулган иш кагазы – .........

а) арыз; б) жарыя; в) түшүнүк кат; г) тил кат

76. Мекеме, ишкана, бирикме же жеке кишинин атынан иш жүргүзүү үчүн экинчи бир кишиге ишеним билдирилген жана анын өкүлдүгүн аныктап жазылуучу документ - .....

а) тил кат; б) ишеним кат; в) түшүнүк кат; г) маалым кат

77. Мекеме менен уюмдан же бирөөдөн буюм-тайым, карыз акча, ошондой эле эгин-тегин, мал, кездеме ж. б. алганда алган нерсесин тастыктоочу документ - ...........

а) маалым кат; б) ишеним кат; в) тил кат; г) түшүнүк кат

78. Пландын, берилген ар кандай тапшырманын аткарылгандыгы, эмгек өргүүсүнүн, чет өлкөгө жасаган саякаттын аяктагандыгы, ишсапарынын бүткөндүгү, айрым бир иш-чаралардын жыйынтыкталгандыгы ж. б. жөнүндө жогорку уюмга жиберилген расмий иш кагазы - ......

а) билдирүү; б) ишеним кат; в) тил кат; г) түшүнүк кат

79. Чакыруу расмий чакыруу катынан эмнеси менен айырмаланат?

а) чакыруу катынын мазмунуна чакырылуучунун макулдугу талап кылынбайт;

б) чакыруу катынын мазмунуна чакырылуучунун макулдугу талап кылынат;

в) айырмасы жок; г) расмий чакыруу болбойт

80. Алына турган акчанын суммасы же буюм-тайымдын баасы жана алардын саны тил катта ................ ..................... , кашаанын ичинде жазуу менен берилиши шарт.

а) толук көрсөтүлүп; б) толук көрсөтүлбөй; в) болжолу менен көрсөтүлүп;

г) берилбестен

81. БИЛДИРМЕ

Адырларга жана таштак жерлерге көчөт отургузуу планы 15-апрелге чейин көз ачып жумганча толук аткарылды.

15-майга чейин кудайым буюрса дагы 113 миң түп түрдүү дарактардын көчөтүн отургузуу милдетин алабыз.

Ашыкча сөздөрдү белгиле

а) таштак жерлерге, көчөт отургузуу; б) көз ачып жумганча, кудай буюрса;

в) кудайым буюрса, миң түп түрдүү; г) көз ачып жумганча, милдетин алабыз

82. Акт кайсы иш кагаздарына кирет?

а) расмий иш кагаздарына; б) өздүк иш кагаздарына;

в) акимчилик-кеңселик иш кагаздарына; г) иш кагаздарынын баарына

83. Белгилүү мөөнөткө пландаштырылган иш же тапшырманын аткарылышы, кызмат жана илимий иш сапарлардын жыйынтыгы жөнүндө маалымат берүүчү расмий иш кагазы .........

а) отчет; б) акт; в) токтом; г) протокол

84. .................... тигил же бул адамды кызматка көтөрүүгө ылайыктуу, татыктуу жана тапшырылган ишти аткарууга жөндөмдүү экендигин билдирүүчү документ болуп эсептелет

а) Кепилдеме; б) Мүнөздөмө; в) Маалымкат г) Отчет

85. Протокол ………….

а) мамлекеттик башкаруу органдарынын жетекчилеринин жеке бийлигине негизделген укук документи;

б) Тапшырылган иштин аткарылгандыгын же аткарылбай калуу себебин мекеме жетекчисине кызматкердин расмий түрдө билдирип жазган иш кагазы;

в) Чогулуш, жыйын, курултай ж. б. өткөрүлүшүн, анын катышуучуларынын чыгып сүйлөгөн сөздөрүн, чогулуш кабыл алган токтомдорду так, кыска формада баяндаган расмий иш кагазы;

г) белгилүү мөөнөткө пландаштырылган иш же тапшырманын аткарылышы, кызмат жана илимий иш сапарлардын жыйынтыгы жөнүндө маалымат берүүчү расмий иш кагазы

1. Стилистика эмне жөнүндөгү илим?

а) тыбыштар б) сөздүн түзүлүшү в) сүйлөм г) стиль

87. Кыргыз тилинин функционалдык стилдерин классификациялаган кыргыз окумуштуусун ата.

а) Б. Юнусалиев б) К. Юдахин в) А.Жапаров г) А. Турсунов

88. Стилистиканын изилдөө предметин ата.

а) тилдин тыбыштык түзүлүшү б) тилдин лексикалык курамы

в) тилдин синтаксистик түзүлүшү г) тил жана кеп, тилдин көркөм каражаты

89. Стилистиканын изилдөө обьектисин ата.

а) тыбыш б) текст в) сүйлөм г) сөз

90. Стилистиканын проблемасын көрсөт.

а) текст б) сүйлөм в) тилдин жана речтин стили г) сөз-образ методу

91. Тексттин негизги белгисин көрсөт.

а) сөздөн куралат б) сүйлөмдөн куралат в) тарбиялык мааниси гана болот г) ой жана идея берилип бүтөт

92. Стилистиканын багытын белгиле.

а) структуралык стилистика б) илимий стиль

в) иш кагаздар стили г) жок

93. Стилистиканын багытын белгиле.

а) публицистикалык стиль б) функционалдык стилистика

в) иш кагаздар стили г) илимий стиль

94. Фонетикалык стилистика, стилистиканын кайсы жагына тиешелүү?

а) функционалдык стилистика б) илимий стиль в) структуралык стилистика г) көркөм стиль

95.«Мен кеткенде төрт жашар,

Аркамда калган чырагым.

Учуп кеткен булбулдун,

Ордун сыйпап турамын»деген тексттен контексттик сионнимди белгиле

а) мен- чырагым б) чырагым- булбулум в) балам- булбулум

г) ордун- булбулум

96. Сүйлөшүү стилине мүнөздүү тилдик каражатты белгиле

а) арийне б) сүйлөм мүчөлөрү в) х- у- 7 г) жан дүйнөм

97. Китеп стилине мүнөздүү тилдик каражатты белгиле?

а) 25:5=5 б) арийне в) божолумда г) неге десек

98. Стилистикалык эмес каталар кайсынысы менен шартташкан?

а) тыныш белгиси б) орфоэпиялык ката в) колдонулган сөздүн так маанисин билбөө г) орфографиялык ката

99. Стилистикалык эмес каталар кайсынысы менен шартташкан?

а) речтин көрктүүлүгү б) ашыкча тилдик бирдиктерди пайдалануу в) кептин формасын бузу г) диалектизмдерди пайдалануу

100. Стилистикалык эмес каталар кайсынысы менен шартташат?

а) кептин формасын бузуу б) речтин көрктүүлүгү в) тыныш белгиси г) орфографиялык ката