Кыргыз тили жана адабияты

Этиштин жакталышы.

Этиштин жак сан боюнча өзгөрүшү жакталыш деп аталат

Зат атоочко улануучу мүчөлөр этишке да уланат.

Этишке улануучу жак мүчөлөр.

Жекелик сан

1-жак

Толук түрү

-мын:бар-а-мын

Толук эмес түрү

2-жак

-м:бар-а-м

-сың:бар-а-сың

Сылык түрү

-сыз:бар –а-сыз

-ң:бар-са-ң

3-жак

-ңыз:бар-са-ңыз

-т:бар-а-т

-

Этишке улануучу жак мүчөр

жак

Көптүк сан

Толук түрү

1-жак

-быз:бар-а-быз

2-жак

Толук эмес түрү

-к:бар-ды-к

-сыңар:бар-а-сыңар

Сылык түрү

-сыздар:бар-а-сыздар

-ңар:бар-са-ңар

3-жак

-ңыздар:бар-са-ңыздар

-т:бар-ыш-а-т

-

Этиш сөз түркүмү

• -Этиш заттын кыймыл -аракетин,ал-абалын билдирип,эмне
• кылды?эмне кылып жатат?деген суроолорго жооп берет.
• Лексикалык белгиси:Заттын кыймыл-аракетин,ал-абалын билдирет.

• Морфологиялык белгиси:Жак жана чак боюнча өзгөрөт.

• Синтаксистик кызматы:этиштер сүйлөмдө баяндоочтук,бышыктоочтук милдет аткарат.Ээ менен жак жана сан боюнча ээрчишет.
• Мисалы:Эмгекти сүйгөндү эл сүйөт.Эмне кылат?-сүйөт-баяндооч.

Китеп менен иштөө.

• 456-көнүгүү Текстти окуп асты сызылган сөздөргө айсы мүчө уланганын айтабыз.

• Үлгү:
• Жай мезгилинде көбүнчө эс аламын.- мын -1-жак,жекелик сан,толук түрү.

457- көнүгүү

• Текстти окуп,жак мүчө уланган этиштерди таап,өчүрү жазып уң гу
• мүчөгө ажыраткыла.
• Үлгү:
• Тур-а-м,жаса-й-м,ич-е-мин ж.б.