Düzme erkin temalar 2026 döwlet synagynda

15.Atym – ganatym.

Meýilnama:

I.«At – türkmeniň ganaty» diýen pähimiň manysy we bedewiň halkymyzyň durmuşyndaky orny.

II.Adamyň iň ýakyn dosty.

1. Ahal-teke bedewiniň gözelligi, wepalyslygy we adamyň iň ýakyn dosty hökmünde suratlandyrylmagy.

2. Taryhymyzyň beýik sahypalarynda bedewleriň tutan orny (gahrymanlaryň ýoldaşy hökmünde).

3. Häzirki zaman Türkmenistanynda atçylyk sungatyna we seýisçilige berilýän uly üns.

III.Bedewiň – halkymyzyň geçmişiniň, şu gününiň we geljekki beýik maksatlara tarap okgunlylygynyň öçmejek simwoly.

Müňýyllyklaryň dowamynda dünýä medeniýetine ençeme gymmatlyklary galdyran türkmen halkynyň iň uly buýsançlarynyň biri-de onuň behişdi bedewleridir. Halk arasynda ýaşaýan «Atym – ganatym» diýen jümle ýöne ýere dörän däldir. Ol biziň ata-babalarymyzyň at bilen nähili çuňňur ruhy baglanyşykda ýaşandygynyň, ony öz ýarym ganaty, ruhy daýanjy hasaplandygynyň aýdyň subutnamasydyr.

Ahal-teke bedewi özüniň syratlylygy, durnuklylygy we asyllylygy bilen bütin dünýäni haýran galdyryp gelýär. Türkmen seýisleri sabyr-takat we uly yhlas bilen dünýäde iň kämil, arassa ganly aty kemala getirmegi başarypdyrlar. Türkmeniň göz öňüne getirmesi, at diňe bir ulag däl-de, eýsem, ynsanyň dilini bilýän, onuň şatlygyny hem-de gussasyny paýlaşýan wepaly dostdur. «Irden tur-da ataňy gör, ataňdan soň – atyňy» diýen pähimli söz atyň maşgala agzasy ýaly gadyrlanandygyny görkezýär.

Taryha ser salanymyzda hem, meşhur gahrymanlarymyzyň şanly ýollaryny olaryň wepaly atlarsyz göz öňüne getirmek mümkin däl. Göroglynyň Gyraty, Jelaleddin Meňburlanyň aty ýaly behişdi bedewler diňe bir söweş meýdanynda däl, eýsem, eýesiniň ykbalynda hem möhüm orun tutupdyrlar. Olar eýesini howpdan gorap, iň kyn pursatlarda hem wepalylygyň belent nusgasyny görkezipdirler. At – türkmen ýigidiniň namysy, gaýraty we kalbynyň owazy bolupdyr.

Häzirki bagtyýar zamanamyzda hem bedewlerimize bolan sarpa belent tutulýar. Gahryman Arkadagymyzyň we Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary bilen ýurdumyzda atçylyk sporty täze belentliklere göterilýär. Döwrebap atçylyk toplumlary gurulýar, seýislerimiziň we çbüşlerimiziň zähmetine ýokary baha berilýär. Biziň döwlet tugumyzda hem ahal-teke bedewiniň şekillendirilmegi, onuň biziň garaşsyzlygymyzyň, agzybirligimiziň we ösüşlerimiziň ebedi nyşanydygyny görkezýär.

Netije edip aýdanymyzda, «Atym – ganatym» diýen jümle şu gün hem öz güýjüni we manysyny ýitirenok. Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan özüniň behişdi bedewleriniň batly gadamlary bilen diňe öňe – rowaçlyklara tarap barýar. Bedewlerimiziň bady biziň parahat durmuşymyzyň, bagtyýar geljegimiziň we egsilmez gujur-gaýratymyzyň ebedi güýjüdir.

Watan iň beýik mukaddeslikdir.

Meýilnama:

I.«Watan» düşünjesiniň manysy we onuň ynsan kalbyndaky orny.

II.Watan – biziň dörän, önüp-ösen we goramaly mukaddes topragymyzdyr.

1. Halkymyzyň taryhynda we medeniýetinde Watana bolan söýginiň, ygrarlylygyň beýany.

2. Häzirki zaman bagtyýar eýýamynda Watanymyzyň gadyr-gymmaty we oňa goşmaly goşandymyz.

III.Watany söýmegiň we ony gözüň göreji deýin goramagyň her bir ynsanyň mukaddes borjudygy.

Dünýäde ynsan kalbyny joşdurýan, oňa güýç-kuwwat we ýaşaýyş rasyňy berýän mukaddes duýgular köp. Ene mähri, ata pendi, perzent söýgüsi... Emma bu gymmatlyklaryň hemmesini özünde jemleýän, ynsanyň iň uly daýanjy we buýsanjy bolan bir mukaddeslik bar, ol hem – Watandyr. Watan diňe bir biziň ýaşaýan çägiňiz däl, ol biziň ilkinji ädimlerimizi äden, gözümizi açyp gören, taryhymyz, dilimiz we geljegiňiz bilen birigen mukaddes topragymyzdyr.

Ata-babalarymyz Watany hemişe mukaddeslikleriň iň belent sütünine goýupdyrlar. Halk arasynda ýaşaýan «Watan – eneň-ataň», «Ýat ilde soltan bolanyňdan, öz eliňde gurban bol» diýen pähimli sözler türkmen halkynyň öz topragyna nähili çuňňur ygrarly bolandygyny görkezýär. Taryhyň kyn pursatlarynda hem merdana pederlerimiz öz janyny orta goýup, Watan ugrunda gahrymançylykly söweşipdirler. Çünki Watansyz ynsan – ganatsyz guş ýalydyr. Biziň erkinligimiz, baýlygymyz we abraýymyz diňe Garaşsyz Watanymyz bar wagty barlygyny saklaýar.

Watan – ol biziň maşgala ojagymyz, ene süýdi bilen garylan mukaddes topragymyzdyr.

Häzirki wagtda Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanymyz dünýäniň iň bagtyýar we parahat ýurtlarynyň biridir. Gurulýan ak şäherler, döwrebap bilim ojaklary, gözel tebigatymyz we agzybir halkymyz biziň Watanymyzyň nury we gözelligidir. Şeýle gözel ýurtda ýaşamak we okamak biziň her birimiz üçin uly bagtdyr. Ýöne bu bagt bize diňe bir guwanmagi däl, eýsem, uly jogapkärçiligi hem ýükläýär. Biz öz okaýan ylmymyz, halal zähmetimiz we gowy häsiýetlerimiz bilen eziz Watanymyzyň has-da gülläp ösmegine öz goşandymyzy goşmalydyrys.

Netije edip aýdanymyzda, Watan – ynsanyň kalbyndaky iň päk we ebedi galkandyr. Ýürekde Watan söýgüsini götermek, ony gözüň göreji deýin goramak we şan-şöhratyny dünýä ýüzüne ýasamak biziň mukaddes borjumyzdyr. Biz öz parahat, asuda we bagtyýar Watanymyz bilen hemişe buýsanarys hem-de onuň röwşen geljegi üçin ak ýürekden hyzmat ederis.

Garaşsyz Watanym - diller senasy.

Meýilnama:

I.«Garaşsyz Watanym – diller senasy» diýen mukaddes sözlemiň çuňňur manysy.

II.Garaşsyzlygyň halkymyza beren ruhy azatlygy we döredijilik ylhamy.

1. Watanymyzyň gazanan taryhy üstünlikleriniň, parahatçylyk söýüjilikli hemişelik Bitaraplyk ýolunyň dillerde sena bolmagy.

2. Ýaş nesliň kalbyndaky Watan buýsanjy we oňa bolan egsilmez söýgi.

III.Garaşsyz Watanymyzy wasp etmegiň we ony belent sepgitlere ýetirmegiň her bir raýatyň mukaddes borjudygy.

Dünýäde iň süji, iň eziz we ynsan kalbyna iň ýakyn mukaddes bir söz bar. Ol söz gaýtalandygyça ýüreklere joşgun, gözlere nur, gollara güýç berýär. Ol söz — Watandyr. Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanymyz bolsa biziň her birimiziň dillerimiziň senasy, kalplarymyzyň owazy we iň uly buýsanjymyzdyr. Watanymyzy wasp etmek, onuň gözelligini we şan-şöhratyny dile getirmek her bir türkmen raýaty üçin iň ýokary mertebedir.

Garaşsyzlyk halkymyzyň köpasyrlaryň dowamynda arzuw eden azatlygynyň we özbaşdaklygynyň miwesidir. Garaşsyzlyk eýýamy dillerimize täze bir aýdym, täze bir joşgun getirdi. Şu günki günde ýurdumyzyň ýeten belent sepgitleri, gurulýan ajaýyp ak şäherleri, döwrebap binalary we amala aşyrylýan dünýä ähmiýetli taslamalary bütin dünýäniň dillerinde sena bolup ýanyp dur. Halkymyzyň parahat, asuda we agzybir durmuşy eziz Watanymyzyň dünýädäki abraýyny has-da belende göterýär.

Watanymyzyň waspy şahyrlaryň goşgularynda, bagşylaryň sazlarynda we ýaşlaryň dillerinde hemişelik sena öwrüldi. Çünki Watany söýmek — imandandyr.

Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda pederlerimiziň galdyran milli mirasy, edep-terbiýe mekdebi gaýtadan dikeldildi. Ýaş nesiller hökmünde biz şeýle asuda, parahat we bagtyýar ýurtda ýaşaýandygymyz, okaýandygymyz hem-de döredýändigimiz üçin özümizi örän bagtly duýýarys. Kalbymyzda besleýän Watan seýgimizi biz diňe bir sözde däl, eýsem, okaýan gowy ylymlarymyzda, gazanýan üstünliklerimizde we halal zähmetimizde görkezmäge çalyşýarys.

Netije edip aýdanymyzda, Garaşsyz Watanymyz biziň ebedi guwanjymyz we başymyzyň täjidir. Türkmenistanyň bedew bady bilen öňe tarap barýan aýdyň ýollary dillerde sena bolup ýaşamagyny dowam eder. Biziň mukaddes borjumyz bolsa, dillerimiziň senasy bolan eziz Watanymyzy gözüň göreji deýin goramak, ony has-da gülläp ösdürmek we şanly taryhyny geljekki nesillere arassa we kämil derejede ýetirmekdir.

Parla, ýaşyl Baýdagym!

Meýilnama:

I.Döwlet baýdagynyň halkyň garaşsyzlygynyň, agzybirliginiň we mertebesiniň simwoly hökmündäki orny.

II.Ýaşyl Baýdagymyzyň reňkleriniň we şekilleriniň (gölleriň, hلالyň we ýyldyzlaryň) çuňňur many-mazmuny hem-de milli taryhymyz bilen baglanyşygy.

1. Baýdagymyzyň bütin dünýäde parahatçylygyň, durnuklylygyň we dostlugynyň nyşany hökmünde dabaralanmagy.

2. Ýaş nesliň kalbynda Baýdaga bolan mukaddes hormat we watansöýüjilik duýgulary.

III.Baýdagymyzyň hemişe belentde parlamagyny arzuw etmek we ony goramagyň mukaddes borçdugy.

Her bir garaşsyz döwletiň dünýä ýüzünde özüniň barhagyny, milli kimligini we azatlygyny görkezýän mukaddes nyşanlary bolýar. Şol gymmatlyklaryň iň esasysy we belenti bolsa Döwlet baýdagydyr. Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanymyzda ýaşyl Baýdagymyz halkymyzyň şanly geçmişini, bagtyýar şu gününi we aýdyň geljegini özünde jemleýän iň belent mukaddeslikdir. Ony asmanymyzda parlap duran görgümizde, her bir türkmen raýatynyň kalbynda çuňňur buýsanç we watansöýüjilik duýgusy oýanýar.

Ýaşyl Baýdagymyzyň her bir reňki, her bir şekili biziň köpasyrlaryň dowamynda kemala gelen milli ýörelgelerimizden söz açýar. Baýdagymyzyň ýaşyl reňki — durmuşyň, ýaşallygyň, parahatçylygyň we barlygyň nyşanydyr. Onuň ýüzündäki bäş sany milli haly gölleri türkmen halkynyň agzybirligini, jebisligini we baý medeni mirasyny şöhlelendirýär. Täze dogan aý we bäş sany kämil ýyldyz bolsa biziň aýdyň maksatlarymyzyň hem-de ýurdumyzyň bäş welaýatynyň mukaddes agzybirliginiň beýanydyr. Şeýle-de, Baýdagymyzda ýerleşýän zeýtun şahalary Türkmenistanyň dünýäde ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk statusynyň, parahatçylyk söýüjilikli ýolunyň aýdyň simwolydyr.

Baýdak — döwletiň namysydyr, halkyň mertebesidir. Ol diňe bir asmanymyzda däl, eýsem, her bir türkmenistanlynyň kalbynda parlamalydyr.

Şu günki günde biziň ýaşyl Baýdagymyz dünýäniň iň belent münberlerinde, Birleşen Milletler Guramasynyň binalarynyň öňünde, halkara sport ýaryşlarynda we medeni dabaralarda buýsançly parlanýar. Olimpik oýunlarynda we uly ýaryşlarda türgenlerimiziň ýeňişleri bilen göğe galkýan Baýdagymyz ýurda bolan söýgini has-da belende göterýär. Biz — bagtyýar ýaşlar şeýle mukaddes Baýdagyň saýasynda ýaşaýandygymyz, okap-öwrenýändigimiz we zähmet çekýändigimiz üçin özümizi örän bagtly saýýarys.

Netije edip aýdanymyzda, «Parla, ýaşyl Baýdagym!» diýen jümle biziň her birimiziň ýürek sözümizdir. Baýdagymyzy gözüň göreji deýin goramak, onuň şan-şöhratyny has-da belent etmek we ebedi parlamagyny üpjün etmek biziň mukaddes raýat borjumyzdyr. Goý, biziň parahatçylygyň, bagtyýarlygyň we rowaçlygyň nyşany bolan ýaşyl Baýdagymyz asuda asmanymyzda hemişe belentde parlasyn!

Änew–gadymy şäher.

Meýilnama:

I.Änew şäheriniň taryhy ähmiýeti we onuň türkmen medeniýetiniň gadymy ojaklarynyň biri hökmündäki orny.

II.Änew medeniýeti: Arheologik tapyndylar we ak bugdaýyň Watany hökmünde dünýä tanylyşy.

1. Seýit Jemaleddin metjidi: Orta asyr binagärlik sungatynyň täsin ýadygärligi we onuň taryhy syrlary (ajdarhalar şekili).

2. Häzirki zaman Änew şäheri: Geçmişiň medeni mirasynyň häzirki döwrüň innowasion ösüşleri bilen sazlaşygy.

III.Änew şäheriniň taryhy mukaddesligimizi gorap saklamakda we geljekki nesillere ýetirmekde tutýan roly.

Türkmenistanyň mukaddes topragy bütin adamzat taryhy üçin bahasyna ýetip bolmajak medeni ojaklaryň we gadymy şäherleriň mekanydyr. Şol şanlı we syrly şäherleriň biri hem, taryhy müňýyllyklaryň çuňlugyna uzaýan, Garaşsyz Watanymyzyň iň gözel künjeklerinin birinde ýerleşýän Änew şäheridir. Änew diňe bir taryhy ýadygärlikleriň däl, eýsem, adamzadyň ekerançylyk we medeni ösüşiniň gadymy ojaklarynyň biri hökmünde dünýä ylmyna giren şäherdir.

Änew şäheri barada aýdanymyzda, ilkinji nobatda Gündogarda meşhur bolan «Änew medeniýeti» we onuň dünýä medeniýetine goşan goşandy ýada düşýär. Arheologik gazuw-agtaryş işleriniň netijesinde, bu ýerden biziň eramyzdan öňki müňýyllyklara degişli bolan ak bugdaýyň däneleri tapyldy. Bu taryhy hakykat Türkmenistanyň, hususan-da Änew topragynyň ak bugdaýyň we ekerançylyk medeniýetiniň iň gadymy Watanydygyny bütin dünýä subut etdi. Bu gün şäherde hereket edýän «Ak bugdaý» Milli muzeýi hem şol şanly geçmişiň we däneli baýlygyň aýdyň aýnasydyr.

Änew — gadymy taryhyň we medeni galkynyşyň nurana mukaddesligidir. Bu ýerdäki her bir gurluşyk, her bir gum depe taryhyň syrly sahypalaryny özünde saklaýar.

Şäheriň ýene bir iň dabaraly we täsin ýadygärligi — XV asyra degişli bolan Seýit Jemaleddin metjidiniň galyndylarydyr. Bu metjit orta asyr türkmen binagärlik sungatynyň iň naýbaşy nusgasy hasaplanýar. Metjidiň girelgesiniň ýüzünde şekillendirilen iki sany uly ajdarhanyň şekili bütin dünýäniň taryhçylaryny haýran galdyryp gelýär. Halk arasyndaky rowayatlara görä, bu ajdarhalar şäheriň goragçylary we adalatlylygyň simwoly bolupdyr. Gurluşygyň täsin kafel bezegleri türkmen gurluşykçylarynyň şol döwürde-de nähili belent senede eýe bolandygyny görkezýär.

Şu günki günde Änew şäheri diňe bir geçmişiň ýadygärligi bolman, eýsem, Berkarar döwletimiziň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe gurlan döwrebap binalary, giň köçeleri we medeni ojaklary bilen çalt ösýän häzirki zaman şäheridir. Şäheriň halkara derejesindäki abraýy ýyldan-ýyla artýar. Onuň dünýä medeniýetindäki uly roly nazarda tutulyp, Änew şäheriniň Halkara türki medeniýeti guramasy (TÜRKSOÝ) tarapyndan «Türki dünýäsiniň medeni paýtagty» diýlip yglan edilmegi munuň aýdyň subutnamasydyr.

Netije edip aýdanymyzda, Änew şäheri — biziň milli buýsanjymyz, taryhy şöhratymyzdyr. Bu gadymy şäher geçmişiň baý medeni mirasyny şu günki we geljekki nesilleriň ruhy dünýäsine birikdirýän sarsmaz köprüdir. Biz öz taryhy köklerimize sarpa goýup, Änew ýaly gadymy mukaddesliklerimizi gorap saklamaly we onuň şan-şöhratyny dünýä ýüzüne tanyşdyrmalydyrys.

Enä tagzym – mukaddeslige tagzym

Meýilnama:

I.«Ene» diýen mukaddes sözüň manysy we onuň ynsan durmuşyndaky orny.

II.Ene mähriniň, sabyr-takatynyň we egsilmez söýgüsiniň waspy.

1. Türkmen halkynyň milli ýörelgelerinde enä goýulýan belent sarpa we hormat.

2. Gahryman Arkadagymyzyň «Enä tagzym – mukaddeslige tagzym» kitaby – ene mukaddesliginiň edebi we durmuşy aýnasy.

III.Ene öňündäki perzentlik borjumyz we enelerimiziň hemişe başymyzyň täji bolmalydygy.

Dünýäde iň kämil, iň tämiz we iň egsilmez mähir – bu ene mähridir. «Ene» diýen mukaddes söz dillerimize gelen pursadyndan kalbymyza aýdyňlyk, durmuşymyza ýylylyk berýär. Ene – bu durmuşyň gözbaşy, öýlerimiziň nury, maşgalamyzyň sarsmaz sütünidir. Türkmen halky asyrlar boýy enäni mukaddesligiň iň belent mertebesine goýupdyr we oňa tagzym etmegi perzentlik borjunyň iň baş şerti hasaplapdyr.

Ene – öz perzendi üçin janyny bermäge taýýar bolan ynsandyr. Ol gijelerine uklamaly bolman, hüwdi aýdyp, bizi mähir bilen ulaldýar. Biziň her bir üstünligimize iň birinji begenýän, kyn günümizde bolsa iň ýakyn hamyrmyz bolýan hem ýene-de enedir. Halk arasynda «Ene ýüregy – älem içre uly mähir hazynasy» diýilýär. Çünki enäniň kalbyndaky wepalylygy, sabyrlylygy we mähiri başga hiç bir jandarda tapmak mümkin däl. Türkmen gelin-gyzlarynyň, enelerimiziň taryh boýuň edep-ekramy, kaddyny we namysyny belent tutuşy milli terbiýämiziň özenini düzýär.

«Enä tagzym etmek — ene topraga, mukaddes ojaga we adamzada tagzym etmekdir.»

Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň «Enä tagzym – mukaddeslige tagzym» atly kitaby bu ugra bagyşlanan iň naýbaşy gollanmadyr. Awtor bu eserde öz mähriban ejesi Ogulabat ejanyň nusgalyk ömür ýolunyň, zähmetsöýerliginiň we asylly häsiýetleriniň üsti bilen bütin türkmen eneleriniň sypatyny wasp edýär. Kitapda ene mukaddesligi diňe bir maşgala derejesinde däl, eýsem, bütin jemgyýetiň, Watanyň ruhy sütüni hökmünde seljerilýär. Bu bolsa ýaş nesillere enelerimiziň gadyr-gymmatyny has-da çuňňur öwrenmäge ýardam edýär.

Netije edip aýdanymyzda, enelerimize hormat goýmak, olaryň razylygyny almak biziň durmuşdaky iň uly maksadymyz we imandandyr. Enäniň ak patasy, onuň beren doga-dylegi perzendi islendik beladan goraýan iň uly galkandyr. Biz şeýle mähriban, sahawatly we mukaddes enelerimiziň saýasynda ýaşaýandygymyz üçin buýsanmalydyrys hem-de olaryň başyny hemişe belent tutmalydyrys. Goý, dünýädäki ähli mähriban enelerimiziň jany sag, ömürleri uzak, başlary aman bolsun!

Ene kalby – mähir deňzi

Dünýäde iň mähirli Meýilnama:

I.Ene — dünýäniň iň mukaddes şahsyýeti we durmuşyň gözbaşy.

II.Ene mähriniň çäksizligi we ene kalbynyň deňiz bilen deňeşdirilmegi.

1. Enäniň çagasyny terbiýelemekde we ösdürmekde çekýän rüstem zähmeti, gije uykusyny bölüşi.

2. Halkyň pähimlerinde we edebiýatda ene sarpasy, "Ene süýti — ak süýt" mukaddesligi.

III.Ene öňündäki perzentlik borjumyz we olara goýmaly çäksiz hormatymyz.

, iň mukaddes we iň arassa duýgy enäniň öz perzendine bolan söýgisidir. Ene — ýaşaýyşyň gözbaşy, öýümiziň ýylysy, durmuşymyzyň nury we daýanjydyr. Halkymyz enäniň gadyr-gymmatyny, onuň kalbyndaky çäksiz mähir-muhabbeti inçe duýup, ony deňiz bilen deňeşdiripdir. "Ene kalby — mähir deňzi" diýen pähim hem hut şu rüstem hakykata esaslanýar. Deňziň gowşap-galkyp duran çäksiz suwy ýaly, enäniň perzendine bolan mähriniň hem soňy-çägi ýokdur.

Enäniň perzendi üçin çekýän zähmeti hasaplap biler ýaly däldir. Çaga dünýä inen gününden başlap, ene onuň saglygy, bagty we geljegi üçin ýaşaýar. Gije çagasy aglanda, uykusyny bölüp, ony mähir bilen hüwdüleýän, dünýäniň ähli dertlerinden öz gursagy bilen goraýan şahsyýet enedir. Çagasynyň ýylgyrşy bilen begenip, onuň azajyk dertlemesine kalby dilim-dilim bolýan ene mährini başga hiç bir zat bilen çalşyp bolmaz. Enäniň ak süýti we onuň aýdan terbiýeçilik mekdebi ynsanyň geljekde haýsy ugurda we nähili häsiýetde ýetişjekdigini kesgitleýän iň uly guraldyr.

"Ene mährini tapmadyk ynsan — Günüň şöhlesini görmedik gülle meňzeşdir."

Biziň halkymyz taryh boýunça enelere, gyz-gelinlere aýratyn uly sarpa goýupdyr. Edebiýatymyzda, nakyllarymyzda enäniň orny hemişe iň belentde tutulypdyr. "Ene dilim", "Ene topragym" ýaly iň mukaddes düşünjeleriň ene jümleri bilen baglanyşdyrylmagy hem enäniň şahsyýetiniň mukaddesligini aňladýar. Enäniň razylygyny almak — durmuşda iň uly bagt we ak ýoldur. Enesini begendirip, onuň ak akylly ak patasyny alan perzendiň işi hemişe şowly we öňe bolar.

Häzirki döwreimizde hem ýurdumyzda enelerimize, zenanlarymyza bolan hormat-sarpa has-da belentdir. Her ýyl Bahar paslynyň ilkinji günlerinde Halkara zenanlar gününiň dabaraly bellenilmegi, köp çagaly enelere "Ene mähri" diýen belent adyň dakylmagy döwletimiziň enelerimize goýýan sarpasynyň aýdyň nyşanydyr.

Netijede, ene kalby hakykatdan hem soňsuz mähir, rehim we wepalylyk deňzidir. Biziň perzentlik borjumyz bolsa şol deňizden nurlanýan mähri sarpalamak, enelerimiziň göwnüne degmezlik we olaryň gadyryny bilmekdir. Biz nähili ýaşda bolsak-da, nähili belent sepgitlere ýetsek-de, enelerimiziň öňünde hemişe bergilidiris. Goý, dünýädäki ähli mähriban enelerimiziň ýüzleri hemişe gülsün, kalbyndaky mähir deňzi bolsa hiç haçan guramasyn!

Kitap – ruhy hazyna.

Meýilnama:

I.Kitabyň ynsan durmuşyndaky we adamzat taryhyndaky orny.

II.Kitap – ylym-bilimiň, pähim-paýhasyň we medeniýetiň egsilmez çeşmesi.

1. Kitap okamagyň ynsanyň içki dünýäsini, ahlagyny we söz baýlygyny ösdürmekdäki ähmiýeti.

2. Türkmen halkynyň kitaba bolan sarpasy .

III.Kitabyň ömürlik dost we ruhy hazynadygy, ýaş nesliň kitap okamaga bolan ygrarlylygy.

Adamzat taryhynda dörän we ynsanyň aň-düşünjesini, medeniýetini hem-de ruhy dünýäsini kemala getiren iň beýik we täsin açyşlaryň biri — kitapdyr. Kitap — diňe bir hat ýazylan kagtazlar däl, ol asyrlar boýuň durnukly toplanan pähim-paýhasyň, ylym-bilimiň we durmuş tejribeleriniň saklanýan mukaddes hazynasydyr. Şonuň üçin hem, halk arasynda «Kitap – ruhy hazyna», «Kitapsyz öý – penjiresiz otag ýalydyr» diýen pähimli sözler giňden ýaýrapdyr.

Kitap ynsanyň iň ýakyn, iň wepaly dostudyr we hiç wagt satmajak syrdaşydyr. Ol bize geçmişiň şanly sahypalaryny görkezýär, şu günümizi dogry gurmaga kömek edýär we geljege tarap aýdyň ýol açýar. Kitap okap ulan adam dünýäni has çuňňur düşünýär, gowy we ýaman häsiýetleri tapawutlandyrmagy öwrenýär. Çeper eserler, hekaýalar we romanlar biziň ahlak sypatlarymyzy kämilleşdirip, kalbymyza ynsanperwerlik, rehimlilik we Watana bolan söýgi duýgularyny guýýar. Şeýle-de, kitap okamak ynsanyň dil baýlygyny artdyryp, onuň medeniýetli we sypaýy gürlemegine ýardam edýär.

«Ylym guýy gazylan ýalydyr, kitap bolsa şol guýynyň dury suwudyr. Ondan içdigiňçe, ruhuň baýlaşar.»

Türkmen halky gadymdan bäri kitaba aýratyn gadyr goýup, ony başynyň täji hasaplapdyr. Magtymguly Pyragy, Döwletmämmet Azady ýaly beýik akyldarlarymyz öz eserlerini we nury-didelerini kitap arkaly bize miras galdyrypdyrlar. Häzirki bagtyýar zamanamyzda hem döwletimiz tarapyndan kitaba, ylym-bilime goýulýan sarpa örän belentdir. Ýurdumyzda iň döwrebap kitaphanalaryň gurulmagy, ýaşlaryň kitap okamagy üçin ähli şertleriň döredilmegi biziň medeni derejemizi has-da galkyndyrýar. Gahryman Arkadagymyzyň we Hormatly Prezidentimiziň galamyndan dörän gymmatly kitaplar bolsa biziň durmuş we zähmet ýolumyzda iň uly ruhy gollanma bolup hyzmat edýär.

Netije edip aýdanymyzda, kitap — ynsanyň kalbyny hem-de aňyny ýagtyldýan öçmejek şemçyragdyr. Ruhuňy baýlaşdyrmagyň we hakyky kämil şahsyýet bolup ýetişmegiň ýoly diňe kitap okamagyň üsti bilen geçýär. Biz hem öz gezegimizde bu ruhy hazynanyň gadyryny bilmeli, köpräp kitap okamaly we şol okan ylymlarymyzy eziz Watanymyzyň ösüşi, halkymyzyň bagtyýar geljegi üçin ulanmalydyrys.

Dost – dostuň aýnasy.

Meýilnama:

I.«Dost – dostuň aýnasy» diýen pähimiň çuňňur manysy we dostlugyň ynsan ýonundaky orny.

II.Hakyky dostuň häsiýetleri: göwün arassalygy, hakykatçyllygy we aýna ýaly dogruçyllygy.

1. Dostlugyň ynsanyň kämilleşmegine, gowy we ýaman häsiýetleri saýgarmagyna edýän täsiri.

2. Türkmen halkynyň milli ýörelgelerinde we edebiýatynda dostluga, wepalylyga goýulýan uly sarpa.

III.Hakyky dostuň durmuşdaky iň uly baýlykdygy we şol arassa gatnaşygy gorap saklamagyň ähmiýeti.

Ynsan jemgyýetçilikde ýaşaýan jandardyr. Ol ömrüniň dowamynda dürli adamlar bilen gatnaşyk gurnaýar, tanyşýar we söhbetdeş bolýar. Emma şol adamlaryň içinde ynsanyň kalbyna iň ýakyn durýan, onuň syryny, şatlygyny we gussasyny paýlaşýan aýratyn bir şahsyýet bar, ol hem dostdur. Halk arasynda giňden ýaýran «Dost – dostuň aýnasy» diýen pähimli atalar sözi ýöne ýere dörän däldir. Ol hakyky dostlugynyň nähili durmuşa we ahlaka esaslanmalydygyny görkezýän iň aýdyň ölçegdir.

Aýna — öňünde duran zady nähili bolsa, şonwalygyna, hiç bir zady üýtgetmän we gizlemezden görkezýän serişdedir. Hakyky dost hem edil aýna ýalydyr. Ol seniň gowy taraplaryňa guwanar, ýöne kemçilikleriňi, ýalňyşlaryňy hem ýüzüňe göni, bähbidiňe bolar ýaly mähir we dogruçyllyk bilen aýdar. Hakyky dost adamynyň ýüregine ýaranjaňlyk etmez, ony ýalňyş ýoldan saklar. Şonuň üçin hem, ynsanyň nähili adamdygyny bilmek üçin ilki bilen onuň dostlaryna seredilýär. «Dostuňy aýt, seniň kimdigiňi aýdaýyn» diýen nakyl hem şu pikiri berkidýär.

Dost — bu biziň saýlap alan doganymyzdyr. Onuň kalbyndaky arassalyk biziň öz durmuşymyza we ahlak sypatymyza täsir edýär.

Türkmen halky gadymdan bäri dostluga, ygrarlylyga we wepalylyga aýratyn mukaddeslik hökmünde garapdyr. Biziň milli eposlarymyzda, ertekilerimizde we nusgawy edebiýatymyzda dostluk temasy iň belent mertebede wasp edilýär. Magtymguly Pyragy, Kemine, Mollanepes ýaly beýik akyldarlarymyz öz goşgularynda mert, wepaly we dogruçyl dostlary tapmagy we olary gadyrlamagy ündäpdirler. Çünki kyn güne düşeniňde goldaw berýän, ýykylanyňda golundan tutýan hakyky dost ynsana berlen iň uly durmuş sowgadydyr.

Netije edip aýdanymyzda, «Dost – dostuň aýnasy» diýmek, dostuň üsti bilen özüňi tanamak we kämilleşdirmek diýmekdir. Biziň öňümizde duran esasy wezipeleriň biri — ýanymyzda hemişe bizi gowy işlere ruhlandyrýan, dogry ýoly görkezýän dury we arassa kalply dostlary saklamakdyr. Biz hem öz gezegimizde dostlarymyz üçin edil şolar ýaly wepaly, hakykatçyl we düşbili aýna bolmagy başarmalydyrys.

Arkadag şäheri — geljegiň şäheri.

Meýilnama:

I.Arkadag şäheriniň gurluşygy we onuň Türkmenistanyň taryhyndaky hem-de halkara giňişligindäki ähmiýeti.

II. «Akylly şäher» (Smart city) konsepsiýasy.

1. Sanly ulgamlaryň, innowasion tehnologiýalaryň ýaşaýyş durmuşyna ornaşdyrylyşy.

2. Ekologiýa we ýaşyl tehnologiýalar: Şäheriň tebigata zyýansyz, arassa hem-de ekologiýa taýdan durnukly gurulmagy.

3. Medeni-durmuş gurşawy we ýaş nesil: Bagtyýar ýaşamak, okamak we zähmet çekmek üçin döredilen şertler.

III.Arkadag şäheriniň Garaşsyz Türkmenistanyň kuwwatyny, ösüş tizligini we geljege tarap aýdyň gadamlaryny görkezýän beýik eser bolup durýandygy.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan özüniň gurluşyk-binagärlik pudagynda dünýäni haýran galdyrýan ägirt uly üstünlikleri gazanýar. Şol beýik üstünlikleriň we täzeçil ösüşleriň iň naýbaşy nusgasy bolsa, döwlet ähmiýetli Arkadag şäheridir. Ýurdumyzyň iň gözel künjekleriniň birinde, Köpetdagyň eteginde gurlan bu şäher, diňe bir şu günki günüň däl, eýsem, doly manysy bilen geljegiň şäheridir.

Arkadag şäheriniň esasy aýratynlygy, onuň dünýäniň iň öňdebaryjy «akylly şäher» (Smart city) konsepsiýasyna laýyklykda gurlanlygyndadyr. Bu ýerde sanly ulgamlar, maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalary durmuşyň ähli ugurlaryna — ýaşaýyş jaýlaryndan başlap, jemgyýetçilik ulaglaryna, yşyklandyryş we howpsuzlyk ulgamlaryna çenli doly ornaşdyrylandyr. Öýleriň aralykdan dolandyrylmagy, sanly hyzmatlaryň elýeterliligi bu ýerdäki ýaşaýjylaryň durmuş derejesini düýbünden täze, ýokary basgançaga galdyrýar. Munuň özi Türkmenistanyň sanlylaşdyrmak syýasatynyň nähili uly sepgitlere ýetendigini görkezýär.

Şeýle-de, Arkadag şäheri — ekologiýanyň we arassalygyň mekanydyr. Gurluşykda ulanylan serişdelerden başlap, köçelerde hereket edýän elektrik awtobuslaryna we elektromobillerine çenli ähli zat tebigaty goramaga hem-de daşky gurşawyň arassa saklanmagyna gönükdirilendir. «Ýaşyl tehnologiýalaryň» önümçilige we durmuşa ornaşdyrylmagy, şäheriň ekologik taýdan arassa gurşawyny üpjün edýär. Döwrebap sport toplumlary, çagalar baglary, bilim ojaklary we lukmançylyk merkezleri ýaş nesliň sagdyn, kämil we bagtyýar bolup ýetişmegi üçin gurlandyr.

Netije edip aýdanymyzda, Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ýakyndan goldamagy bilen dörän Arkadag şäheri — türkmen halkynyň döredijilik we gurujylyk ukybynyň ajaýyp subutnamasydyr. Bu şäher dünýä jemgyýetçiliginde hem uly gyzyklanma we ýokary baha eýe boldy. Arkadag şäheri özüniň innowasion durmuşy, ýaşyl şäher gurşawy we röwşen geljegi bilen eziz Watanymyzyň bedew badyny bütin dünýä dabaralandyrýan mukaddes bir ýadygärlikdir.

Mermer şäher – Aşgabat

Meýilnama:

I.Aşgabat — Bitarap Türkmenistanyň paýtagty, ýurduň ýüregy we gözelligiň nusgasy.

II.Aşgabadyň ak mermerli binalary we onuň Ginnesiň rekordlar kitabyna girizilmegi.

1. Şäheriň gözel seýilgähleri, suw çüwdürimleri we döwrebap binalary (Ylym, bilim, sport we medeniýet merkezleri).

2. Paýtagtymyzyň parahatçylyk, dostluk we halkara hyzmatdaşlyk merkezi hökmündäki orny.

III.Aşgabat — her bir türkmenistanlynyň buýsanjy we geljege tarap ynamly ädimi.

Dünýäde täsin gözelligi, özboluşly binagärlik keşbi we arassalygy bilen haýran galdyrýan şäherler az däl. Şolaryň arasynda iň ajaýyp, iň arassa we görküne göz doýmaýan şäherleriň biri hem biziň parahat we Bitarap Watanymyzyň paýtagty — gözel Aşgabatdyr. Aşgabat diňe bir döwletimiziň dolandyryş merkezi bolman, eýsem türkmen halkynyň milli buýsanjynyň, ösüşleriniň we bagtyýar durmuşynyň aýdyň şöhlesidir. Şonuň üçin hem ony ýürekden söýgi bilen "Mermer şäher" diýip atlandyrýarlar.

Aşgabadyň iň esasy aýratynlygy — onuň ak mermere bürelen binalarydyr. Ýurdumyzyň paýtagty dünýäde iň köp ak mermerli binalaryň jemlenen şäheri hökmünde Ginnesiň rekordlar kitabyna girizildi. Günüň şöhlelerine lowurdap duran ak mermerli belent ýaşaýyş jaýlary, döwrebap edara binalary şähere aýratyn bir nur we asyllylyk berýär. Gije bolsa, Aşgabat reňbe-reň ylylaryň, çraklaryň şäherine öwrülýär. "Älem" medeni-dynç alyş merkezi, "Olimpiýa şäherçesi", "Aşgabat" monumenti ýaly binalar şäheriň gözelligine gözellik goşýar.

"Aşgabat — bu parahatçylygyň, gözelligiň we ynsanpwerligiň ak mermerden gurlan ýadygärligidir."

Mermer şäherimiz diňe bir binalary bilen däl, eýsem göm-gök seýilgähleri, bagy-bostanlyklary we serginlik berýän suw çüwdürimleri bilen hem meşhurdyr. Şäheriň içi we daş-töweregi ýaşyl zolaklara öwrülip, onuň ekologiýa taýdan arassa bolmagyny üpjün edýär. Döwrebap mekdepler, ýokary okuw jaýlary, ylmy merkezler we dünýä ülňülerine laýyk gelýän hassahanalar paýtagtymyzda adamlaryň bagtyýar ýaşamagy we zähmet çekmegi üçin ähli şertleriň döredilendigini görkezýär.

Mundan başga-da, Aşgabat — halkara parahatçylygyň, dostlugyň we diplomatiýanyň merkezidir. Bu ýerde dünýä ähmiýetli uly maslahatlar, sport ýaryşlary we medeni çäreler yzygiderli guralýar. Bitaraplyk prinsiplerine ynamly eýerýän paýtagtymyz dünýä halklaryny birleşdirýän ylalaşdyryjy sebit hökmünde uly abraýa eýedir.

Netijede, Aşgabat — biziň kalbarymyzyň soltany, bagtyýar şu günümiz we şanly geljegimizdir. Şäherimiziň günden-güne ösmegi, gözelleşmegi biziň her birimizi has-da gowy okamaga, işlemäge we Watanymyza peýdaly ynsanlar bolmaga ruhlandyrýar. Her bir türkmen raýaty öz paýtagty bilen çäksiz buýsanýar we onuň parahatçylygynyň, asudalygynyň baky bolmagyny arzuw edýär. Mermer şäherimiz Aşgabat baky parahatçylygyň we ösüşiň ak ýoly bilen hemişe öňe gider.

Halk gahrymanlaryny unutmaýar.

Meýilnama:

I.Nesilleriň görelde nusgasy.

II.Gahrymanlaryň sarpasy.

1. Rowaýatlarda,dessanlardaky waspy.

2. Halkyň ruhunyň beýgelmegi.

III.Gahrymanlar baky ýaşaýarlar.

Halkyň taryhy onuň başyndan geçiren wakalary we şol wakalarda edermenlik görkezen şahsyýetleri bilen berk baglanyşyklydyr. "Halk gahrymanlaryny unutmaýar" diýen pähim hem hut şu hakykata esaslanýar. Gahrymanlar diňe bir öz döwrüniň däl, eýsem geljek nesilleriň hem buýsanjy, görelde alýan nusgasy bolup hyzmat edýärler.

Gahrymanlaryň halkyň ýadynda saklanmagynyň esasy sebäbi, olaryň öz bähbitlerinden geçenligidir. Olar şahsy rahatlygyny, hatda iň gymmatly zat bolan janyny hem Watan, halkyň azatlygy we parahatçylygy ugrunda pida edýärler. Şeýle ägirt hyzmatlar hiç haçan gözden salynmaýar. Halk özüniň erkinligini, bagtyýarlygyny şol gahrymanlaryň gaýduwsyzlygy bilen baglanyşdyrýar. Şonuň üçin hem, taryh geçdigiçe, olaryň atlary has-da beýgelýär.

Halk öz gahrymanlaryny dürli ýollar bilen ýatlaýar we sarpalaýar. Olaryň edermenlikleri hakyndaky rowaýatlar, dessanlar we goşgular nesilden-nesle geçirilýär. Köçelere, mekdeplere, şäherlere olaryň atlary dakylýar, ýadygärlikleri dikilýär. Emma iň möhüm ýadygärlik — bu halkyň kalbynda saklanýan söýgi we hormatdyr. Nesiller şol gahrymanlaryň durmuş ýoluny öwrenip, olardan watansöýüjiligi, mertligi, namysy we zähmetkeşligi öwrenýärler.

Gahrymanlary ýatlamak — bu diňe bir geçmişe sarpa goýmak däldir. Bu, şol bir wagtyň özünde geljege bolan jogapkärçiligi duýmakdyr. Gahrymanlar bize öz halkyňy, topragyňy näderejede söýmelidigini görkezen ýol görkezijilerdir. Olar biziň milli buýsanjymyz bolup, halkyň ruhuny beýgeldýärler.

Netijede, gahrymanlar hiç haçan ölmeýärler. Olar halkyň taryhynda, medeniýetinde we her bir adamyň kalbynda ýaşamagyny dowam etdirýärler. Halk öz gahrymanlaryny unutmaýar, çünki olary unutmak — öz taryhyňy, öz kökleriňi we öz geljegiňi inkär etmek bilen barabardyr. Gahrymanlaryny sylaýan we ýatlaýan halk bolsa hemişe gujurly, jebis we öňe gitmäge ukyply bolýar.

1.   Türkmen halysy – milli guwanjym. 

Meýilnama:

I.Köpasyrlyk taryhyň nusgasy.

II.Türkmen halysynyň kämilleşmegi.

1)Zehin talap edýän zähmet.

2)Döwlet tarapdan goldawlar.

III. Gözelligiň we parahatçylyk söýüjiliginiň nyşany.

Türkmen halkynyň köpasyrlyk taryhynyň, baý medeniýetiniň we inçe sungatynyň iň ajaýyp nusgasy türkmen halysydyr. Halymyz diňe bir öý-goşy bezeýän düşek bolman, eýsem türkmen kalbynyň aýnasy, halkyň taryhyny we ruhy dünýäsini özünde jemleýän milli gymmatlygymyzdyr. Şonuň üçin hem, türkmen halysy biziň her birimiz üçin çäksiz milli guwançdyr.

Türkmen halysynyň döräp ugramagy we kämilleşmegi halkyň ýaşaýyş şertleri, tebigaty bilen berk baglanyşyklydyr. Enelerimiz we uýalarymyz tebigatyň gözelliklerini, asmanda parlaýan ýyldyzlary, daglary, gülleri we öz arzuw-hyýallaryny ýüreginiň mähri bilen haly göllerine siňdiripdirler. Halydaky her bir göl, her bir çitme uly bir hekaýaty, taryhy wakany gürrüň berýär. Mysal üçin, ahalteke, ýomut, salyr, saryk we ärsary ýaly esasy haly gölleri halkymyzyň agzybirliginiň, bitewüliginiň we taryhy kökleriniň nyşanydyr. Şol sebäpli hem döwlet baýdagymyzda bu gölleriň orun almagy uly manyga eýedir.

Halyçylyk sungaty aýratyn çydamlylygy, inçeligi we zehini talap edýän zähmetdir. Ýüňi saýlamakdan, reňklemekden başlap, tä iň soňky çitmesine çenli örän uly yhlas siňdirilýär. Türkmen gyz-gelinleri gyzgyn tomusda-da, sowuk gysda-da daragyň "gomp-gomp" urýan owazy bilen mukaddes senedi dowam etdiripdirler. Bu sungat eneden gyza, gyrnakdan gelne geçip, biziň döwrümize çenli kämil görnüşde saklanyp galypdyr. Halyçy enelerimiziň bu zähmeti we zehini dünýäni haýran galdyryp gelýär. Türkmen halysy öziň gürlügi, reňkleriniň solmazlygy we owadanlygy bilen dünýä bazarynda hemişe iň ýokary baha mynasyp bolupdyr.

Biziň döwrümizde türkmen halysynyň gadyr-gymmaty has-da belentde tutulýar. Döwletimiz tarapyndan halyçylyk sungatyny ösdürmek, kämilleşdirmek we ony dünýä ýaýmak ugrunda uly işler amala aşyrylýar. Her ýyl Maý aýynyň soňky ýekşenbesinde Türkmen halysynyň baýramynyň dabaraly bellenilmegi hem bu senede goýulýan sarpanyň aýdyň subutnamasydyr. Mundan başga-da, türkmen milli halyçylyk sungatynyň ÝUNESKO-nyň Adamzat däl-maddi medeni mirasynyň sanawyna girizilmegi halymyzyň diňe bir biziň däl, eýsem bütin adamzadyň gymmatlygydygyny görkezýär.

Netijede, türkmen halysy — biziň geçmişimiz, şu günümiz we geljegimizdir. Ol halkymyzyň çydamlylygynyň, gözelligi söýüjiliginiň we parahatçylyk söýüjiliginiň nyşanydyr. Biz hem öz gezegimizde bu mukaddes senedi gözümiziň garajygy ýaly goramalydyrys, sarpalamalydyrys we geljek nesillere ýitirmän ýetirmelidiris. Türkmen halysy biziň hemişelik milli buýsanjymyz we guwanjymyz bolup galar.

Gözel ülkämiň tebigaty

Meýilnama:

I.Türkmenistanyň gözel tebigatynyň özboluşlylygy we baýlygy.

II.Ýurdumyzyň dürli öwüşginli ajaýyp künjekleri (Garagum çöli, goja Hazar, belent daglar we gülzarly jilgeler).

1. Türkmen tebigatynyň özboluşly ösümlik we haýwanat dünýäsi.

2. Paslyň özgerişi: Entek we tebigat gözelliginiň ynsana berýän ruhy lezzeti.

III.Tebigaty goramak — Watany goramakdyr (Gelejek nesillere arassa we abadan tebigat galdyrmak borjumyz).

Her bir ynsan üçin öz doglup ösen, kemala gelen topragynyň tebigaty dünýäniň iň gözel, iň jadyly künjegidir. Biziň mukaddes Türkmenistan Watanymyz hem tebigy gözelliklere, özboluşly landşaftlara örän baý bolan jenneti mekandyr. Gözel ülkämiziň tebigaty özüniň dürli öwüşginleri, taryhy syrlary we baýlyklary bilen giden bir ajaýyp dünýäni ýatladýar. Şonuň üçin hem, ene topragymyzyň tebigatyny synlanymyzda, kalbymyzda buýsanç duýgusy joş urýar.

Türkmen tebigatynyň özboluşlylygy onuň dürli-dürli bolmagyndadır. Bir tarapda asmana gerdan gerip duran belent Köpetdag, Köýtendag we Sünt-Hasardag silsileleri bar bolsa, beýleki tarapda altyn öwüşginli Garagum çöli ýerleşýär. Garagum çöli diňe bir gum däl, ol özüniň sazaňlary, çerkezleri, gaharman çepiksiz çöl haýwanlary bilen aýratyn bir ekoulgamdyr. Mundan başga-da, ýurdumyzyň günbatar çetini bezäp oturan goja Hazar deňzi we onuň şypaly kenarlary, salkyn şemaly göwünleri galkyndyrýar. Ýaz pasly gelende bolsa, türkmen sährasy gyrmyzy galla bürenip, lowurdap duran gyzyl läleleri bilen gözüňi gazaýar.

Ülkämiziň ösümlik we haýwanat dünýäsi hem örän baýdyr. Dag jilgelerindäki pisse, hoz, badam tokaýlyklary, dermanlyk ösümlikleriň müň bir derde derman bolan görnüşleri biziň baýlygymyzdyr. Türkmenistanyň tebigaty özüniň meşhur ahalteke bedewleri, wepaly alabaýlary, jerenleri, sülgünleri we durnalary bilen has-da gözeldir. Döwletimiz tarapyndan guralan goraghanalar — Bathyz, Sünt-Hasardag, Repetek we Hazar goraghanalary bu baýlyklary ylmy esasda goramakda we köpeltmekde uly işleri bitirýärler.

Häzirki wagtda ýurdumyzda daşky gurşawy goramak, ekologiýa arassalygyny saklamak döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir. Her ýyl ýazyň-güýzüň guralýan köpçülikleýin bag ekmek dabaralary netijesinde şäherlerimiziň, obalarymyzyň daş-töweregi ýaşyl zolaklara öwrülýär. "Altyn asyr" Türkmen kölüniň gurlumagy bolsa sähranyň tebigatyny has-da janlandyrdy we täze guşlaryň, haýwanlaryň mekanyna öwürdi.

Netijede, gözel ülkämiziň tebigaty — biziň iň uly hazynamyzdyr. Tebigaty söýmek, ony gözüň garajygy ýaly goramak, geljek nesillere arassa we abadan ýagdaýda ýetirmek biziň her birimiziň raýatlyk hem-de ynsanlyk borjumyzdyr. Tebigaty gözel bolan ýurduň durmuşy hem baky durnukly, bagtyýar we bereketli bolar.

15.Atym – ganatym.

Meýilnama:

I.«At – türkmeniň ganaty» diýen pähimiň manysy we bedewiň halkymyzyň durmuşyndaky orny.

II.Adamyň iň ýakyn dosty.

1. Ahal-teke bedewiniň gözelligi, wepalyslygy we adamyň iň ýakyn dosty hökmünde suratlandyrylmagy.

2. Taryhymyzyň beýik sahypalarynda bedewleriň tutan orny (gahrymanlaryň ýoldaşy hökmünde).

3. Häzirki zaman Türkmenistanynda atçylyk sungatyna we seýisçilige berilýän uly üns.

III.Bedewiň – halkymyzyň geçmişiniň, şu gününiň we geljekki beýik maksatlara tarap okgunlylygynyň öçmejek simwoly.

Müňýyllyklaryň dowamynda dünýä medeniýetine ençeme gymmatlyklary galdyran türkmen halkynyň iň uly buýsançlarynyň biri-de onuň behişdi bedewleridir. Halk arasynda ýaşaýan «Atym – ganatym» diýen jümle ýöne ýere dörän däldir. Ol biziň ata-babalarymyzyň at bilen nähili çuňňur ruhy baglanyşykda ýaşandygynyň, ony öz ýarym ganaty, ruhy daýanjy hasaplandygynyň aýdyň subutnamasydyr.

Ahal-teke bedewi özüniň syratlylygy, durnuklylygy we asyllylygy bilen bütin dünýäni haýran galdyryp gelýär. Türkmen seýisleri sabyr-takat we uly yhlas bilen dünýäde iň kämil, arassa ganly aty kemala getirmegi başarypdyrlar. Türkmeniň göz öňüne getirmesi, at diňe bir ulag däl-de, eýsem, ynsanyň dilini bilýän, onuň şatlygyny hem-de gussasyny paýlaşýan wepaly dostdur. «Irden tur-da ataňy gör, ataňdan soň – atyňy» diýen pähimli söz atyň maşgala agzasy ýaly gadyrlanandygyny görkezýär.

Taryha ser salanymyzda hem, meşhur gahrymanlarymyzyň şanly ýollaryny olaryň wepaly atlarsyz göz öňüne getirmek mümkin däl. Göroglynyň Gyraty, Jelaleddin Meňburlanyň aty ýaly behişdi bedewler diňe bir söweş meýdanynda däl, eýsem, eýesiniň ykbalynda hem möhüm orun tutupdyrlar. Olar eýesini howpdan gorap, iň kyn pursatlarda hem wepalylygyň belent nusgasyny görkezipdirler. At – türkmen ýigidiniň namysy, gaýraty we kalbynyň owazy bolupdyr.

Häzirki bagtyýar zamanamyzda hem bedewlerimize bolan sarpa belent tutulýar. Gahryman Arkadagymyzyň we Hormatly Prezidentimiziň taýsyz tagallalary bilen ýurdumyzda atçylyk sporty täze belentliklere göterilýär. Döwrebap atçylyk toplumlary gurulýar, seýislerimiziň we çbüşlerimiziň zähmetine ýokary baha berilýär. Biziň döwlet tugumyzda hem ahal-teke bedewiniň şekillendirilmegi, onuň biziň garaşsyzlygymyzyň, agzybirligimiziň we ösüşlerimiziň ebedi nyşanydygyny görkezýär.

Netije edip aýdanymyzda, «Atym – ganatym» diýen jümle şu gün hem öz güýjüni we manysyny ýitirenok. Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan özüniň behişdi bedewleriniň batly gadamlary bilen diňe öňe – rowaçlyklara tarap barýar. Bedewlerimiziň bady biziň parahat durmuşymyzyň, bagtyýar geljegimiziň we egsilmez gujur-gaýratymyzyň ebedi güýjüdir.

Milli mirasym – ebedi mirasym

Meýilnama:

I.Milli mirasyň halkyň taryhy kökleri we milli aňyýeti bilen baglanyşygy.

II.Türkmen halkynyň maddy we ruhy mirasynyň baýlygy (halylar, şaý-sepler, dessanlar we dutar sungaty).

1. Milli mirasyň nesilden-nesle geçijiligi we ebediligi.

2. Mirasymyzyň dünýä medeniýetindäki orny we ÝUNESKO-nyň sanawyndaky gymmatlyklarymyz.

III.Geçmişe sarpa goýmak we milli mirasy geljege göni ýetirmegiň mukaddes borjy.

Halkyň taryhy sahypalary, onuň asyrlar boýy döreden medeni we ruhy gymmatlyklary milli miras diýlip atlandyrylýar. Miras — bu diňe bir geçmişiň gallyndysy däl, eýsem milletimiziň geljekki ýoluny şöhlelendirýän, biziň kimdigimizi dünýä tanyşdyrýan iň uly hazynadyr. Türkmen halky özüniň müňýyllyklaryň süzgüçinden geçip gelen baý medeniýeti bilen giden bir medeni dünýäni gurlupdyr. Şonuň üçin hem "Milli mirasym – ebedi mirasym" diýen pähim biziň milli buýsanjymyzyň düýp özenidir.

Türkmen halkynyň milli mirasy örän giň hem-de köpöwüşginlidir. Ol maddy we ruhy mirasa bölünýär. Maddy mirasymyzyň iň kämil nusgalary bolan gür we owadan halylarymyz, gyzlarymyzyň we gelinlerimiziň yşky-mähri siňen kümüş şaý-sepleri, milli lybaslarymyz özüniň nepisligi bilen bütin dünýäni haýran galdyrýar. Ruhy mirasymyz bolsa biziň pähimli nakyllarymyz, ertekilerimiz, dünýä edebiýatynyň altyn fonduna giren "Görogly", "Leýli-Mejnun" ýaly şöhratly dessanlarymyz we akyldar şahyrlarymyzyň döredijiligidir. Bularyň hemmesi türkmen kalbynyň we aňynyň nähili beýik bolandygynyň aýdyň subutnamasydyr.

Milli mirasymyzyň "ebedi" bolmagynyň esasy sebäbi — onuň nesilden-nesle geçijilik häsiýetidir. Ene-atanyň öz çagasyna öwredýän edep-terbiýesi, halypanyň şagirdine geçirýän senedi milli mirasymyzyň ömür tanapydyr. Munuň iň aýdyň mysaly hökmünde ak öýleri, dutar ýasamak we onda çalmak sungatyny, şeýle hem ýomut, salyr göllerini görkezmek bolar. Häzirki wagtda bu asylly ýörelgeler ÝUNESKO-nyň Adamzat däl-maddi medeni mirasynyň sanawyna girizildi. Bu bolsa biziň mirasymyzyň diňe bir türkmen halkynyň däl, eýsem bütin adamzadyň ebedi gymmatlygyna öwrülendigini görkezýär.

Biziň döwletimizde milli mirasa, taryhy ýadygärliklere we medeni gymmatlyklara uly sarpa goýulýar. Gadymy Merw, Köneürgenç, Nisa ýaly taryhi ýerleri goramak we öwrenmek boýunça uly işler amala aşyrylýar. Ýaş nesilleriň milli ruhda terbiýelenmegi üçin medeni çäreler, bäsleşikler we sergiler yzygiderli guralýar.

Netijede, milli mirasymyz biziň geçmişimiz bilen geljegimizi birleşdirýän mukaddes köprüdir. Ol biziň şahsyýet bolup ýetişmegimizde, öz halkymyza bolan wepalylygymyzda iň uly guraldyr. Biz — geljekki nesil hökmünde pederlerimizden galan bu ölmez-ýitmez ebedi mirasy gözümiziň garajygy ýaly goramalydyrys, ony kämilleşdirip, geljekki nesillere ýitirmän we arassa ýagdaýda geçirmelidiris. Medeniýeti ebedi bolan halkyň bolsa geljegi hem hemişe ýagty we şöhratly bolar.

Men Watanyň esgeri!

Meýilnama:

I.Watan mukaddesligi we esger bolmagyň mertebesi.

II.Esgerlik borjy — Watana we halka bolan wepalylyk.

1. Mukaddes kasam we harby gullugyň durmuş mekdebi (tertip-düzgün, mertlik we mertlerçe ýörelgeler).

2. Taryhdaky gahryman pälwanlarymyzyň we pederlerimiziň gahrymançylyk ýoly.

III.Watanyň asuda asmanyny we parahatçylygyny goramagyň buýsanjy hem-de geljege bolan ynam.

Watan — ynsan üçin iň mukaddes, iň mähriban we iň gymmatly mekandyr. Ol biziň dünýä inen, ilkinji ädimlerimizi äden, ata-babalarymyzyň gany we deri siňen mukaddes topragydyr. Şol sebäpli hem bu topragy gözüň garajygy ýaly goramak, onuň parahatçylygyny we asuda asmanyny saklamak her bir ynsanyň, aýratyn hem her bir türkmen ýigidiniň iň mukaddes borjudyr. "Men Watanyň esgeri!" diýen söz her bir ýigidiň kalbynda buýsanç we uly jogapkärçilik duýgusyny oýarýan iň mertebeli jümledir.

Esger bolmak — diňe bir harby lybasy geýmek däl-de, eýsem bütin bir halkyň, ene-atalaryň, bally körpeleriň parahat uykusyny goramak diýmekdir. Harby gulluga giden her bir ýigit ilki bilen Mukaddes Kasam kabul edýär. Bu kasam — Watana, halka we Belent Serkerdebaşa bolan wepalylygyň, durnuklylygyň we gahrymançylygyň kasamydyr. Harby gulluk adamyň häsiýetini taplaýan, ony hakyky erkek adam edip ýetişdirýän durmuş mekdebidir. Bu ýerde esgerler tertip-düzgüne, birek-birege kömek etmäge, kynçylyklary mertlerçe ýenmäge we Watany janyňdan hem eziz görmäge öwrenýärler.

Türkmen halkynyň taryhy gahrymançylykly sahypalara baýdyr. Oguz han, Görogly beg, Alp Arslan, Soltan Sanjar we Ärtogrul gazy ýaly merdana pederlerimiziň guran kuwwatly döwletleri, gorgan toprayklary biziň üçin uly mekdepdir. Şu günki gün Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň hatarynda gulluk edýän her bir esger özüni şol beýik gahrymanlaryň nesli döwrebap dowamçysy hökmünde duýmalydyr. Biz pederlerimiziň gahrymançylykly ýolundan ylhanyp, kämil harby tehnikalary we ýaraglary öwrenýäris, Watanymyzyň serhetlerini gije-gündiz gaýduwsyz goraýarys.

Häzirki wagtda Bitarap Türkmenistan döwletimiz dünýäde parahatçylygyň we dostlugyň tarapdary hökmünde tanalýar. Biziň harby doktrinamyz hem diňe goranyş häsiýetine eýedir. Men — Watanyň esgeri hökmünde ýurdumyzyň asuda asmanyny, parahat durmuşyny we halkymyzyň bagtyýar zähmetini gorap duranlygym bilen çäksiz buýsanýaryn.

Netijede, Watanyň esgeri bolmak — iň belent mertebedir we mukaddes wezipedir. Gulluk borjumyzy abraý bilen tamamlaýp, ene topragymyza we maşgalamyza başymyz dik, ýüzümiz ýagty dolanmak biziň iň uly maksadymyzdyr. Türkmen esgeriniň gaýduwsyzlygy, mertligi we Watana bolan çäksiz söýgüsi biziň mukaddes topragymyzyň hemişe parahat we abadan bolmagynyň iň ygtybarly kepilidir.

Mugallym meniň durmuşymda

Meýilnama:

I.Mugallym — durmuşyň ýolgörkezijisi we medeniýet şemaly.

II.Mugallymyň ynsanyň şahsyýet bolup ýetişmegindäki we bilim dünýäsindäki orny.

1. Ilkinji mugallymymyň galdyran ýatlamalary we maňa beren durmuş sapaklary.

2. Mugallymçylyk käriniň mukaddesligi, sabyr-takatlylygy we yhlasy.

III.Mugallyma bolan çäksiz hormat-sarpa we minnetdarlyk duýgusy.

"Mugallym — özüni ýakyp, töweregine şöhle saçýan şemdir."

Ynsanyň durmuşynda öçmejek yz galdyrýan, onuň geljegine uly täsir edýän mukaddes şahsyýetler bar. Şolaryň iň esasylarynyň biri hem mugallymdyr. Ene-atamyz bizi dünýä getirip, mähir-muhabbat bilen ösdürýän bolsa, mugallym biziň aň-dünýämizi baýlaşdyrýar, durmuşy tanyp, akylly we kämil ynsan bolup ýetişmegimize ýol açýar. Şol sebäpli hem mugallym meniň durmuşymda hakyky ýolgörkeziji we iň gymmatly ynsanlaryň biridir.

Körpeje çagakaň, mekdep bosagasyndan ätlän ilkinji günüň hemme zat nätanyş we gorkunç görnüp biler. Ýöne bizi güler ýüz, mähirli garaýyş bilen garşylap, elimizden tutan ilkinji mugallymamyz şol gorkyny dessine ýok edýär. Ol bize diňe bir "A" harpyny ýazmagy ýa-da sanlary sanamagy öwretmän, eýsem dostlugyň, agzybirligiň, Watany söýmegiň we ulyny sylamagyň nämedigini ilkinji bolup kalbymyza guýýar. Meniň ilkinji mugallymamyň beren her bir öwüdi, mähirli sesi şu günki günde-de meniň durmuşyma we tutýan ýoluma şöhle saçyp dur.

Mugallymçylyk käri dünýäde iň kyn, şol bir wagtyň özünde-de iň asylly we mukaddes hünärdir. Mugallym bolmak aňsat däl, çünki ol onlarça, ýüzlerçe dürli häsiýetli çagalaryň her biriniň dilini tapmagy, olara sabyrlylyk bilen çemeleşmegi talap edýär. Mugallym her bir okuwçynyň ykbalyna, geljegine jogapkärçilik bilen garaýar. Onuň gije düşüp, depder barlap oturan pursatlary, okuwçysy uly üstünlik gazananda öz çagasy begenen ýaly begänişi — bu käre bolan beýik söýginiň aýdyň subutnamasydyr. Biz durmuşda nähili sepgitlere ýetsek-de, şol üstünlikleriň düýbünde mugallymlarymyzyň gije-gündiz çeken çäksiz zähmeti we sabyr-takatlylygy ýatandyr.

Häzirki wagtda biziň ýurdumyzda hem mugallymlara, bilim işgärlerine aýratyn uly sarpa goýulýar. Döwrebap mekdepler, kämil tehnologiýalar bilen üpjün edilen synplar mugallymlaryň hem, okuwçylaryň hem netijeli işlemegine giň mümkinçilikler açýar. Men öz gezegimde mugallymlarymyň beren bilmini, öwüt-nesihatlaryny durmuşymda iň gowy gural hökmünde ulanmaga çalyşýaryn.

Netijede, mugallym meniň diňe bir sowat öwrenen adamym däl, eýsem meniň ruhy dünýämi guran, ynsanlygyň we adamgersizligiň belent derejelerini görkezen hakyky mugallymymdyr. Gahryman pederlerimiziň "Atan dek gör, halypaňy" diýen pähimine eýerip, bize bilim we terbiýe beren ähli mugallymlarymyzyň öňünde baş egýärin. Olaryň çeken mukaddes zähmetiniň öňündäki minnetdarlyk borjumyzy bolsa diňe we diňe gowy okap, Watana we halka peýdaly, ynsaply adamlar bolup ýetişmek bilen ödäp bileris.

XXI asyr – tehnologiýalaryň asyry

Meýilnama:

I. Ösüşiň iň ýokary hem-de iň çalt depginli döwri.

II.Häzirki tehnologiýalar.

1. Tehnologiýa — bu gowy hyzmatkär, emma erbet hojaýyndyr.

2. Sanly ykdysadyýet.

III. XXI asyr — tizlik we kämilliik asyrydyr

Adamzat taryhy dürli ösüş basgançaklaryny başyndan geçirdi, emma häzirki ýaşap ýören XXI asyrymyz ösüşiň iň ýokary hem-de iň çalt depginli döwri hökmünde taryha girýär. Bu asyr ylymyň, tehnikanyň we sanly ulgamyň durmuşymyzyň her bir künjüne aralaşan wagtydyr. Şonuň üçin hem XXI asyra doly hukukly we ynamly ýagdaýda "tehnologiýalaryň asyry" diýip bilýäris.

Tehnologiýalaryň ösüşi biziň gündelik durmuşymyzy, işleýiş, okaýyş we aragatnaşyk saklaýyş medeniýetimizi düýpgöter üýtgetdi. Mundan birnäçe onýyllyklar öň hyýal hem edilip bilinmeýän internet, akylly telefonlar, kompýuterler häzirki wagtda adaty zerurlyga öwrüldi. Islendik magümaty sekuntlaryň içinde dünýäniň beýleki künjegine ýetirmek ýa-da zerur bolan bilimi öýden çykman tapmak mümkinçiligi döredi. Tehnologiýa aralyklary gysgaldyp, dünýäni uly bir bütewi ulgama öwürdi.

Häzirki wagtda tehnologiýalar diňe bir aragatnaşyk däl, eýsem ähli möhüm pudaklaryň hereketlendiriji güýjüdir:

• Lukmançylykda: Häzirki zaman enjamlary we emeli aň arkaly iň agyr kesellere çalt anyklama goýulýar we çäre görülýär. Robot-hirurglar iň inçe operasiýalary gysga wagtda we gurluşyksyz amala aşyrýarlar.

• Bilimde: Sanly bilim ulgamy, onlaýn sapaklar we elektron kitaphanalar dünýäniň islendik künjegindäki ýaşlara döwrebap bilim almaga giň şertler döredýär.

• Ykdysadyýetda we önümçilikde: Zawod-fabriklerde robotlaşdyrylan ulgamlar adamyň agyr zähmetini ýeňilleşdirip, önümçiligiň hilini we mukdaryny birnäçe esse artdyrdy.

Bu pähimli söz tehnologiýalary ulanmakda adamyň paýhasly we seresap bolmalydygyny ýatladýar. Sebäbi tehnologiýanyň ösmegi bilen bir hatarda, adamlaryň mawy ekranlara garaşlylygy, janly aragatnaşygyň azalmagy ýaly meseleler hem ýüze çykýar. Şonuň üçin täze tehnologiýalary diňe bir öwrenmek däl, eýsem olary adamzada bähbit getirejek taraplara dogry ugrukdyrmak hem möhümdir.

Biziň ýurdumyzda-da ýaşlaryň döwrebap tehnologiýalardan baş çykarmagy, sanly ykdysadyýetiň ösdürilmegi ugrunda uly işler alnyp barylýar. Ýaş nesle iň döwrebap kompýuter tehnologiýalary, robototehnika we emeli aň ýaly ugurlary öwrenmek üçin ähli şertler döredilýär.

Netijede, XXI asyr — tizlik we kämilliik asyrydyr. Bu döwürde öňe gitmek, jemgyýetde öz ornuňy tapmak we Watanyň ösüşine goşant goşmak üçin tehnologiýalar bilen aýakdaş gitmek zerurdyr. Tehnologiýanyň güýjüni ylymyň we adamgersizligiň hyzmatyna goýmagy başaran nesiller geljegiň hakyky eýeleri bolar.

Magtymgulynyň arzuwlan zamanasy.

Meýilnama:

I.Magtymguly Pyragynyň türkmen halkynyň taryhyndaky we ruhy dünýäsindäki orny.

II.Şahyryň ýaşan döwrüniň kynçylyklary we onuň halkyň ykbalyna çuňňur gynanmagy.

1. Magtymgulynyň goşgularynda öňe sürülýän esasy arzuwlar: agzybirlik, garaşsyzlyk we bitewi döwlet.

2. Akyldaryň arzuwlan zamanasynyň Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanymyzda hasyl bolmagy.

III.Pyragynyň mukaddes arzuwlarynyň durmuşa geçmegi bilen bagtyýar eýýamda ýaşaýan nesliň buýsanjy.

Türkmen halkynyň akyldar ogly, söz sungatynyň beýik ussasy Magtymguly Pyragy diňe bir şahyr bolman, eýsem, öz halkynyň geljegini, bagtyýarlygyny we erkinligini öňünden gören beýik pelsepeçidir. Onuň döredijiligi halkymyzyň taryhy ýoluny, ruhy kalbyny we iň mukaddes arzuw-hyýallaryny özünde jemleýän altyn hazynadyr. Magtymgulynyň bütin ömrüne we döredijiligine ser salanyňda, onuň iň uly maksadynyň – agzybir we garaşsyz bir döwletde ýaşamak arzuwy bolandygyny görýäris.

Şahyryň ýaşan XVIII asyry türkmen halky üçin gaty agyr we çarkandakly döwür bolupdyr. Ýurtda agzybirligiň bolmazlygy, içerki gapma-garşylyklar we daşarky duşmanlaryň çapwulçylyklary halkyň dyza çökmegine, sarsmagyna getiripdir. Halkynyň çekýän bu hasraty akyldaryň ýüregini gyýypdyr. Emma Pyragy kynçylyklara garamazdan, hiç wagt umydyny ýitirmändir. Ol özüniň otly goşgulary bilen taýpalary, tireleri birleşmäge, bir supranyň daşyna ýygnanmaga çagyrypdyr. Onuň:

«Bir suprada taýýar gylsa döwleti, Han dözmeýir, garaşar sary türkmeniň» –

diýen setirleri, ýurdumyzda bitewi, kuwwatly we adalatly döwletiň gurulmagyna bolan çuňňur ynamyň hem-de iň uly arzuwyň beýanydyr. Şahyr türkmeniň asuda, parahat, gurply we dünýä ýüzünde mertebeli halk bolup ýaşamagyny isläpdir.

Häzirki wagtda uly buýsanç bilen aýdyp bileris: Magtymguly atamyzyň asyrlar boýy arzuwlan şol nurana zamanasy bu gün hakykata öwrüldi! Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanymyz – Pyragynyň pelsepewi garaýyşlarynyň, bitewilik we agzybirlik hakyndaky mukaddes oýlarynyň doly hasyl bolan mekanydyr. Häzirki bagtyýar zamanamyzda halkymyz bir suprada döwlet gurup, asuda we bagtyýar durmuşda ýaşaýar. Hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda şahyryň pähim-paýhasy, edebi mirasy dünýä derejesinde dabaralandyrylýar.

Netije edip aýdanymyzda, Magtymguly Pyragynyň arzuwlan zamanasy – biziň şu günki döwletimiz we asmanymyzdyr. Beýik şahyryň mukaddes ýadygärligine sarpa goýmak, onuň öwüt-ündewlerine wepaly bolup, eziz Watanymyzy has-da gülläp ösdürmek biziň – bagtyýar nesilleriň mukaddes borjudyr.

Dil bilen dünýäni gezer.

Meýilnama:

I.Dostluk köprüsi.

II.Dünýäni tanamaga açylýan ýol.

1. Islendik kynçylygy ýenmaga kömek edýän güýç.

2. Ýagşy söz ýylany hinden çykarar...

III. Ynsanyň iň uly baýlygy.

Halkymyzyň asyrlar boýy toplan durmuş tejribesinden dörän "Dil bilen dünýäni gezer" diýen nakyly uly we çeňňer many-mazmuna eýedir. Bu jümle diňe bir daşary ýurt dillerini öwrenip, dünýä syýahat etmegi däl, eýsem sözüň, dil açmagyň, adamyň jemgyýetdäki ornuny we gapylary açmakdaky güýjüni aňladýar. Dil — ynsanlary birleşdirýän, dostluk köprülerini gurýan iň gowy guraldyr.

Ilki bilen, bu nakyly göni manyda alsak, häzirki ösen we globallaşan dünýäde daşary ýurt dillerini bilmegiň ähmiýeti örän uludyr. Öz ene diliňden başga-da dünýä dillerini bilmek ynsana täze mümkinçilikleri açýar. Dil bilyän adam islendik ýurda barsa-da, özüni ýat ýaly duýmaýar, şol ýeriň halky bilen gürleşip, olaryň medeniýeti, taryhy we durmuşy bilen ýakyndan tanyşýar. Şeýlelikde, dil hakykatdan hem adama dünýäni gezmaga, ony tanamaga we düşünmäge ýol açýar.

Mundan başga-da, "Dil bilen dünýäni gezer" diýen pähim göçme manyda sözüň we süji diliň güýjüni görkezýär. Geçmişde at-araly belli alymlarymyz, şahyrlarymyz we ilçilerimiz ýiti hem-de parasatly sözleri bilen uly uruşlaryň öňüni alypdyrlar, halklary ýaraşdyrypdyrlar. Süji dil, adamlar bilen dogry gatnaşyk gurmak ukyby islendik kynçylygy ýenmaga kömek edýär. Hormat-sarpaly, medeniýetli gürlemegi başarýan adam hemmeler tarapyndan söýülýär we kabul edilýär. Beýle adamlar üçin dünýädäki ähli ýüreklere barýan gapylar açykdyr.

"Ýagşy söz ýylany hinden çykarar, ýaman söz pyçagy gynyndan." — Halk nakyly

Häzirki wagtda Türkmenistan döwletimiz hem dünýä ýurtlary bilen dostlukly we parahatçylykly gatnaşyklary alyp barýar. Bu gatnaşyklarda bolsa iň esasy orny diplomatiýa, ýagny diliň we sözüň güýji eýeleýär. Ýaşlarymyzyň birnäçe dilleri öwrenmegi, halkara arenalarda ýurdumyzy we medeniýetimizi mynasyp tanyşdyrmagy hem şu pähimiň durmuşdaky aýdyň şöhlesidir.

Netijede, dil — ynsanyň iň uly baýlygy we iň güýçli guralydyr. Dili baý, gepläp-sözlemegi başarýan we daşary ýurt dillerini öwrenýän adam hiç wagt azaşmaz. Şonuň üçin hem biz ene dilimizi kämil bilmek bilen birgörüşde, dünýä dillerini hem öwrenmelidiris. Çünki dil bilesigeliji ynsanyň dünýäni syýahat etmegi we bütin adamzat bilen dostlaşmagy üçin iň ajaýyp guraldyr.

Meniň söýgüli şahyrym

Meýilnama:

I.Şahyrana kalply türkmen halky we söz sungatynyň beýik şahsyýeti Magtymguly Pyragy.

II.Magtymguly Pyragynyň şahyrlaryň arasyndaky aýratyn orny we ykbaly.

1. Şahyryň goşgularyndaky watansöýüjilik, agzybirdilik we öwüt-nesihat temalary.

2. Goşgularyň meniň ruhy dünýäme, terbiýeme we durmuşyma ýetiren täsiri.

III.Beýik söz ussadyna bolan çäksiz söýgi we şahyryň mirasynyň ebediligi.

Türkmen halky asyrlar boýy söz sungatyny, şahyry we goşgy-gazaly mukaddes saýan halkdyr. Biziň taryhymyzda dünýä medeniýetiniň genji-hazynasyna öçmejek goşant goşan ençeme beýik söz ussatlary, şahyrlarymyz ýaşap geçipdir. Emma olaryň arasynda her bir türkmeniň kalbynda aýratyn orun eýeleýän, goşgulary ýürekleriň töründen ýer alan bir gury bar, ol hem biziň akyldar şahyrmyz, nusgawy edebiýatymyzyň gülüstanlygy Magtymguly Pyragydyr. Şonuň üçin hem Magtymguly Pyragy meniň iň söýgüli şahyrymdyr.

Magtymgulynyň goşgularyny okamadyk, onuň pähimli sözlerinden ylham almadyk türkmen ýokdur. Şahyryň ýaşap geçen döwri çylşyrymly we agyr bolsa-da, ol öz şahsy dertlerini unudyp, hemişe halkyň dertleri bilen ýaşapdyr. Onuň döredijiliginiň iň belent taryhy we özeni watansöýüjilik we agzybirlik ugrundaky göreşdir. Halkyň dargaşan, dagynyk gezen döwründe Magtymguly Pyragy özüniň otly goşgulary bilen taýpalary birleşmäge, bir suprada nan iýmäge çagyrypdyr.

Şahyryň bu arzuwy şu günki gün hakykata öwrüldi. Biziň berkarar we parahat döwletimiz onuň şol mukaddes arzuwlarynyň miwesidir. Onuň "Türkmeniň", "Ýeli geler", "Görülmez" ýaly goşgularyny okanymda, kalbymda Watana bolan guwanç we buýsanç duýgusy has-da joşýar.

Magtymguly Pyragynyň maňa has ýakyn bolmagynyň ýene bir sebebi — onuň goşgularynyň durmuş mekdebidigidir. Şahyr özüniň ynsanperwer we nesihat häsiýetli goşgularynda adamkersilik, dostluk, dogruçyllyk, ulyny sylamak we ene-atany gadyrlamak ýaly asylly häsiýetleri ündeýär. "Janyna ýetmez", "Äralar", "Mert bolar" ýaly goşgulary maňa durmuşda nähiili ýol tutmalydygyny, kynçylyklarda nähili mert durmalydygyny öwredýär. Şahyryň her bir satyry gyzylyň gyrany ýaly gymmatly we manylydyr.

Häzirki wagtda akyldar şahyrmyzyň ady diňe bir öz ýurdumyzda däl, eýsem bütin dünýäde belentden tutulýar. Onuň goşgulary dünýä dillerine terjime edilip, bütin adamzadyň kalbyny feth edýär. Döwletimiz tarapyndan Magtymguly Pyragynyň mirasyny öwrenmäge we ony dunjä ýaýmaga uly üns berilmegi bizi örän begendirýär.

Netijede, Magtymguly Pyragy diňe bir geçmişiň şahyry däl, ol biziň şu günümiziň hem-de geljegimiziň hem hemrasydyr. Onuň ölmez-ýitmez eserleri meniň kalbymy bezeýär we durmuş ýoluma şöhle saçýar. Men öz söýgüli şahyrymyň goşgularyny her wagt yhlas bilen okap, ondan ynsanlygyň we ahlaklylygyň belent nusgasyny öwrenmegi dowam etdirerin.

Türkmen edebiýatynda myhmansöýerlik temasy.

Meýilnama:

I.Türkmen halkynyň durmuşynda myhmansöýerligiň orny we onuň milli häsiýetiň özeni bolmagy.

II.Halk döredijiliginde (nakyllarda, ertekilerde we «Görogly» eposynda) myhmansöýerligiň wagyz edilişi.

1. Nusgawy edebiýatda, hususan-da, Magtymguly Pyragynyň döredijiliginde myhman garşylamak edebi.

2. Häzirki zaman edebiýatynda we kyssa eserlerinde türkmen ojagynyň myhmanparazlyk däpleriniň çeper beýany.

III.Myhmansöýerligiň – halkymyzyň kalbynyň tämizligini, parahatçylyk söýüjiligini we ynsanperwerligini görkezýän ebedi gymmatlykdygy.

Türkmen halky özüniň asylly häsiýetleri, belent adamkärçiligi we gadymy däp-dessurlary bilen dünýä medeniýetinde aýratyn orun tutýar. Şol ajaýyp sypatlaryň iň naýbaşysy we halkymyzyň ýürek tämizligini görkezýän asylly ýörelgesi bolsa myhmansöýerlikdir. Türkmen halky üçin myhman — her bir ojagyň bereketi, rysgaly hem-de Mukaddes Taňrynyň eçilen egsilmez nurydyr. Bu asylly ýörelge asyrlar boýy kämilleşip, türkmen edebiýatynyň hem iň esasy we söýülip işlenilýän temalarynyň birine öwrülipdir.

Myhmansöýerlik temasy ilkinji nobatda halkymyzyň dilden-dile geçip gelen baý dildorlygynda — atalar sözlerinde we nakyllarynda örän aýdyň şöhlelendirilýär. «Myhman atyňdan uly», «Myhman gelse, rysgaly bile geler», «Öý eýesiniň sahylygy myhmanyň bagtyndan» ýaly ýönekeýjek, emma çuňňur manyly pähimler edebiýatymyzyň ilkinji gözbaşlaryny düzýär. Şeýle-de, türkmen halkynyň milli eposy bolan «Göroglyda» hem Öwazjanyň, Görogly begiň myhmana goýýan sarpasy, saçak giňligi we gelen ýolagça hezzet-hormat edişi gaty täsirli suratlandyrylýar.

Nusgawy edebiýatymyzyň sütünleri, hususan-da, akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragy öz goşgularynda myhmansöýerligi uly ynsanperwerlik häsiýeti hökmünde wagyz edipdir. Pyragy öýüne gelen myhmany gadyrlamaýan, saçagy dar adamlar barada aýdanlarynda:

«Myhman gelse, bärden çykar iýmege, Gözün gysar, hapa bolar diýmege» –

diýip, şeýle häsiýetleri berk ýazgarýar we adamlary sahy bolmaga, gapysyny gelen her bir ynsana açyk tutmaga çagyrýar. Nusgawy şahyrlarymyzyň taslamalarynda myhman garşylamak — adamyň içki dünýäsiniň medeniýetliligini we imanynyň berkdigini görkezýän esasy ölçeg hökmünde kabul edilýär.

Häzirki zaman türkmen edebiýatynda hem bu tema täzeçe öwüşginler bilen dowam etdirilýär. Garaşsyzlyk eýýamynyň kyssa (proza) we poeziýa eserlerinde türkmen maşgalasynyň, ak öýlerimiziň ýaraşygy bolan sahawatly saçaklar, ak göwünlilik we dost-ýara bolan ygrarlylyk wasp edilýär. Gahryman Arkadagymyzyň «Türkmeniň döwletlilik ýörelgesi» kitabynda hem myhmansöýerlik däbiniň halkymyzyň taryhy boýunça goňşular we dürli halklar bilen parahatçylykly, dostlukly ýaşamagyna nähili uly ýardam edendigi giňden seljerilýär.

Netije edip aýdanymyzda, türkmen edebiýatynda myhmansöýerlik temasy — halkymyzyň giň göwünliliginiň, parahatçylyk söýüjiliginiň we ynsanperwerliginiň çeper aýnasydyr. Ýazyjy-şahyrlarymyzyň bu mowzukda galdyran edebi mirasy ýaş nesli sahy, ak ýürekli we sypaýy adamlar edip terbiýelemekde bahasyna ýetip bolmajak mekdepdir. Biz hem öz gezegimizde ata-babalarymyzyň galdyran bu mukaddes däbine wepaly bolup, saçagymyzy hemişe giň we gapymyzy myhman üçin açyk tutmalydyrys.

Meniň halaýan kärim.

Meýilnama:

I.Kär saýlamagyň ynsan durmuşyndaky orny we ähmiýeti.

II.Meniň halaýan kärim mugallymçylyk we ony saýlamagymyň sebäpleri.

1. Bu kärde zähmet çekmegiň jemgyýete we adamlara getirýän bähbidi.

2. Saýlan kärimde kämil hünärmen bolmak üçin öňümde goýan maksatlarym.

III.Halal we söýüp ýerine ýetirýän käriň ynsana berýän bagty hem-de Garaşsyz Watanymyzyň ösüşine goşjak goşandym.

Ynsanyň durmuş ýoly onuň saýlaýan käri we hünäri bilen berk baglanyşyklydyr. Durmuşda müňlerçe kär bar, emma olaryň içinden diňe öz kalbyňa ýakynyny, söýüp ýerine ýetirjek käriňi saýlamak her bir ýaş nesliň öňünde duran iň uly we jogapkärli wezipedir. Çünki adam öz kärini söýse, çeken zähmeti hemişe hözirli we bähbitli bolýar.

Meniň çagalykdan bäri iň halaýan we geljekde eýe bolmak isleýän kärim — mugallymçylykdyr. Mugallymçylyk käri diňe bir hünär däl, ol bütin bir durmuş mekdebidir, ynsanyň kalbyna ylymyň, bilimiň we medeniýetiň nuruny saçýan mukaddes kärdir. Mugallym — geljegi gurýan adamlary, ýagny lukmanlary, inženerleri, alymlary we ýazyjylary ýetişdirýän beýik şahsyýetdir. Men hem geljekde ýaş nesillere ylym-bilim bermegi, olary öz Watanymyzy söýýän, akylly we kämil adamlar edip terbiýelemegi arzuw edýärin.

«Halaýan käriň bar bolsa, diýmek, seniň durmuşda aýdyň maksadyň bar.»

Öz hünäriňi kämil bilmek we adamlara peýda getirmek ynsany ruhlandyrýar. Häzirki wagtda Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistanymyzda ýaşlaryň döwrebap ylym-bilim almagy, islendik käriň syrlaryny çuňňur öwrenmegi üçin ähli şertler döredilendir. Men hem öňümde goýan bu uly maksadyma ýetmek üçin häzirden gowy okamaga, köp kitap okamaga we saýlan kärimiň inçe syrlaryny öwrenmäge çalyşýaryn.

Netije edip aýdanymyzda, kär saýlamak — geljegiňi gurmakdyr. Men öz halaýan kärime eýe bolup, ak ýürekden, halal zähmet çekmegi maksat edinýärin. Söýen hünärimiň eýesi bolup, eziz Watanymyzyň, halkymyzyň ösüşine we dabaralanmagyna öz mynasyp goşandymy goşmak meniň iň uly bagtym we buýsanjym bolar.

It adamyň iň wepaly dosty.

Meýilnama:

I.Itleriň ynsan durmuşyndaky orny we olaryň wepalyslygynyň taryhy kökleri.

II.Itiň adama bolan ygrarlylygy, goragçylyk we wepalylyk häsiýetleri.

1. Türkmen Alabaýy – wepalylygyň, mertligiň we asyllylygyň nusgasy.

2. Itleriň wepalylygy baradaky durmuşy hekaýalar we nakyllar.

III.Ite goýulmaly hormat we ynsanyň öz wepaly dostuna bolan jogapkärçiligi.

Dünýädäki ähli jandarlaryň arasynda adamzat bilen iň ýakyn baglanyşyk guran we müňýyllyklaryň dowamynda ynsana birkemsiz hyzmat edip gelen jandar itdir. Halk arasynda aýdylýan «It adamyň iň wepaly dosty» diýen jümle ýönekeý bir söz bolman, eýsem, durmuş hakykatynyň subut eden iň uly hakykatydyr. It — diňe bir öý haýwany däl, ol ynsanyň syrdaşy, goragçysy we hiç wagt satmajak ak ýürekli dostudur.

Itiň adama bolan wepalylygy onuň tebigatynda bar. Ol öz eýesini hiç wagt bähbit üçin ýa-da baýlygy üçin söýmeýär. It özüne berlen bir döwüm çöregi, görkezilen azajyk mähri ömür boýuň ýadynda saklaýar we şol mährin öwezini öz janyny orta goýup gaýtarmaga taýýar bolýar. Taryhda we durmuşda eýesini halas etmek üçin özüni oda-suwa uran, eýesi dünýäden ötende onuň guburynyň başyndan aýrylman, hasratdan ýaňa iýmitden ýüz öwüren itler barada köp sanly wakalary bileris. Munuň özi olaryň kalbynyň nähili arassadygyny görkezýär.

Türkmen halky barada aýdanymyzda bolsa, bu wepalylyk sypaty has-da belent basgançaga göterilýär. Biziň milli baýlygymyz bolan Türkmen Alabaýy — mertligiň, wepalylygyň we gaýduwsyzlygyň simwolydyr. Alabaý öz eýesiniň maşgalasyny, ojagyny we mal-garasyny goramakda janyny aýamaýar. Ol çolleriň kyn şertlerinde çopanlaryň iň ýakyn kömekçisi, gijelerine bolsa goraýjy galkany bolupdyr. Halkymyzyň «It yryzgal getirer», «It – wepaly, pişik – sypaly» ýaly nakyllary hem bu jandara goýulýan sarpanyň aýdyň beýanydyr.

Netije edip aýdanymyzda, itiň wepalylygy ynsan üçin hem uly bir durmuş mekdebidir. Çünki wepalylyk, ygrarlylyk we hakykatçyllyk ýaly sypatlar islendik jemgyýetde iň gowy adamkärçilik häsiýetleri hasaplanýar. Biz hem öz gezegimizde bizi goraýan, bize wepaly bolan bu jandarlara mähir görkezmeli, olara azar bermeli däl we olaryň aladasyny etmeli. Şonda hakyky dostlugynyň gadyryny bilýän kämil ynsan bolup bileris.