Мамлекеттик стандарттар боюнча

Окутуудагы компетенттик

мамиле – сапаттуу

билимдин зарыл шарты

«Компетенттүүлүк» жана «Компетенция» түшүнүктөрүнүн маңызы

Компетенттүүлүк түшүнүгү

Компетенттүүлүк – (лат.-шайкеш, туура кел үү ) окуучунун иш тажрыйбасы менен байланышкан белгилүү бир социалдык сферадагы (билимин, билгичтиктерин, көндүмдөрүн, шыктарын) ар түрдүү элементтерин жана ишмердиктин ыкмаларын инсандык сапаттарынын жыйындысын өз алдынча колдоно билүүгө болгон жөндөмдүүлүгү.

Негизги (ключевые) компетенциялар

Негизги компетенциялар - деп жашоонун ар кандай кырдаалдарында универсалдуу колдонула турган компитенциялар аталат .

«Негизги компетенция» (key skills) термини адамдын коомдогу ийгиликтүү жашоосунун «ачкычы» катары көрсөтөтүлөт жана ал коомдун ар бир мүчөсүнүн ийгиликтүү социалданышы үчүн зарыл.

Компетенция түшүнүгү

Компетенция – инсандын өз ара байланышкан сапаттарын (билимин, билгичтиктерин, көндүмдөрүн, иш аракетке болгон шыгын) камтыйт, белгилүү предметке, процесстерге карата анын айлансында бериле турган сапаттуу, продуктивдүү ишкердүүлүгү.

Компетенция – максаттка жетүү үчүн субъекттин тышкы жана ички ресурстарды эффетивдүү даярдай алышы.

Ички ресурстар :

• Билими,
• билгичтиктери,
• көндүмдөрү,
• ишкердүүлүгүнүн жолдору,
• психологиялык өзгөчөлүктөрү,
• баалуулуктары ж.б.

Сырткы ресурстар:

• маалымат,
• элдер, группалар, организациялар ж.б.

Негизги компетенциялар

Баалуулук-маанилүүлүк компетенцияла

Жалпы маданияттык компетенциялар

Окуу - таанып билүү компетенциялары

Маалымат компетенциялары

Коммуникативдүү компетенциялар

Социалдык- эмгектик компетенциялар

Инсандын өзүн-өзү өнүктүрүү компетенциясы

Баалуулук-маанил үүлүк

Ар кандай предметтик олимпиадалар же конкурстар

( «Билерман» тибиндеги )

1. Баалуулук - маанилүүлүк компетенциялары

• Окуучунун баалуулук багыттары, көз караш, ар кандай кырдаалдарда өзүн аныктоо механизмдери.

Компоненттери:

НЕГИЗГИ компетенциялар

Жалпы маданияттык

жабылган бөлүмү бар маселелер

2 . Жалпы маданияттык компетенциялар

• Окуучу жакшы таанышкан, таанып билген жана тажрыйбага ээ болгон суроолордун тизмеги болушу керек.

Компоненттери:

НЕГИЗГИ компетенциялар

Окуу-таанып билүү

Окуучулардын иштеринин ар кандай практикалык жактан уюштурулушу

3. Окуу- таанып билүү компетенциялары.

• Бул окуучунун өздүк таанып билүү сферасындагы объектери, жалпы окуу ишкердүүлүгүнүн логикалык, методологиялык элементтерине кирген реалдуу таанып билүү компетенцияларынын жыйындысы.

Компоненттери:

НЕГИЗГИ компетенциялар

Маалыматтык

Окуучулардын ар кандай маалымат каражаттарын колдонушу

4. Маалымат компетенциялары .

• Окуу предметтеринде, билим берүү областарында, бизди курчаган айлана- чөйрөдө маалымат каражаттарына карата окуучунун ишмердүүлүгүнүн көндүмдөрүн камсыз кылат.

Компоненттери :

Маалыматтын түрдүү булактары менен иштей билүү көндүмүнө ээ болуу(китеп, интернет, энциклопедия, СD-ROM, сөздүк, карта ж.б.)

Маалыматты өз алдынча издөө, анализдөө, алуу, ишетүү, сактоо жана берүү

Адамдын кандайдыр бир аракетти жүзөгө ашыруу үчүн маалыматты колдоно билүүсү

Маалымат каражаттарын колдонуу көндүмүнө ээ болуу(телевизор, компьютер, факс, телефон ж.б.)

Окутууда ар кандай маселелерди чечүү үчүн жаңы информациялык жана телекоммуникациялык каражаттарды колдонуу

НЕГИЗГИ компетенциялар

Коммуникативдүү

иштин ар кандай

коллективдүү (коммуникативдүү) жолдорун колдонуу

( дискуссия, группада иштөө , жуп менен иштөө ж.б. ).

5. Коммуникативдүү компетенциялар

• Тилди билүү, айлана- чөйрөдө өз-ара аркеттешүүнү жана адамдардан бөлүнгөн окуяларды, группада, коллективде иштөө, ар кандай социалдык ролдорго ээ болуу көндүмдөрүн камтыйт.

Компоненттери :

түрдүү сүйлөө көндүмүнө ээ болуу(монолог, диалог, окуу, жазуу);

өзү жөнүндө оозеки жана жазуу түрүндө билдире алуу шыгы(анкета, арыз, резюме, кат, куттуктоо);

аңгемелешүүчүнүн жана башкалардын оюн сыйлап жана сабырдуулук менен уга билиши;

ар кандай типтеги аңгемелешүүчү менен (жашына, статусуна тааныштыгынын даражасына жана туугандыгына ж.б. карабастан), анын өзгөчөлүгүн эске алып контакка кириши;

группада бирдиктүү ишкердүүлүгү менен ар кандай кырдаалдарда компромис издеп таба алуу мүмкүнчүлүгүнө ээ болуу;

өзүнүн оюн айта билүүсү жана ага маданияттуу аргументештирип өзүнун оюна тура билүүсү;

баарлашууда(сүйлөшүүлөрдө) конфликттерди сабаттуу чече билүү

НЕГИЗГИ компетенциялар

Социалдык - эмгектик

Сабакта дайыма системалуу түрдө

моделдердин ар кандай варианттарын, оозеки эсептөөнү колдонуу

6. Социалдык-эмгектик компетенция

• Граждандык-коомдук ишкердүүлүктүн сферасында билимге жана тажрыйбага ээ болуу.

мамлекетте, коллективде, үй бүлөдө, сени курчап турган чөйрөдө өзүндүн аткарган кызматынды жана ордуңду аныктай билүү.

социалдык ролун аткарууда жумушчу, жеке ишкер, керектөөчү, кардар катары билимге жана тажрыйбага ээ болуу.

жазуучунун, жаш сүрөтчүнүн , окурмандын, аткаруучунун, көрүүчүнүн көркөм чыгармачылык компетенциясынын элементтерине ээ болуу

Компоненттери:

НЕГИЗГИ компетенциялар

Өзүн-өзү өнүктүрүү

«артыкча берилиштери бар» маселелерди чыгаруу

7. Инсандын өзүн-өзү өнүктүрүү компетенциясы

• физикалык, рухий, интеллектуалдык, өздүк өнүгүү, эмоционалдык өзүн-өзү башкара билүү жана өзүнө-өзү колдоо көрсөтө билүү шыктарына ээ болушуна багытталган.

Компоненттер:

Жаратылыш чөйрөсүндө (токойдо, талаада) экологиялык иште тажрыйбалуу болуу

Экстремалдык(шашылыш) абалдарда өзүн алып жүрүү эрежелерин билүү жана колдонуу (сел жүргөндө, жер титирөөдө,чагылганда, катуу шамалда, өрт чыкканда ж.б. учурларда)

Өзүнүн ден соолугуна кам көрүү

Дени сак жашоонун нормаларын билүү жана сактоо (тамеки чегүү, алкоголизм, СПИД жана наркоманиянын коркунучтуу экенин билүү)

Көңүл бурганыңыздарга

чоң ырахмат!